تدابیر پیشگیری اجتماعی اسلام در صیانت از آزادی عقیده و اظهار آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، عضو هیات علمی گروه حقوق، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی -اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران

2 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه ‌قم، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی راهبردهای پیشگیری اجتماعی جمهوری اسلامی در صیانت از آزادی عقیده و اظهار آن براساس آموزه‌های اسلامی است. روش پژوهش توصیفی– تحلیلی بوده و نتایج نشان داد، اسلام تدابیر ویژه‌ای برای پیشگیری اجتماعی در راستای صیانت از آزادی عقیده و اظهار آن ارائه کرده و پیشگیری اجتماعی از منظر وسیعی در متون اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین اسلام تدابیری همچون ترویج تعقل‌گرایی، جلوگیری از فقر و احساس فقر، گسترش آزاداندیشی و نقادی و ترویج مباحثات دینی و نصیحت کارگزاران و مصونیت منتقدین جهت کاهش بزه‌کاری احتمالی در این حوزه را مطرح می‌کند که باید مورد نظر قرار گیرد و قبل از استفاده از اقدامات قهری و کیفری در راستای صیانت از آزادی عقیده و اظهار آن، از این تدابیر بهره برد و در جامعه پیاده‌سازی نمود و نباید غفلت کرد که سخن از تدابیر پیشگیرانه به منزله حذف اقدامات قهری و کیفری نیست و از مجازات به عنوان آخرین اقدام برای کسانی که به تدابیر پیشگیرانه بی­توجهی کرده و راه انحرافی خود را طی می‌کنند، نمی­توان تردید کرد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
نهج‌البلاغه
 
ابن ابی الحدید (1378ق). شرح نهج‌البلاغه. تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم. قم: نشر اسماعیلیان، ج 17.
ابن فارس، احمد (بی‌تا). معجم مقائیس اللغه. تحقیق محمد هارون. قم: دارالکتب العلمیه، ج5.
ابن منظور (1405ق). لسان العرب. قم: نشر ادب حوزه، ج2.
اسحاقی، حسین (1382). آزادی بیان در اسلام. رواق اندیشه، شماره 24.
آمدی، عبدالرحمن بن محمد (1407ق). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دارالکتاب الاسلامی، ج2.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1407ق). تاج اللغه و صحاح العربیه. بیروت: دارالعام للملائین، ج2.
حاجی ده‌آبادی، محمدعلی (1397). جرم‌شناسی کاربردی. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
حرانی، ابن شعبه (1384ق). تحف العقول.تصحیح علی اکبر غفاری. تهران: انتشارات کتابفروشی اسلامیه .
حرعاملی، محمد بن حسن (1416ق). وسایل الشیعه. قم: موسسه آل‌البیت(ع)، ج17.
دهخدا، علی اکبر (1372). لغت‌نامه. تصحیح محمد معین و جعفر شهیدی. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ج2.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. تحقیق صفوان عدنان داوودی. بیروت: دارالقلم.
سی، ولش براندون؛ پی، فارینگتون دیوید (1394). پیشگیری از جرم و سیاست عمومی. در: دانشنامه پیشگیری از جرم آکسفورد. به کوشش حمیدرضا نیکوکار؛ با دیباچه حسین نجفی ابرندآبادی. تهران: میزان.
شیخ طوسی (1412ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دارالکتب العربیه.
شیخ طوسی (1417ق). العده فی الاصول الفقه. قم: ستاره، ج2.
صفا تاج، مجید (1383). آزادی اندیشه. تهران: انتشارات آرون.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ج2،10.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تصحیح علی اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ج1-2.
کیخا، نجمه؛ کثیری ماهوری، میترا (1399). نحوه مواجهه با مخالفان در قرآن. سیاست متعالیه، 8(29).
گسن، ریمون(1370). جرم‌شناسی کاربردی. ترجمه مهدی کی­نیا. تهران: چاپ علامه طباطبایی.
لیثی واسطی، علی بن محمد (1376). عیون الحکم و المواعظ. قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار. مصحح جمعى از محققان. بیروت: موسسه الوفاء، ج75.
 مردانی نوکنده، محمّدحسین (1394). سالم‌سازی جامعه از آلودگی‌های اخلاقی در حکایات قرآن. پژوهشنامه معارف قرآنی، دوره 6، شماره 22.
مطهری، مرتضى(1390). فقه و حقوق (مجموعه آثار). قم: انتشارات صدرا، ج2، 24، 20.
مطهری، مرتضی (1364). پیرامون جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات صدرا.
معلوف، لویس (1386). المنجد. ترجمه محمد بندر ریگی. تهران: انتشارات ایران، ج2.
موحدی ساوجی، محمدحسن (1397 ). مناسبات قرآنی. قم: نشر دانشگاه مفید.
موحدی ساوجی، محمدحسن (1398). دین و جمهوریت. تهران: انتشارات سرایی.
نجفی، محمدحسن (بی‌تا). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: داراحیاء التراث العربی.