سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

آسیب‌شناسی گفتمان انقلاب اسلامی در برنامه‌های دیداری رسانه ملی (ارائه راهکار مطلوب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه فرهنگ و ارتباطات، دانشکده ارتباطات و مطالعات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ارتباطات و مطالعات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/sm.2025.2027391.2211
چکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی و احصاء آسیب‌های گفتمان انقلاب اسلامی در برنامه‌های دیداری رسانه ملی و ارائه مدل مطلوب راهکارهای تقویت این گفتمان با تأکید بر ارزش‌های مقاومت، ایثار و شهادت بوده است. سوال اصلی پژوهش این است که آسیب‌های موجود در بازنمایی گفتمان انقلاب اسلامی در رسانه ملی کدامند و چه مدل راهبردی برای تقویت آن با محوریت ارزش‌های یادشده قابل تدوین است؟ این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی است که با راهبرد تحلیل مضمون و رویکرد اترید-استرلینگ (2001) انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 15 نفر از خبرگان مدیریت رسانه و علوم ارتباطات بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با کدگذاری نظری (مضامین پایه، سازمان‌یافته و فراگیر) تحلیل شدند. برای سنجش روایی و پایایی در بخش کیفی از ممیزی و قابلیت تکرارپذیری (ضریب پایایی) و در بخش کمّی از اعتبار محتوایی و ضریب پایایی اسکات استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که مدل آسیب‌شناسی گفتمان انقلاب اسلامی متشکل از 4 مضمون فراگیر، 8 مضمون سازمان‌یافته و 18 مضمون پایه است. همچنین، مدل مطلوب راهکارهای تقویت این گفتمان شامل 3 مضمون فراگیر، 7 مضمون سازمان‌یافته و 37 مضمون پایه می‌باشد که هر دو به اشباع نظری رسیده‌اند. نتایج حاکی از آن است که اعمال مدیریت دانش در معرفی گفتمان انقلاب اسلامی و بازنمایی واقعی و جذاب از محتوای دیداری مرتبط با فرهنگ ایثار، شهادت و مقاومت، نقشی کلیدی در خنثی‌سازی آسیب‌ها و ارتقای کیفیت برنامه‌های رسانه ملی ایفا می‌کند. این رویکرد می‌تواند منجربه نهادینه‌سازی عمیق‌تر ارزش‌های دفاع مقدس در افکار عمومی شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Pathology of the Discourse of the Islamic Revolution in the Visual Programs of the National Media (Presenting an Optimal Strategy)

نویسندگان English

Soheila Resalat 1
Esmail Saadipour 2
Seyed Mahmood Nejati Hosseini 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Culture and Communications, Faculty of Communication and Media Studies, CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
3 Department of Sociology, Faculty of Communication and Media Studies, CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

The present study aims to identify and classify the pathologies affecting the discourse of the Islamic Revolution in the visual programs of Iran’s National Media and to propose an optimal model for strengthening this discourse with particular emphasis on the values of resistance, self-sacrifice (īthār), and martyrdom (shahādah). The principal research question is: What are the existing deficiencies in the representation of the discourse of the Islamic Revolution in the National Media, and what strategic model can be formulated to strengthen this discourse on the basis of these values? In terms of its objective, the study is applied research, while methodologically it adopts a qualitative approach using thematic analysis based on the Attride-Stirling (2001) framework. The statistical population consisted of fifteen experts in media management and communication studies, selected through purposive and theoretical sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed by means of theoretical coding (basic, organizing, and global themes). To assess validity and reliability, auditing and replicability (reliability coefficient) were employed in the qualitative section, while content validity and Scott’s reliability coefficient were used in the quantitative section. The findings reveal that the pathology model of the discourse of the Islamic Revolution consists of four global themes, eight organizing themes, and eighteen basic themes. Furthermore, the proposed model for strengthening this discourse comprises three global themes, seven organizing themes, and thirty-seven basic themes, both of which achieved theoretical saturation. The results indicate that the application of knowledge management in presenting the discourse of the Islamic Revolution, together with an authentic and engaging representation of visual content related to the culture of īthār, shahādah, and resistance, plays a pivotal role in neutralizing existing deficiencies and enhancing the quality of National Media programs. This approach can contribute to a deeper institutionalization of the values of the Sacred Defense (Difāʿ Muqaddas) within public opinion.

کلیدواژه‌ها English

Discourse of the Islamic Revolution
Resistance
Īthār (Self-Sacrifice)
Shahādah (Martyrdom)
National Media
Visual Programs
Thematic Analysis
اخوان، محمدجواد؛ تاجیک، هادی (1399). بررسی مبانی نظری هسته‌های مقاومت اسلامی در گفتمان انقلاب اسلامی. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 10(35).
تنهایی، حسین ابوالحسن (1390). درآمدی بر مکاتب و نظریه‌های جامعه‌شناسی. مشهد: مرندیز.
دانشفر، علی؛ پورحسن، محمد (۱۴۰۰). مبانی مقاومت در اسلام. تهران: انتشارات دانشگاهی.
دهخدا، علی اکبر (1377). لغتنامه دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ج3.
ساروخانی، باقر (1393). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی (اصول و مبانی). تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ج1.
سالمی میاندهی، شادی (۱۳۹۲). تحلیل محتوای سینمای دفاع مقدس با توجه به فرهنگ ایثار و شهادت. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال.
سلیمان‌پور، بیژن؛ صالحی، پژمان (1400). ابعاد و مولفه‌های تعلیم و تربیت اسلامی در گفتمان انقلاب اسلامی براساس سیره علوی. در: تهران: دومین همایش ملی تحلیل گفتمان انقلاب اسلامی مبتنی بر بیانیه گام دوم.
طریحی، ناصر؛ صمدی، مهران (1395). مطالعه رابطه بین میزان مصرف رسانه‌ای نسل جوان و نگرش آنان به فرهنگ ایثار و شهادت. مطالعات جامعه‌شناسی، 9(32): ص53-72.
عالم، عبدالرحمن؛ رضاپور، حسین (۱۳۹۹). معناشناسی مقاومت. تهران: نشر نی.
کردنائیج، فاطمه؛ خلیلی پالندی، زهرا (۱۳۹۷). ایثار و شهادت در فرهنگ اسلامی. مطالعات راهبردی جهان اسلام، ۶(۲۰): ص۱۲۵-۱۴۸.
کریمی، فاطمه (1395). تحلیلی بر چگونگی کارکرد رسانه ملی جهت معرفی شهداء به جوانان و گسترش فرهنگ ایثار و شهادت، مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه‌های آزاد استان گلستان. در: اولین کنفرانس ملی از ایثار تا شهادت، علی‌آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علی‌آباد کتول.
معاونت سیاسی نمایندگی ولی‌‌فقیه در قرارگاه ثارالله (1378). نفوذ و استحاله.
Arbon, J. (2020). Audience dependency theory in the digital age. Journal of Media Ecology, 15(3):
p. 45-62.
Attride-Stirling, J. (2001). Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research. Qualitative Research, 1(3): p. 385-405.
Braun, V. & Clark, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2): p. 77-101.
Kumar, S. & Kumra, R. (2021). Assumptions of cultivation theory. Media Psychology Review, 8(2):
p. 112-129.
Melhem, A. & Punyanut-Carter, N. (2019). Long-term effects of television. International Journal of Communication Studies, 11(1): p. 22-35.
Tajfel, H. & Turner, J. (1986). Social identity theory. In: S. Worchel & W. Austin (Eds.), Psychology of Intergroup Relations. Nelson-Hall.
Tian, F., Yang, Y., Mao, Z. & Tang, W. (2021). Forecasting daily attraction demand using big data from search engines and social media. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(6): p. 1985-2004.