سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

تببین عملکرد دولت‌های عصر پهلوی دوم برای توسعهاقتصادی و اجتماعی و نتایج و آثار حاصل از آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
2 گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
10.22034/sm.2025.2045489.2258
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش دولت‌های عصر پهلوی دوم در طراحی و اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج حاکی از آن است که استراتژی‌های طراحی و اجرای برنامه‌های توسعه توسط دولت در عصر پهلوی دوم که مبتنی بر نظریه نوسازی و نگاه برون‌گرا بود و در برنامه‌های اول تا پنجم عمرانی نیز در قالب صنایع، عمران ناحیه‌ای و اصلاحات ارضی و تمرکز بر نفت و ترجیح توسعه نظامی بر توسعه اجتماعی و اقتصادی و تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی، رشد شهرنشینی، توجه به نقش زنان در توسعه نمود و تبلور داشت، نهایتاً به واسطه بروز موانع مختلف ازجمله کنترل بخش خصوصی و عدم فرصت به بدنه اجتماعی غیردولتی، رشد قطره‌ای و شکاف طبقاتی، افزایش فساد، افزایش رویکردهای غیربومی و تقلیدی به توسعه، توسعه ناموزون شهری و نرخ بالای مهاجرت از روستاها، عدم رشد قابل توجه و هدف‌گذاری شده در بخش‌های کشاورزی، سوادآموزی و نقش‌آفرینی زنان، نتوانست اهداف بلندمدت مسیر توسعه در عصر پهلوی دوم را محقق نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Government Performance in Economic and Social Development during the Second Pahlavi Era: Outcomes and Implications

نویسندگان English

Mehraldin Rafiei 1
Malek Zolghadr 2
Farideh Najari 2
1 Ph.D. Student, Department of Political Science, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran.
2 Department of Political Science and International Relations, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran
چکیده English

This study examines the role of governments during the Second Pahlavi era in designing and implementing economic and social development programs. Employing a descriptive-analytical method, it finds that government development strategies were grounded in modernization theory and an outward-oriented approach. These strategies were reflected in the First to Fifth Development Plans through industrial and regional development, land reform, a focus on oil, the prioritization of military development over social and economic development, efforts to attract foreign investment, urbanization, and increased attention to women’s role in development. However, several obstacles prevented the realization of long-term development objectives. These included government control over the private sector and the exclusion of nongovernmental social actors from meaningful participation; trickle-down growth and widening class disparities; increasing corruption; the growing adoption of exogenous and imitative approaches to development; unbalanced urban development and high rates of rural-to-urban migration; and insufficient progress toward established targets in agriculture, literacy, and women’s participation in development. Consequently, governments during the Second Pahlavi era failed to achieve their long-term economic and social development goals.

کلیدواژه‌ها English

economic development
social development
development plans
Second Pahlavi era
اصغرپور ماسوله، احمدرضا؛ روشنفکر، پیام (1393). توسعه اجتماعی در شهر تهران. تهران: نشر مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران.
جغتایی، فائزه؛ موسوی، میرطاهر (1395). ابعاد و مولفه‌های توسعه اجتماعی در برنامه‌های توسعه. رفاه اجتماعی، شماره 63.
جهانیان، ناصر (1377). تحول مفهوم توسعه و ارتباط آن با دین. قبسات، شماره 7.
خدادادی، مرسده (1400). اندیشه‌های بنیادی آدام اسمیت. تهران: نشر امین الضرب.
ربیعی، اسماعیل؛ ساعی، احمد (1398). تاثیر درآمدهای نفتی بر روند دولت‌سازی در دوره پهلوی دوم. مطالعات سیاسی، شماره 45.
شجاعی، معصومه؛ آزاد، امیر (1399). توسعه اقتصادی. تهران: نشر کارآفرین.
شیرعلی، اسماعیل (1400). بررسی شاخص‌های توسعه اجتماعی در برنامه‌های توسعه‌ای بعد از انقلاب اسلامی. در: همایش ملی توسعه اجتماعی و فرهنگی در ایران، چالش‌ها و توانمندی‌ها.
فوران، جان (1390). مقاومت شکننده. ترجمۀ احمد تدین. تهران: مؤسسۀ خدمات فرهنگی رسا.
مدنی قهرخی، سعید؛ روشنفکر، پیام (1394). توسعه اجتماعی: مفهوم‌شناسی و سنجش. تهران: نشر بازتاب.