اصول و مبانی سیاسی مکتب جبل عامل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم ، قم، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران.

3 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین اصول و مبانی سیاسی «مکتب جبل عامل» بوده و بر این فرض استوار است که امامت و ولایت، پارادیم حاکم بر این مکتب فقهی هستند و جبل عامل با اتخاذ رویکرد روش اصول فقه، در دانش فقه ویژگی‌هایی چون نگرش ایجابی به سیاست، توجه به اختیارات سیاسی فقیه و حل معضلات مستحدثه شیعیان را، دارا می‌باشد. در این پژوهش با استفاده از روش و چارچوب نظری زمینه‌گرای «اسکینر»، بسترهای تاریخی پیدایش جبل عامل، تصرفات متعدد  در الگوهای مرسوم زمانه و بالتبع اصول سیاسی آن مورد تحقیق قرار گرفته است. همچنین اصول سیاسی مکتب جبل عامل شامل اختیارات فقیه، رهیافت سیاسی به دولت صفویه و راهبرد وحدت مذاهب و همزیستی ادیان و نیز رویکرد اصولی بر فقه از دیگر مباحث مورد بحث در این پژوهش بوده است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم

  1. اکبری، کمال (1380). سیر تطور فقه سیاسی. تهران: طرح آینده.
  2. امین، سید حسن (2001م). دائرةالمعارف الاسلامیة الشیعیّه. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ج6.
  3. تستری، محمدتقی (1393). قاموس الرجال. قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج11.
  4. جعفریان، رسول (1384). کاوش‌های نو در باب روزگار صفوی. قم: ادیان.
  5. جعفریان، رسول (1387). نقش خاندان کرکی در تأسیس و تداوم دولت صفوی. تهران:
    علم
  6. حسینی‌زاده، محمدعلی (1387). اندیشه سیاسی شهید محقق کرکی. قم: بوستان کتاب.
  7. خوانساری، محمد (1390). روضات الجنات فی احوال العلما و السادات. قم: اسماعیلیان،
    ج 5.
  8. رجبی دوانی، محمدحسین (1388). آراء فقیهان عصر صفوی درباره تعامل با حکومت‌ها. تاریخ و تمدن اسلامی، دوره 5، شماره 9: ص 80-53.
  9. رحمتی، محمدکاظم (1381). ابوطالب هارونی و کتاب الدعامه فی تثبیت الامامه. کتاب ماه دین، شماره 62: ص 87-85.
10. رحمتی، محمدکاظم (1389). ستاره‌ای از جبع شهید ثانی. تهران: همشهری.

11. زمانی‌نژاد، علی اکبر (1396). نقش شیخ بهائی در گسترش علوم اسلامی. سیره پژوهشی
اهل بیت(ع)،
شماره 5: ص 95-79

12. شاردن، ژان (1374). سفرنامه شاردن. ترجمه اقبال یغمایی. تهران: توس.

13. شهید اول، محمد عاملی (1401ق). اللمعه الدمشقیه. بیروت: دارالعالم الاسلامیه، ج1.

14. شهید اول، محمد عاملی (1417ق). الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه. قم: موسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین، ج1.

15. شهید اول، محمد عاملی (بی‌تا). القواعد و الفوائد فی الفقه. قم: مکتبه المفید، ج1.

16. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (1383). تمهید القواعد الاصولیّة و العربیة لتفریع الأحکام الشرعیّة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

17. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (1396). منیه المرید فی ادب المفید و المستفید. قم: بوستان کتاب.

18. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (1413ق). مسالک الافهام فی شرح شرائع الاسلام. قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة، ج2.

19. شیخ بهایی، محمدبن حسین (1387). اربعین. ترجمه عقیقی بخشایشی. قم: نوید اسلام.

20. شیخ بهائی، محمدبن حسین (1317). المخلاه. بیروت: دارالقاموس.

21. صدوق، محمد بن علی (1415ق). المقنع. قم: پیام امام هادی(ع).

22. علامه‌حلی، حسن بن یوسف (1414ق). تذکره الفقها. قم: موسسه آل‌البیت لاحیاء التراث،
ج 5.

23. علیدوست، ابوالقاسم (1395). مناسبات فقه و سیاست در مکتب اصفهان. راهبرد فرهنگ، شماره 36: ص 112-87 .

24. مبلغی، احمد (1383). مکتب اصولی امام خمینی. فقه، شماره 43: ص 167-161

25. محقق‌ کرکی‌، علی‌بن‌ حسین (1378). نفحات اللاهوت فی لعن الجبت و الطاغوت. قم:
تبیان.

26. محقق‌ کرکی‌، علی‌بن‌ حسین ‌(1381). حیاه المحقق الکرکی و آثاره. ترجمه محمد حسون. قم: احتجاج، ج2.

27. محقق‌ کرکی‌، علی‌بن‌ حسین (1405ق). قاطعة اللجاج فی تحقیق حلّ الخراج. قم: موسسه نشر اسلامی.

28. محقق‌ کرکی‌، علی‌بن‌ حسین (1414ق). جامع المقاصد. قم: آل‌البیت، ج3.

29. مدرسی طباطبایی، حسین (1368). مقدمه‌ای بر فقه شیعه. ترجمه محمد آصف. مشهد: آستان قدس رضوی.

30. مرتضوی، منوچهر (1385). مسائل عصر ایلخانان. تهران: بنیاد موقوفات دکتر افشار.

31. منشی قمی، احمد بن حسین (1383). خلاصه التواریخ. تصحیح احسان اشراقی. تهران: دانشگاه تهران.

32. مهاجر، جعفر (1393). جبل عامل از شهید اول تا شهید ثانی. ترجمه موسی دانش. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.

33. یعقوبی، برجعلی (1394). تاریخ علم اصول و فقه در شیعه. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص).