امنیت حقوق مالکیت و نسبت آن با الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشگاه پیام نور، واحد پاکدشت، تهران، ایران

10.22034/sm.2020.106811.1369

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی وضعیت امنیت حقوق مالکیت در ایران بین سال‌های 1396-1304 بود. در این پژوهش از نظریه توازن دوگانه نورث، والیس و وینگاست استفاده شده‌ و متغیرهای حاکمیت قانون، کنترل فساد، بی‌طرفی دادگاه‌ها، استقلال دستگاه قضائی، چشم‌انداز سرمایه‌گذاری و دسترسی به وام و اعتبارات ارزیابی شد. روش مطالعه تحلیلی- توصیفی، با استفاده از موازین نهادگرایی است. یافته‌ها حاکی از وضعیت نامطلوب متغیرهای یاد شده و ناامنی حقوق مالکیت بخش‌های مولد ‌است که موجب رشد بخش‌های نامولد، افزایش رانت‌جویی، رشد نامطلوب ابداع و کارآفرینی و نظام دسترسی محدود شده ‌است. برای تحقق الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت ایجاد امنیت حقوق‌ مالکیت از طریق دسترسی باز و بهبود و توجه به متغیرهای بررسی شده در این پژوهش لازم و ضروری است.

کلیدواژه‌ها


  1. اشرف، احمد (1359). موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران دوره قاجاریه. تهران: انتشارات پیام.
  2. اعظام قدسی، حسن (1349). خاطرات من یا روشن شدن تاریخ صد ساله. تهران: نشر ابوریحان، ج2.
  3. آبراهامیان، یرواند (1377).ایران بین دو انقلاب، درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران معاصر. ترجمه احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتاحی ولیلایی. تهران: نشر نی.
  4. بهداد، سهراب؛ نعمانی، فرهاد (1393).طبقه و کار در ایران. ترجمه محمود متحد. تهران: انتشارات آگاه، چاپ دوم.
  5. حسینی، سید محمدرضا؛ محمدی نجف‌آبادی، عبدالمجید (1392). تاثیر حقوق مالکیت در رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه (زمینه‌ها و موانع). برنامه‌ریزی و بودجه: ص163-184.
  6. دادگر، یداله؛ ندیری، محمد (1393). تاثیر نهادهای حقوق مالکیت و نهادهای قراردادی بر رشد اقتصادی با تاکید بر ایران. سیاست‌های راهبردی و کلان، سال دوم، شماره 7: ص 1-20.
  7. دسوتو، هرناندو (1389). راه دیگر. ترجمه جعفر خیرخواهان. تهران: نشر نی.
  8. رنانی، محسن (1376). بازار یا نابازار: بررسی موانع نهادی کارایی نظام اقتصادی بازار در اقتصاد ایران. تهران: سازمان برنامه و بودجه،‌ مرکز مدارک اقتصادی- اجتماعی و انتشارات.
  9. سعیدی، علی اصغر؛ شیرین کام، فریدون (1395). موقعیت تجّار و صاحبان صنایع در دوره پهلوی: زندگی و کارنامه محمدتقی ایروانی. تهران: انتشارات گام نو.
10. سیف، احمد (1390). استبداد و مسئله مالکیت در ایران. تهران: نشر رسانش.
11. سیف، احمد (1390). قرن گمشده، اقتصاد و جامعه ایران در قرن نوزدهم. تهران: نشر نی.
12. شاکری، عباس (1395). مقدمه‌ای بر اقتصاد ایران. تهران: انتشارات رافع.
13. شهبازی، عبدالله (1384). ظهور و سقوط سلطنت پهلوی. تهران: انتشارات اطلاعات، چاپ هجدهم.
  1. صامتی، مجید؛ شهنازی، روح اله؛ دهقان شبانی، زهرا (1389). امنیت حقوق مالکیت، قوانین و مقررات و رشد اقتصادی. پژوهش‌های اقتصادی ایران، سال 15، شماره 44: ص 85-109.
15. صدر، محسن (1364). خاطرات صدرالاشرف. تهران: انتشارات وحید.
16. صدرا، علیرضا (1398). رویکرد امنیت ملی در الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت مدنی. سیاست متعالیه، شماره 24: ص241-262.
  1. صمدی، علی حسین؛ رنانی، محسن؛ دلالی اصفهانی، رحیم (1389). مفهوم و آثار اقتصادی حقوق مالکیت: رویکرد نهادگرایی. حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 40، شماره شماره 101: ص 183-201.
18. عظیمی، حسین (1390). مدارهای توسعه‌نیافتگی در اقتصاد ایران. تهران: نشر نی، چاپ دوازدهم.
19. عظیمی، میکائیل (1394). روایت سازمانی که بود. تهران: انتشارات کویر.
20. فوران، جان (1387). مقاومت شکننده، تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی. ترجمه احمد تدین. تهران: نشر رسا، چاپ هشتم.
21. کاتوزیان، محمدعلی (1384). اقتصاد سیاسی ایران، ‌از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی.‌ ترجمه محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. تهران: نشر مرکز، چاپ یازدهم‌.
22. کارشناس، مسعود (1382). نفت، دولت و صنعتی شدن در ایران. ترجمه علی اصغر سعیدی و یوسف حاجی عبدالوهاب. تهران: انتشارات گام نو.
23. کدی، نیکی (‌1369). ریشه‌های انقلاب ایران.‌ ترجمه عبدالکریم گواهی. تهران: نشر قلم.
24. گروینوگن، جان؛ آنتون، اسپینهوون؛ انت، ون دن برگ (2010). مقدمه‌ای بر اقتصاد نهادگرا. ترجمه اصلان قودجانی. تهران: دفتر مطالعات اقتصادی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
25. لمبتون، ا.ک.س. (1377). مالک و زارع در ایران. ترجمه منوچهر امیری. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم.
26. میلانی، عباس (1392). نگاهی به شاه. تورنتو: نشر پرشین سیرکل.
27. نوبخت، محمدباقر؛ غلامی نتاج امیری، سعید؛ مجیدزاده، رضا (1390). ارزیابی روند توسعه ایران در سده اخیر با تاکید بر نظریه آشوب و نظریه بازی. راهبرد، سال بیستم، شماره 59: ص 271-317.
28. نورث، داگلاس سی (1379). ساختار و دگرگونی در تاریخ اقتصادی. ترجمه غلامرضا آزاد ارمکی. تهران: نشر نی.
29. نورث، ‌داگلاس سی (1385‌). نهادها تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی. ترجمه محمدرضا معینی.‌ تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور،‌ چاپ دوم.
30. نورث، داگلاس سی و دیگران (1395).سیاست، ‌اقتصاد و مسائل توسعه در سایه خشونت. ترجمه محسن میردامادی و محمدحسین نعیمی‌پور. ‌تهران:‌ انتشارات روزنه.
31. الوانی، مهدی؛ زرندی، سعید؛ عرب‌سرخی، ابوذر (1389). مولفه‌های تدوین استراتژی ملی مبارزه با فساد جمهوری اسلامی ایران. مدیریت دولتی، دوره 2، شماره 4: ص3 - 22.
32. هامبلی، گاوین ارجی (1388). تاریخ ایران کمبریج. ترجمه تیمور قادری. تهران: ‌انتشارات امیرکبیر، ج7، قسمت سوم.
33. یوسفی، محمدقلی (1394). استراتژی‌های رشد و توسعه اقتصادی. تهران: نشر نی، ‌چاپ سوم.
34. Besley, T. & Ghatak, M. (2010). Property Rights and Economic Dvelopment. In: Dani Rodrik & Mark Rosenzweig(editors). Handbook of Development Economics, Vol.5, North Holand.
35. Commons, R. (1931). Institutional Economics. American Economic Review, 21(4): P. 48-657.
36. FRASER INSTITUTE (2017). Available at:
https://www.fraserinstitute.org/%20economic-%20freedom/dataset.
37. Gwarthney, J. ; Holcombe, R. & Laeson, R. (1998). The Scope of Government and Wealth of Nations. Cato Journal, Vol.18, NO.2: P.163-190.
38. Heitger, B. (2004). Property Rights and the Wealth of Nations: A Cross Country Study. The Cato Journal, Vol.23: P. 381-402.
39. North, D. ; Wallis, J. ; Webb, S. & Weingast, B. (2009). Violence and Social Orders: A Conceptual FrameWork for Interpreting Recorded Human History. New York: Cambridge University Press.
40. North, D. ; Wallis, J. ; Webb, S. & Weingast, B. (2009). Violence and Social Orders: A Conceptual FrameWork for Interpreting Recorded Human History. New York: Cambridge University Press.
41. The world bank (2018). Available at:
https://databank.worldbank.org/home.aspx
42. Williamson, o. (1994). The Institutions and Governance of Economic Development and reform. Proceedings of World Bank Annual Conference on Development Economics.