شاخص‌های موضوع ولایت فقیه (با تاکید بر اندیشه سیاسی امام خمینی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین و شاخص­بندی موضوع ولایت فقیه با تأکید بر اندیشه سیاسی امام خمینی است. در این راستا و با روش توصیفی-تحلیلی ماهیت و ادلّه ولایت فقیه، وجوب تشکیل حکومت اسلامی بر فقها، فضایل و رذایل اخلاق سیاسی ولی فقیه، شرایط، وظایف و اختیارات ولی فقیه مورد بررسی قرار گرفت. براساس الگوی تقسیم سه بُعدی اسلام و چهارچوب اندیشه سیاسی امام خمینی، موضوع ولایت فقیه به سه قسم فلسفه سیاسی، اخلاق سیاسی و فقه سیاسی تقسیم شد. در مجموع، سی و سه شاخص در ابعاد مختلف موضوع ولایت فقیه استخراج گردید. نُه شاخص در بُعد فلسفه سیاسی، پانزده شاخص در بُعد اخلاق سیاسی و نُه شاخص در بُعد فقه سیاسی ولایت فقیه است. همچنین وجود رابطه منطقی میان سه قسم مذکور از دیگر یافته‌های پژوهش حاضر می‌باشد، یعنی نقص و کمال هر بُعد در ابعاد دیگر مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


ارسطا، محمدجواد (1394). نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران. قم: موسسه بوستان کتاب، چاپ چهارم.
اسلامی، سید حسن (1388). امام، اخلاق، سیاست. تهران: موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی، چاپ سوم.
اکبری معلم، علی (1393الف). اندیشه سیاسی امام خمینی و نسل سوم انقلاب اسلامی ایران. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
اکبری معلم، علی (1393ب). اخلاق سیاسی امام خمینی و نسل سوم انقلاب اسلامی ایران. سیاست متعالیه، 2(5): ص103.
اکبری، محمدرضا (1377). تحلیلی نو و عملی از ولایت فقیه. بی­جا: انتشارات پیام عترت.
جوادی آملی، عبدالله (1383). ولایت فقیه: ولایت، فقاهت و عدالت. قم: مرکز نشر اسراء، چاپ چهاردهم.
خمینی، سید روح‌الله (1365). شؤون و اختیارات ولی فقیه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
خمینی، سید روح‌الله (1371). شرح چهل حدیث. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهارم.
خمینی، سید روح‌الله (1378الف). صحیفه امام، مجموعه آثار امام خمینی. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج9،10،4، 13-14، 16- 18، 21-20، 7.
خمینی، سید روح‌الله (1378ب). ولایت فقیه. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ نهم.
خمینی، سید روح‌الله (1391). شرح حدیث جنود عقل و جهل. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهاردهم. 
دهخدا، علی اکبر (1373). لغت‌نامه دهخدا. زیر نظر محمد معین و سیدجعفر شهیدی. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ اول از دوره جدید، ج13.
رجالی­تهرانی، علیرضا (1379). ولایت فقیه در عصر غیبت. قم: انتشارات نبوغ.
روزنامه جمهوری اسلامی(سه شنبه 17 فروردین 1378).
عمید زنجانی، عباس‌علی (1373). فقه سیاسی، نظام سیاسی و رهبری در اسلام. تهران: امیرکبیر، ج2.
لک­زایی، نجف (1386). درآمدی بر مستندات قرآنی فلسفه سیاسی امام. قم: موسسه بوستان کتاب.
لک­زایی، نجف (1394). اندیشه سیاسی امام خمینی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
محمدی اشتهاردی، محمد (1379). ولایت فقیه ستون خیمه انقلاب اسلامی. تهران: نشر مطهر.
معرفت، محمدهادی (1377). ولایت فقیه. قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید.
منتظری، حسینعلی (1369). مبانی فقهی حکومت اسلامی (امامت و رهبری). ترجمه محمود صلواتی. قم: نشر تفکر، ج2.
واعظی، احمد (1386). حکومت اسلامی؛ درس­نامه اندیشه سیاسی اسلام. قم: مرکز تألیف متون درسی حوزه علمیه قم، چاپ پنجم.
الهامی‌نیا، علی اصغر (1385). اخلاق سیاسی. قم: زمزم هدایت.
هزاوه­ئی همدانی، سید محمدمهدی (1378). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، به همراه نظرات شورای نگهبان. تهران: انتشارات محسن.