بررسی ابعاد امنیت ملی در الگوی نظری عقلانیت اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

10.22034/sm.2020.105582.1352

چکیده

در سیر بررسی الگوی نظری مطلوب امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر چارچوب نظری امنیت متعالیه و امنیت فراخ نگر، در پژوهش حاضر ابعاد گوناگون امنیت ملی از منظر جریان مکتب عقلانیت اسلامی تبیین گردید. در این راستا، پژوهش بر این سوال اساسی استوار بود که آیا جریان فکری عقلانیت اسلامی همانند رئالیست‌های کلاسیک، امنیت را تک بعدی می‌بینند و یا اینکه نگرش چند بعدی به مقوله امنیت دارند؟ و کدام یک از ابعاد امنیت در این نحله فکری به عنوان زیربنا و دارای اصالت مطرح می‌شود؟ فرضیه پژوهش این بود که رویکرد عقلانیت اسلامی بر امنیت گسترده تاکید دارد و امنیت ارزشی - فکری را زیربنا و دارای اصالت می‌داند و مهمترین تفاوت آن با مکتب کپنهاک در نگرش معرفتی به مقوله امنیت است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج حاکی از آن است که علی‌رغم اهمیت تمامی ابعاد امنیتی در جامعه اسلامی، تهدیدات فکری و فرهنگی که مستقیماً با ارزش‌ها و ایمان مردم سروکار دارد، مهمترین بعد امنیت ملی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


  1. احمدی، محمدرضا (بی‌تا). امنیت، مفاهیم، مبانی و رویکردها: رویکرد اسلامی. مربیان، سال پنجم، شماره15: ص 76-11.
  2. اخوان کاظمی، بهرام (1389). امنیت؛ ابعاد و سازوکارهای تأمین آن در روایات. حکومت اسلامی، سال پانزدهم، شماره دوم: ص 35-68.
  3. بوزان، باری؛ ویور، الی؛ دو ویلد، پاپ (1395).چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت. ترجمه علیرضا طیب. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  4. بوزان، باری (1390).مردم، دولت و هراس. ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی. تهران: انتشارات مطالعات راهبردی، چاپ سوم.
  5. جوادی آملی، عبدالله (1389). ولایت فقیه: ولایت، فقاهت و عدالت. قم: مرکز نشر اسراء.
  6. جوادی آملی، عبدالله (1391). مفاتیح الحیاه. قم: نشر مرکز اسراء.
  7. خامنه‌ای، سیدعلی (1397). بیانیه گام دوم انقلاب. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=41673
  1. خامنه‌ای، سیدعلی (30/04/1397). بیانات در دیدار سفرا و مسئولان وزارت امور خارجه با رهبر انقلاب. قابل دسترس در: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=40156
  2. خدایی، رضا (1393). امنیت پایدار در اندیشه سیاسی حضرت امام خمینی. دانش امنیتی، سال دوم، شماره 3: ص 7-27.
  3. خمینی، روح‌الله (1378). صحیفه امام. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج 3، 6-5، 10، 13، 15،17،
10. داوری اردکانی، رضا؛ شاکری، سیدرضا (1388). امنیت سیاسی در اندیشه امام خمینی. دانش سیاسی، سال پنجم، شماره اول: ص 69-86.
11. قربان‌پور، علی (1396). رهیافت فرهنگ استراتژیک ملی در الگوی دیپلماسی فرهنگی چندجانبه با تاکید بر امنیت فرهنگی. سیاست متعالیه، سال پنجم، شماره نوزدهم: ص 95-112.
12. قربانی، زین‌العابدین (1386). منشور مملکت‌داری در نامه امام علی علیه اسلام به مالک اشتر. رشت: انتشارات سلار.
13. کریمی مله، علی؛ بابایی، اکبر (1392). امنیت ملی از منظر امام خمینی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
14. کلاته، حسن (1387). گفتمان جمهوری اسلامی در اندیشه امام خمینی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
15. لک‌زایی، نجف (1389). کاربردهای امنیتی انسان‌شناسی حکمت متعالیه. مطالعات راهبردی، سال سیزدهم، شماره چهارم، مسلسل50: ص63-84.
16. لک‌زایی، نجف (1393). امنیت متعالیه. سیاست متعالیه، سال دوم، شماره پنجم: ص 7-28.
17. لک‌زایی، نجف (1394). گونه‌شناسی امنیت‌پژوهی در علوم اسلامی. مطالعات راهبردی، سال 18، شماره4: ص7-22.
18. لک‌زایی، نجف؛ نباتیان، محمداسماعیل؛ کریمیان، نورالله (1395). امنیت ملی دولت اسلامی از منظر فقه شیعه. سیاست متعالیه، 4(14): ص41-60.
19. مصباح یزدی، محمدتقی (1388). نظریه سیاسی اسلام. تحقیق و نگارش کریم سبحانی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
20. مطهری، مرتضی (1389). بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر. تهران: انتشارات صدرا.
21. هابز، توماس (1387). لویاتان. ترجمه حسین بشیریه. تهران: نشر نی.