حق انتخاب و آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران.

2 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بافت، بافت، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی دیدگاه قرآن کریم پیرامون حق انتخاب در آزادی­ سیاسی بود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و نتایج حاکی از آن است که قرآن کریم آزادی سیاسی و حق انتخاب را برای همه شهروندان با هدف رشد و انتخاب برتر به رسمیت شناخته و با به کارگیری آموزه­هایی چون مشورت، امر به معروف و نهی از منکر، نقد و نصیحت، اجرایی می­شود، ابعاد آن را می­توان در مواردی چون «حق انتخاب­گری»، «حق انتخاب شدن» و «حق تعیین سرنوشت»، رصد کرد، تا مردم با انتخاب خود، از موانع بیرونی سیاسی ـ اجتماعی و تحمیل ظالمانۀ قدرت حاکم، رهایی یابند. این آزادی در عرصه تکوینی است و انسان البته به عنوان خلیفه خدا باید در چارچوب دستورها و احکام الهی عمل کند و به لحاظ تشریعی راه راست و مسیر الهی را برگزیند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

  1. اب‍ن‌ ب‍اب‍وی‍ه‌، م‍ح‍م‍دب‍ن‌ ع‍ل‍ی‌ (1403ق). معانی الأخبار. قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ج2.
  2. ابن شعبه، حسن بن على (1404ق). تحفالعقول. مصحح علی‌اکبر غفارى. قم: جامعه مدرسین، چاپ دوم، ج26.
  3. ابوالفتوح رازى، حسین بن على (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فى تفسیر القرآن‏. تحقیق محمدجعفر یاحقى، محمدمهدى ناصح‏. مشهد: بنیاد پژوهش‌‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى، ج1.
  4. ایازی، سید محمدعلی(1379). آزادی در قرآن. تهران: موسسه نشر و تحقیقات ذکر.
  5. آبرکرامبی، نیکلاس؛ ه‍ی‍ل، اس‍ت‍ف‍ن‌‌؛ ت‍رن‍ر، ب‍رای‍ان‌ (1367). فرهنگ جامعه‌شناسی. ترجمه حسن پویان. تهران: چاپخش.
  6. آقابخشی، علی (1383). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
  7. آلوسى، سید محمود (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. تحقیق على عبدالبارى عطیة. بیروت: دارالکتب العلمیه‏، ج25.
  8. برلین، آیزیا (1379). چهار مقاله دربارۀ آزادی. ترجمه محمدعلی موحد. تهران: خوارزمی.
  9. ترمذی، محمد بن عیسی (1988م). الجامع الکبیر. بیروت: دارالغرب الاسلام، ج4.
10. تیندر، گلن (1374). تفکر سیاسی. ترجمه محمود صدری. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

11. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1363). ترمینولوژی حقوق. تهران: بنیاد راستاد.

12. جوادی آملی، عبدالله (1381). تفسیر موضوعی قرآن: جامعه در قرآن. قم: اسراء، ج17.

13. سلامی، محمد (1381). نظریه‌‌های اختیارگرایانه در تبیین و توجیه الزام سیاسی. الهیات و حقوق، شماره 3: ص92 -47.

14. صدر، سید محمدباقر (1412ق). الحریه فی القرآن. بیروت: دار الزهراء، چاپ چهارم.

15. صدرالمتالهین (1419ق). تفسیر القرآن الکریم. حققه و علّق علیه محمد جعفر شمس‌الدین. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ج7.

16. طباطبایی، سید محمدحسین (1381). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، ج1.

17. طباطبایی موتمنی، منوچهر (1370). آزادی‌های عمومی و حقوق بشر. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

18. طبرسى، فضل‌بن حسن (1372). مجمع‌البیان فى تفسیرالقرآن. تهران: ناصرخسرو، چاپ سوم، ج6.

19. عیاشى، محمد بن مسعود (1380ق). تفسیر العیاشی. تهران: چاپخانه علمیه، ج2.

20. فولادوند، عزت الله (1383). کانت، روشنگری و جامعه مدنی. تهران: طرح نو.

21. فیرحی، داود (1393). دین و دولت در عصر مدرن. تهران: رخداد نو، ج1، چاپ دوم.

22. قاری سید فاطمی، سید محمد (1382). حق تعیین سرنوشت و مساله نظارت بر انتخابات: نظارت تضمینی در مقابل نظارت تحدیدی. مدرس علوم انسانی، شماره 31 : ص140-123.

23. قاضی‌‌زاده، کاظم (1385). حقوق و آزادی‌‌های سیاسی در قرآن و سنت. پژوهش‌های اخلاقی، سال دوم، شماره سوم: ص149-127.

24. قرطبى، محمد بن احمد (1364). الجامع لأحکام القرآن‏. تهران: انتشارات ناصر خسرو، ج16.

25. کاستلز، استفان؛ دیویدسون، الیستر (1384). مهاجرت و شهروندی. ترجمه فرامرز تقی‌لو. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

26. کرنستون، موریس (1370). تحلیلی نوین از آزادی. ترجمه جلال‌الدین اعلم. تهران: امیرکبیر.

27. کواکبى، عبدالرحمن (1362). طبایع‏ الاستبداد. ترجمه عبدالحسین قاجار؛ به کوشش و تصحیح محمدجواد صاحبی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

28. مطهری، مرتضی (1370). جامعه و تاریخ. قم: صدرا، چاپ سیزدهم.

29. مطهری، مرتضی (1370). فطرت. تهران: صدرا.

30. منتسکیو، ش‍ارل‌ ل‍وئ‍ی‌ (1362). روح‌القوانین. ترجمه علی‌اکبر مهتدی. تهران: امیرکبیر، چاپ هشتم.

31. میراحمدی، منصور (1381). آزادی در فلسفه سیاسی اسلام. قم: بوستان کتاب.

32. Kompridis, Nikolas (2007). Struggling Over the Meaning of Recognition: A Matter of Identity, Justice or Freedom?. European Journal of Politif cal Theory, Vol.6, No.3:P 277-289. DOI: https://doi.org/10.1177/1474885107077311.

33. MacIntyre, Alasdair (2001). Dependent Rational Animals: Why Humans Need the Virtues.United States, Chicago: Open Court.

34. Sen, Amartya Kumar (2000). Development as Freedom. Anchor Books.

35. Young, Iris Marion (1990). Justice and the Politics of Difference. Princeton: Princeton University press.