نظریه منشاء صدور در علم دینی و نسبت آن با فقه حکومتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین جایگاه علم در تدوین فقه حکومتی و طراحی نظام‌های فقهی آن است. این پژوهش با روش تحلیلی، به چیستی، سطوح، مسائل، مبانی، روش‌شناسی و آثار نظریه منشاء صدور پرداخته است. براساس یافته‌های پژوهش می‌توان گفت سطح نخست علم دینی «وحی و تفسیرهای مفسران معصوم وحی» بوده و سطح دوم آن، استنباط «دقیق»، «همه‌جانبه»، «سیستمی» و «حکومتی» فقیه از دین است. این نظریه بر این باور است که همه مسائل علوم اعم از توصیفات هستی و تجویزات آن در قرآن موجود می‌باشد. مهم‌ترین آثار نظریه منشاء صدور دستیابی به فقه حکومتی و نظام‌های فقهی آن همچون اقتصاد، سیاست، امنیت، هنر و رسانه و سایر نظام‌های فقهی است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ایزدهی، سیدسجاد (1394). ماهیت فقه سیاسی. حقوق اسلامی، 44: ص153 ـ 178.
آخوند خراسانی، محمدکاظم (۱۴۱۲ق). کفایه الاصول. قم: آل‌البیت(ع)، ج1.
بجنوردی، سیدمحمد (1401ق). قواعد فقهیه. تهران: عروج، ج1.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل البیت(ع)‏، ج27.
حمداللهی اسکویی، احمد (1391). جایگاه منطق در تقسیم‌بندی علوم ارسطو. پژوهش‌های فلسفی،10: ص 63 ـ 96.
حویزی، عبدعلی‌بن‌جمعه (1383). نورالثقلین. مصحح سیدهاشم رسولی‌. قم: دارالتفسیر، ج1.
حیدری، علی نقی (1412ق). الاجتهاد و التقلید (اصول الاستنباط). قم: دارالمعارف الاسلامیه.
خاکبان، سلیمان (1389). ماجرایی جدایی حوزه و دانشگاه. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
خمینی، سید روح‌الله (1414). مناهج الوصول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج1.
رهدار، احمد؛ مشکانی، عباس‌علی؛ مشکانی، عبدالحسین؛ نیک‌بین، مهدی (1392). فقه حکومتی؛ نرم‌افزار نهایی مدیریت جامعه در فرایند تکاملی انقلاب اسلامی. اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 2: ص 45 ـ 68.
سیدمرتضی، علی (۱۳۴۸). الذریعه الی اصول الشریعه. مصحح گرجی. تهران: انتشارات و چاپ، ج2.
صدر، سیدمحمدباقر (۱۴۲۴ق). اقتصادنا. قم: مرکز الأبحاث و الدراسات التخصصیة للشهید الصدر.
طباطبایی، سید محمدحسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه اعلمی، ج12.
طبرسی، فضل ‌بن ‌حسن (1386). مجمع ‌البیان لعلوم القرآن. قم: مجمع جهانی تقریب مذاهب، ج4.
طوسى، محمد بن ‌حسن (1411ق). الغیبه. مصحح عبادالله تهرانی، علی‌احمد ناصح. قم: دارالمعارف الاسلامیه.
علوى، سید عادل بن على بن الحسین (1421ق). القول الرشید فی الاجتهاد و التقلید. قم: مرعشی نجفی، ج1.
عیاشی، محمد بن‌ مسعود (1380). تفسیر العیاشی. تهران: المطبعه العلمیه، ج1.
فاروقی، اسماعیل رجا (1385). توضیحاتی ناگریز در اسلامی‌سازی معرفت. تدوین و ترجمه مجید مرادی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
قربان‌زاده، مهدی (1394). ارزیابی ادله موافقان و مخالفان علم دینی. قم: ادیان.
قربان‌زاده، مهدی (1387). نهضت نرم‌افزاری از نگاه مقام معظم رهبری. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
کرباسی‌زاده، علی؛ شیراوند، محسن (1394). تبیین علل معرفتی بحران‌های زیست محیطی در تطبیق مبانی فلسفی فرانسیس بیکن و ملاصدرا. اخلاق زیستی، 17: ص 11 ـ 32.
کلینی، محمد بن‌ یعقوب (1407ق). کافی. مصحح علی‌اکبر غفاری، محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج1.
مجلسی، محمدباقر (1392). حق الیقین. تهران: علمیه اسلامیه.
مشکانی، عباس‌علی؛ مشکانی، عبدالحسین (1390). درآمدی بر فقه حکومتی از دیدگاه مقام معظم رهبری. حکومت اسلامی، 60: ص 155 ـ 184.
مکارم شیرزای، ناصر (1372). قلمرو معارف قرآن و ارزش فهم ما از قرآن. معرفت، 5: ص 5 ـ 15.
میثمی، سایه (1383). ویلیام اکامی و در افکندن طرح تجربه‌گرایی. ناقد، 2: ص 137 ـ 154.
میرباقری، سیدمهدی (1398). عصر جدید؛ خوانشی از مفاهیم و راهبرد‌های بیانیه گام دوم. قم: تمدن نوین اسلامی.
نصر، سیدحسین (1378). نیاز به علم مقدّس. ترجمه حسن میانداری. قم: مؤسسة فرهنگی طه.
نوایی، علی‌اکبر (1381). موضوع‌شناسی فقهی و رابطه آن با علوم. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی،34: ص 104 ـ 131.
هروی، أحمد بن محمد (1419ق). الغریبین فی القرآن والحدیث. ریاض: نزار مصطفى الباز، ج2.