سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

بررسی بحران هویت قومی و تاثیر آن بر ثبات سیاسیدر جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران
2 گروه علوم سیاسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران
10.22034/sm.2026.1975456.2044
چکیده
عوامل متعددی می‌توانند موجب بی‌ثباتی سیاسی شده و جامعه را از رشد، شکوفایی، رفاه و نشاط ملی بازدارند که یکی از این عوامل با توجه به تجربیات تاریخی، سیاسی و اجتماعی وجود بحران هویت‌های قومی می‌باشد. از آنجایی که ایران یک کشور چند قومیتی است که شامل کردها، عرب‌ها، لرها، آذری‌ها، ترکمن‌ها و بلوچ‌ها و فارس‌ها می‌باشد، از این‌رو در تحقیق حاضر عامل بحران هویت قومیتی به‌عنوان یک عامل تهدیدکننده‌ سیاسی در نظام جمهوری اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. ابتدا قومیت‌ها شناسایی شده و اینکه آیا این قومیت‌ها از بحران هویت قومی رنج می‌برند یا خیر. سپس در صورت وجود بحران هویت قومی، آیا وجود این بحران تأثیری هم بر ثبات سیاسی داشته است یا خیر؟ برای دستیابی به این اهداف از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی استفاده شده و اطلاعات مورد نظر از طریق مطالعه‌ کتابخانه‌ای جهت آزمون فرضیه‌ رابطه‌ بین بحران هویت قومی و بی‌ثباتی سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حکایت از آن دارد که اولاً بحران هویت قومی در بین تعدادی از قومیت‌ها در ایران قبل و پس از انقلاب اسلامی وجود داشته است. ثانیاً، این بحران هویت قومی زمینه‌ساز بی‌ثباتی سیاسی در نظام سیاسی جمهوری اسلامی در مقاطعی گردیده است. با توجه به یافته‌ها هرچند نمی‌توان در تحلیل عوامل زمینه‌ساز بی‌ثباتی سیاسی تقلیل‌گرا بود، ولی می‌توان بحران هویت قومی را هم به‌عنوان یکی از عوامل مهم زمینه‌ساز بی‌ثباتی سیاسی مدنظر داشت. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت بحران هویت قومی از طریق سیاست‌های فراگیر فرهنگی-اجتماعی و تقویت گفت‌وگوی بین‌قومیتی می‌تواند به کاهش تنش‌های سیاسی کمک کند. همچنین، توجه به حقوق فرهنگی و زبانی گروه‌های قومی در چارچوب قانون اساسی و اجرای برنامه‌های توسعه‌ای متوازن منطقه‌ای می‌تواند زمینه‌ساز انسجام ملی و ثبات سیاسی پایدار گردد. در نهایت، این تحقیق بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و چندبُعدی در تحلیل پدیده‌ بی‌ثباتی سیاسی در کشورهای چندقومیتی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining Ethnic Identity Crises and Their Impact on Political Stability in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Naser Ganji Jameh Shouran 1
Ghorbanali Ganji Jameh Shouran 2
Abdolreza Bay 2
1 Ph.D. Student, Department of Political Science, Az.C., Islamic Azad University, Azadshahr, Iran.
2 Department of Political Science, Az.C., Islamic Azad University, Azadshahr, Iran
چکیده English

Various factors can contribute to political instability and hinder a society’s growth, prosperity, well-being, and national vitality. Historical, political, and social experience suggests that ethnic identity crises are one such factor. Given Iran’s multiethnic composition, encompassing Kurds, Arabs, Lurs, Azeris, Turkmens, Baluchis, and Persians, this study examines ethnic identity crises as a potential threat to political stability in the Islamic Republic of Iran. It first identifies the country’s ethnic groups and investigates whether they experience ethnic identity crises. It then examines whether, and to what extent, such crises have affected political stability. The study adopts a descriptive-analytical approach and analyzes library-based sources to test the hypothesis that ethnic identity crises are associated with political instability in the Islamic Republic of Iran. The findings indicate that ethnic identity crises have existed among some ethnic groups both before and after the Islamic Revolution and have contributed to political instability in the Islamic Republic at certain periods. Although explanations of political instability should avoid reductionism, ethnic identity crises can nevertheless be regarded as a significant contributing factor. The findings further suggest that addressing these crises through inclusive cultural and social policies and stronger interethnic dialogue can help reduce political tensions. Moreover, recognizing ethnic groups’ cultural and linguistic rights within the constitutional framework and implementing balanced regional development programs can foster national cohesion and sustainable political stability. The study concludes by emphasizing the need for a comprehensive, multidimensional approach to analyzing political instability in multiethnic countries.

کلیدواژه‌ها English

identity
ethnic identity crisis
political stability
Islamic Republic of Iran.
آندرین، چارلز اف. (1386) زندگی سیاسی و تحولات اجتماعی: مقدمه‌ای بر علم سیاست. ترجمه مهدی تقوی. تهران: مؤسسه عالی علوم سیاسی و امور حزبی.
ایزدی، رجب (1383). نگاهی به یک دهه چالش بر سر هویت آذربایجان. تهران: مؤسسۀ تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
پورفرد، مسعود (1398). مردم‌سالاری دینی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
خمینی، سید روح‌الله (1378). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج3.
رنجبر، ایرج؛ حسنوندیان، علی (1403). سرمایه اجتماعی و کارکرد آن به عنوان مبنای اساسی فرایند رشد، پیشرفت و توسعه (با تاکید بر ایران). مطالعات بین رشته‌ای دانش راهبردی، 14(56).
سید امامی، کاووس (1385). قومیت از منظر سیاست‌های هویت. دانش سیاسی، شماره3.
شعبانی، محمدرضا (1380). نقش مشارکت مردم در مدیریت بحران. تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد پاسداران.
عباس‌زاده، هادی؛ کرمی، کامران (1390). سرمایه اجتماعی و امنیت ملی پایدار. مطالعات راهبردی، 14(51).
عظیمی دولت‌آبادی، امیر (1387). منازعات نخبگان سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فتحعلی، محمود (1383). کارآمدی نظام اسلامی. صباح، 3(11-12).
فتحی آشتیانی، علی (1387). روانشناسی سیاسی. تهران: موسسه انتشارات بعثت.
قائدی، محمدرضا (1386). بحران هویت در عرصه اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران. در: سمینار هویت ملی- اسلامی.
کاظمی، علی‌اصغر (1376). بحران نوگرایی و فرهنگ سیاسی. تهران: نشرقومس.
مارش، دیوید؛ استوکر، جری (1384). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی. تهران: پژوهشگر مطالعات راهبردی غیرانتفاعی.
نیک گوهر، عبدالحسین (1369). مبانی جامعه‌شناسی. تهران: نشر رایزن، ج2.