سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

تحلیلی بر روند سیاست‌گذاری‌های قومی در جمهوری اسلامی ایران؛ بایسته‌ها و ظرفیت‌ها بر مبنای Meta Swot

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
کاظم لطفیان 1
احمد جوانشیری 2
علی اصغر داودی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
10.22034/sm.2024.2038986.2228
چکیده
یکی از ویژگی‌‎های کنونی در پهنه گیتی، رشد و گسترش جوامع چندفرهنگی و تقویت مؤلفه‌های قومی و مذهبی است. در این رهگذر، دانش سیاست و علوم اجتماعی نیز توجه ویژه‌ای به مفهوم سیاست‌گذاری‌های قومی در کشورها نموده است. نظام های سیاسی در تلاشند، سیاست‌گذاری‌های قومی را با نگرش علمی و با توجه به ویژگی‌های ساخت سیاسی، زیست‌بوم و واقعیت‌های عینی تدوین ‌نمایند. مفهوم سیاست‌گذاری قومی، به‌خصوص در مناطق جنوب غرب آسیا (خاورمیانه) از اهمیت بسزایی برخوردار است و در ایران نیز در سالهای پس از انقلاب اسلامی، الگوها و روش‌های گوناگونی در این حوزه تدوین و پیگیری شده است. سؤال اصلی پژوهش این است که سیاست‌های قومی در جمهوری اسلامی ایران از چه فرایندهایی پیروی و و الگوی مطلوب سیاست گذاری در بستری تنظیم‌گرایانه و اثربخش به کدامین صورت قابل تبیین است؟ اگرچه پیرامون تحلیل سیاست‌های قومی با نگرش‌های سیاسی، تلاش‌های درخور تحسین انجام گرفته، اما این پژوهش در تلاش است تا با نگرشی تازه، پاره‌ای ازالگوهای سیاست‌گذاری را تبیین و سپس الگوی مطلوب سیاست‌گذاری قومی را با بهره‌گیری از مدل نظری «Meta Swot» ارایه دهد. روش گردآوری اطلاعات بر مبنای الگوی کتابخانه، توصیفی و تحلیلی است.
کلیدواژه‌ها
سیاست‌گذاری قومی
منازعه قومی
الزامات راهبردی
اقوام و مذاهب
حکمرانی مؤثر

عنوان مقاله English

Exploring Ethnic Policy Trends in the Islamic Republic of Iran: Imperatives and Capacities Based on Meta SWOT

نویسندگان English

Kazem Lotfian 1
Ahmad Javanshiri 2
Aliasghar Davoudi 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Political Science, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
2 Department of Political Science, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran
3 Department of Political Science, Ma.C., Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

multicultural societies and the reinforcement of ethnic and religious components. In this context, the fields of political science and social sciences have increasingly focused on the concept of ethnic policymaking within nations. Political systems are striving to formulate ethnic policies through a scientific lens, taking into account the unique features of their political structures, ecosystems, and tangible realities. The notion of ethnic policymaking, particularly in the regions of Southwest Asia (the Middle East), holds significant importance; in Iran, various models and methods have been developed and pursued in this domain since the Islamic Revolution. The central question of this research is: What trends characterize ethnic policies in the Islamic Republic of Iran, and how can an optimal policy model be articulated within a regulatory and effective framework? Although commendable efforts have been made to analyze ethnic policies from political perspectives, this study aims to elucidate several distinct policymaking models with an innovative approach, subsequently proposing an ideal ethnic policymaking model utilizing the theoretical framework of "Meta SWOT." The data collection method employed in this research is based on a library model, employing descriptive and analytical methodologies.

کلیدواژه‌ها English

Ethnic politics
ethnic conflict
strategic requirements
ethnicities and religions
effective governance
احمدی، حمید (1379). قومیت و قوم‌گرایی در ایران. تهران: نشر نی.
بزرگ‌‌مهری، مجید؛ احمدیان، فاطمه (1392). مؤلفه‌های مشترک صلح در نظریه سازه‌‌انگاری و ایده گفتگوی تمدن‌‌ها. سیاست خارجی، شماره 106.
حاتمی، عباس؛ فرزاد کلاته (1393). دولت پیرامون و پیرامون در دولت، سندروم‌های درهم تنیدگی اقتصاد، سیاست و اجتماع. مطالعات راهبردی، شماره 7: ص7-35.
حسابی، احمد (1396). بررسی رابطه بین همبستگی ملی با گفتمان سیاست‌های قومیتی و تأثیر آن بر قومیت‌های خوزستان (دوره اصلاحات). علوم اجتماعی، 11(37).
حق‌پناه، جعفر (1394). سیاست‌گذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران، چگونگی، فرایند و عوامل مؤثر بر تدوین. سیاست‌گذاری عمومی، 1(2).
درویشی، فرهاد؛ فردی، محمد (1387). مفهوم منافع ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مطالعه موردی دولت خاتمی 1384-1376. ژئوپلیتیک، شماره 136: ص13-102.
دهقانی‌فیروزآبادی، سید جلال (1384). تحول گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات روزنامه ایران.
رسولی ثانی‌آبادی، الهام (1390). هویت انقلابی- اسلامی نظام جمهوری اسلامی ایران در گفتمان‌های مختلف سیاست خارجی. سیاست خارجی، شماره 48: ص96-29.
رنجبر، مقصود؛ اصلانی، مسعود؛ افراسیابی، هادی (1397). بررسی و تحلیل نظام سیاست‌گذاری قومی در ایران. راهبرد سیاسی، 2(7).
روحانی، حسن (1383). خاطرات دکتر حسن روحانی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
سند برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. تهران: سازمان برنامه‌ و بودجه، 1378.
سیف‌زاده، سید حسین (1381). گفتمان گفت‌وگو؛ دیالکتیک همکاری تمدنی و همزیستی فرهنگی. مطالعات ملی، شماره 44: ص12-27.
صالحی امیری، سیدرضا (1385). مدیریت منازعات قومی در ایران: نقد و بررسی الگوهای موجود و ارائه الگوهای مطلوب. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
صالحی‌امیری، سیدرضا (1388). مدیریت منازعات قومی در ایران. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک، چاپ دوم.
صدیق ‌سروستانی، رحمت‌الله؛ زائری، قاسم (1389). بررسی گفتمان‌های فرهنگی پساانقلابی و روندهای چهارگانه مؤثر بر سیاست فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه، شماره 54.
علینقی، امیرحسین (1379). عدم تعادل در استان‌های مرزی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
عیدی ‌شیخ‌رباط، علی(1401). سیاست و عملکرد دولت‌های جمهوری اسلامی ایران در رابطه با اقلیت‌های استان خوزستان، دوره هشت‌ساله ریاست جمهوری دکتر احمدی‌نژاد. جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5(8).
قاسمی، محمدعلی (1387). مدیریت تنوع فرهنگی (آمریکا، لبنان، ترکیه، هند، بریتانیا و پاکستان). تهران: تمدن ایرانی.
کریمی، علی (1387). مدیریت سیاسی در جوامع چندفرهنگی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
مقصودی، مجتبی (1380). تحولات قومی در ایران. تهران: موسسه مطالعات راهبردی.
میرحیدر، دره (1394). مبانی جغرافیای سیاسی. تهران: انتشارات سمت.
Brake, M. (1985). ComparaƟve Youth Culture. London: R.K.P.
Cohen, R. (1993). Conclusion: Ethnicity, the State and Moral Order. In: Judith Toland, (Eds.). Ethnicty and the State. London: Transaction Publishers.
Gellner, E. (2006). Nations and Nationalism (Second edition). Oxford: Black Well.
Hechter, M. (1975). Internal Colonialism: The Celtic Fringe in British National Development, 1536-1966. London: Rutledge.
Smith, A. D. (1995). Nations and Nationalism in a Global Era. New York: Polity Press.
Varshney, A. (2005). Ethnic conflict and civil Society: India and beyond. In: Steven I. Wilkinson. (Eds.). Religion, politics and communal violence (pp.183-217). New Delhi: Oxford University Press.
سیاست متعالیه
دوره 13، شماره 4
زمستان 1404
صفحه 207-228