تأثیر چالش‌های پیشرفت سیاسی بر جهت‌گیری ائتلاف و اتحاد در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر چالش‌های پیشرفت سیاسی در سطح عدم اجماع نسبی نخبگان و نهادینه نشدن احزاب سیاسی بر روند ائتلاف و اتحادسازی در سیاست خارجی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از نظریه ساخت‌یابی نشان داده شد که چالش‎های پیشرفت سیاسی در داخل کشور نه تنها ائتلاف‌سازی را با مشکل مواجه می‌سازد، بلکه باعث از دست رفتن فرصت‌های بین‌المللی نیز می‌شود. تجربه ایران اسلامی در جهت‌گیری‌های متفاوت و عدم اجماع نسبی نخبگان فکری و سیاسی در تعریف شفاف منافع ملی باعث شکل‌گیری چرخه‌های بازگشت‌پذیری و در نتیجه کاهش کارآمدی سیاست خارجی شده است. در این راستا توجه به اسناد بالادستی، قانون اساسی، سند چشم‌انداز بیست ساله، برنامه‌های توسعه و خطوط قرمز نظام، تقویت فرهنگ مشارکت سیاسی، مسئولیت‌پذیری، نهادینه‌سازی احزاب، ایجاد هماهنگی میان قوا، شفافیت در تعریف اهداف و منافع ملی از یک‌سو و شناخت همه جانبه محیط، منابع، قواعد، اصول و هنجارهای بین‌المللی از سوی دیگر می‌تواند از راهکارهای کاهش چالش‌های پیشرفت سیاسی و در نتیجه افزایش کارآمدی سیاست خارجی کشور باشد.

کلیدواژه‌ها


احمدی‌نژاد، محمود (6/4/1384). اولین نشست خبری بعد از پیروزی در انتخابات. روزنامه کیهان، سال64، شماره 18265.
اخوان کاظمی، بهرام (1373). مروری بر روابط ایران و عربستان در دو دهه اخیر. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
ایوبی، جحت‌الله (1379). پیدایی و پایایی احزاب سیاسی در غرب. تهران: سروش.
پورخوش سعادت،  محمد (1391). کاربست ایران هراسی در مهندسی افکار عمومی مردم. پانزده خرداد، سال دهم، شماره 33: ص44.
حداد، غلامرضا (1394). ساختار معنایی نواصول‌گرایان و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران(1392-1384). پژوهشنامه علوم سیاسی، سال دهم، شماره سوم: ص41-111.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1391). سیاست خارجی ایران در دوره اصول‌گرایی. تهران: انتشارات دانشگاه  امام صادق(ع).
ذاکریان، مهدی (1380). ارزیابی سیاست خارجی خاتمی از منظر صاحب‌نظران. تهران: انتشارات همشهری.
ریتزر، جورج (۱۳۹۲). مبانی نظریه جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن. ترجمه شهناز مسمّی پرست. تهران: انتشارات ثالث.
سپاهی، محمدرضا، (12/11/1385). آماده‌باش ایرانی‌ها برای فتح بازار آفریقا و آمریکای لاتین. روزنامه قدس، شماره 5500.
ستوده، محمد (1393). نقد و بررسی سیاست خارجی ایران. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
ﺳﺠﺎدﭘﻮر، سید محمدکاظم (1381). سیاست خارجی ایران، چند گفتار در عرصه نظری و عملی. تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
سریع‌القلم، محمود (1379). سیاست خارجی ایران: بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
سیف‌زاده، حسین (1375). مبانی و مدل‌های تصمیم‌گیری در سیاست خارجی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
شادلو، عباس (1385). اطلاعاتی درباره احزاب و جناح‌های سیاسی ایران امروز. تهران: مؤلف.
شمسی، عبدالله (1396). جامعه‌شناسی سیاسی احزاب ایران. قم: پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، انتشارات زمزم هدایت.  
ظریفی‌نیا، حمیدرضا (1378). کالبدشکافی جناح‌های سیاسی ایران (1358-1378). تهران: انتشارات آزادی اندیشه.
عیوضی، محمدرحیم (1387). تحلیلی بر سیاست خارجی آقای دکتر محمود احمدی‌نژاد. راهبرد یاس، شماره 14: ص 221.
قوام، عبدالعلی (1370). اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل. تهران: سمت.
کَسل، فلیپ (1383). چکیدة آثار آنتونی گیدنز. حسن چاوشیان. تهران: ققنوس.
گلشن پژوه، محمودرضا (1383). پرونده هسته‌ای ایران، روندها و نظرها. تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
گیدنز، آنتونی (1384). مسائل محوری در نظریه اجتماعی، کنش، ساختار و تناقض در تحلیل اجتماعی. ترجمه محمد رضایی. تهران: سعاد.
لاول، جان (1371). چالش‌های سیاست خارجی آمریکا. ترجمه حسن نورایی بیدخت. تهران: نشر سفیر.
مارش، دیوید؛ استوکر، جری (1393). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمه امیرمحمد حاج یوسفی. تهران: پ‍ژوهشکده مطالعات راهبردی.
متقی، ابراهیم؛ پوستین‌چی، زهره (1389). الگو و روند در سیاست خارجی ایران. قم: انتشارات دانشگاه مفید.
متن قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی. خبرگزاری ایسنا، 1/9/1395. قابل دسترس در: https://www.isna.ir/news/ 95090100586
مرتجی، حجت (1378). جناح‌های سیاسی در ایران امروز. تهران: انتشارات نقش و نگار، چاپ سوم.
هالستی، کالویجاکوی (1373). مبانی تحلیل سیاست بین‌الملل. ترجمه بهرام مستقیمی و مسعود طارمسری. تهران: وزارت امور خارجه.
 
 
 
Dessler, D. (1989). What’s at stake in The Agent–structure Debate?. International organization, Vol.43, NO.3.
Friedman, G. & Starr, H. (1997). Agency, Structure, and International Politics from ontology to empirical Inquity. Newyork: Routedge.
Giddens, A. (1990). Central Problems in social theory: Action, stacture and contradiction in social analysis. London: Macmilan.