قانون الهی؛ منطق زندگی اجتماعی از منظر کلام سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران.

10.22034/sm.2021.520625.1641

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش قانون الهی در حیات سیاسی انسان‌ها در کلام سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای است.روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که قانون الهی در سه ساحت تکوینی، تشریعی و قراردادی مبنای شکل‌گیری و تداوم نظام اجتماعی و نظم سیاسی است. در حالی که قوانین تکوینی و فطری تحت اراده و ربوبیت الهی بوده و از طریق عقل و وحی قابل فهم و استنباط است. قوانین قراردادی هم در سایه شریعت قابل حصول می‌باشد. قانون الهی از منظر کلام سیاسی با رعایت مصالح و مفاسد واقعی بشر، در یک قوس نزولی از مبدأ آفرینش و خالق انسان‌ها، معطوف به واقعیت‌های اجتماعی و مناسبات سیاسی، جعل و انشاء می‎‌شود. ویژگی برجسته چنین قوانینی در «فلسفه قانون» است که معطوف به نظم‌بخشی، عدل‌گستری، توجه به مصالح و مفاسد اجتماعی و جهت‌دهی به ارزش‌های معنوی می‌باشد که در راستای اهداف آفرینش انسان و تنظیم تعاملات و پیوندهای انسانی، تأمین حقوق، آزادی‌ها و سعادت انسان در سایه حاکمیت الهی است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج البلاغه
اشتراوس، لئو (1373). فلسفه سیاسی چیست؟. ترجمه فرهنگ رجایی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
بهروزلک، غلامرضا (1382). چیستی کلام سیاسی. قبسات، دوره 8، شماره 28: ص79-104.
جوادی آملی، عبدالله (1369). ولایت در قرآن. قم: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
خامنه‌ای، سیدعلی (01/12/1374). بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2785‌
خامنه‌ای، سیدعلی (04/06/1373). بیانات در دیدار با کارگزاران نظام. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2721
خامنه‌ای، سیدعلی (06/06/1392). بیانات در دیدار با رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=23715
خامنه‌ای، سیدعلی (07/03/1371). پیام به چهارمین دوره‌ی مجلس شورای اسلامی. قابل دسترس در:
خامنه‌ای، سیدعلی (07/04/1380). بیانات در دیدار با مسئولان قضایی.قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3072
خامنه‌ای، سیدعلی (08/03/ 1384). بیانات در دیدار نمایندگان مجلس. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3293
خامنه‌ای، سیدعلی (12/06/1377). بیانات در دانشگاه تربیت مدرّس. قابل دسترس در
‌https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2900
خامنه‌ای، سیدعلی (1354). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
خامنه‌ای، سیدعلی (1356). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
خامنه‌ای، سیدعلی (1368). قبسات‌النور، گزیده‌ای از سخنان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون اهل بیت(ع). تهران: کنفرانس جهانی اهل ‌بیت(ع).
خامنه‌ای، سیدعلی (14/03/1392). بیانات در مراسم سالگرد امام خمینی. قابل دسترس در:
خامنه‌ای، سیدعلی (16/02/1392). بیانات در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری انتخابات. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22494
خامنه‌ای، سیدعلی (18/07/1375). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم. قابل دسترس در:
‌https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2815
خامنه‌ای، سیدعلی (18/08/1363) تفسیر سوره ملک. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=24584
خامنه‌ای، سیدعلی (20/04/1369). بیانات در دیدار کارگزاران نظام. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2335
خامنه‌ای، سیدعلی (22/10/1382). بیانات در دیدار استانداران سراسر کشور. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3215
خامنه‌ای، سیدعلی (24/10/1382). بیانات در دیدار اعضای شورای نگهبان‌. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3216
خامنه‌ای، سیدعلی (25/02/1392). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22566
خامنه‌ای، سیدعلی (26/9/1382). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان قزوین. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=5703
خامنه‌ای، سیدعلی (29/09/1368). بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان و طلّاب به‌مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه. قابل دسترس در:                                                          https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2234
خامنه‌ای، سیدعلی (1380). اخلاق و معنویت در آینه نگاه مقام معظم رهبری. تهران: موسسه فرهنگی قدر ولایت.
خامنه‌ای، سیدعلی (1390). انسان دویست و پنجاه ساله. قم: انتشارات مؤسسه ایمان جهادی.
خامنه‌ای، سیدعلی (7/4/1388). بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه‌ی قضائیه‌. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=7276
خسروپناه، عبدالحسین (1382). انتظارات بشر از دین. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
سبحانی، جعفر (1371). منشور جاوید. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
سبحانی، جعفر(1411ق).الالهیات علی هدی القرآن و العقل و السنه. قم: المرکز العلمی للدراسات الاسلامیه.
شهرابی، محمد (1377). حقوق و سیاست در قرآن: سلسله درس‌های استاد محمدتقی مصباح یزدی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج1.
کاتوزیان، ناصر (1365). فلسفه حقوق. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مطهری، مرتضی (1377). آشنایی با علوم اسلامی. تهران: انتشارات صدرا، ج2.
مطهری، مرتضی (1394). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا، ج3.
مهاجرنیا، محسن (1388). فلسفه عدالت در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. قبسات، شماره 51: ص5-35.
مهاجرنیا، محسن (1394). فلسفه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای.قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مهاجرنیا، محسن (1400). درآمدی بر کلام سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی (در دست انتشار).