Transcendent Policy

Transcendent Policy

The Origins of Political Jāhiliyyah and the Means of Overcoming It from the Perspective of Sayyid Quṭb

Document Type : Original Article

Authors
Samad Behrouz 1
Mahnaz Salman Zadeh 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 M.A., Department of Qur'anic Exegesis and Qur'anic Sciences, Faculty of Theology, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
10.22034/sm.2025.2029940.2209
Abstract
The present study aims to explain the origins of political Jāhiliyyah from the perspective of Sayyid Quṭb and to examine the means of overcoming it. Given the central position of the concept of Jāhiliyyah within Sayyid Quṭb’s intellectual framework, an examination of its political dimensions provides a more precise understanding of his views on government, sovereignty, and Islamic society. The principal research question concerns what Sayyid Quṭb identifies as the origin of political Jāhiliyyah and what solution he proposes for overcoming it. More specifically, the study asks whether, in his view, political Jāhiliyyah is confined to the pre-Islamic era or whether it encompasses every political system founded upon non-divine sovereignty. This research employs a descriptive-analytical method based primarily on the intellectual works of Sayyid Quṭb, particularly his Qur'anic exegetical writings. Data were collected from library sources and subsequently analyzed through conceptual and content analysis to examine his views regarding the origins of political Jāhiliyyah and the path toward liberation from it. The findings indicate that Sayyid Quṭb does not restrict Jāhiliyyah to the period preceding the Prophetic Mission (Biʿthah); rather, he regards it as a transhistorical concept. From his perspective, the origin of political Jāhiliyyah lies in human sovereignty over human beings and in legislation based on sources other than the Divine Sharīʿah. Accordingly, any government that derives its legitimacy and legislative authority from a source other than God falls within the realm of Jāhiliyyah, even if it is established in the name of Islam and within a Muslim society. According to Sayyid Quṭb, the path out of political Jāhiliyyah consists of returning to the sovereignty of God, rejecting humanity’s legislative domination over humanity, and establishing an Islamic society and government founded upon the teachings of the Qur'an and the Sunnah of the Prophet. Within this framework, educating a generation of believers who possess a profound awareness of the principles of Tawḥīd constitutes the essential prerequisite for realizing an Islamic political order and transcending political Jāhiliyyah.
Keywords
Political Jāhiliyyah
Human Rule over Human Beings
Divine Sovereignty
Sayyid Quṭb
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
آذرنوش، آذرتاش (1374). راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی. تهران: توس، چاپ دوم.
انیس، ابراهیم و همکاران (1372). المعجم الوسیط. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم، ج1.
ایزوتسو، توشیهیکو (1361). خدا و انسان در قرآن. ترجمۀ احمد آرام. تهران: شرکت سهامی انتشار.
بابستی، عزیزه فوال (2004م). المعجم المفصّل فی النحو العربی. بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ دوم، ج1.
بلاشر، رژی (1363). تاریخ ادبیات عرب. ترجمۀ آذرنوش آذرتاش. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
حکیمی‌پور، احمد (1400). اندیشه‌های سیاسی سید قطب و تأثیر آن بر جنبش‌های اسلامی معاصر مصر. تهران: انتشارات حزب ارادۀ ملت ایران.
خوری شرتونی، سعید (1374). أقْرَبُ المَوارد فی فُصْح العربیّه و الشَّوارد. تهران: اسوه، ج1-2.
راغب اصفهانی، حسین (1996م). مفردات الفاظ القرآن. تحقیق صفوان عدنان داوودی. دمشق- بیروت: الدار الشامیه و دارالقلم.
رحیق اغصان، علی (1384). دانش‌نامه در علم سیاست. تهران: فرهنگ صبا.
رفیعی، علی؛ عبداللهی، حسن (1393). معنا‌شناسی واژۀ جهل در قرآن. مطالعات قرآنی، 5(20): ص129-150.
روزبهانی، محمدعلی (1386). نقش اسلام در تحولات جهانی از جاهلیت عربی تا جاهلیت غربی. فرهنگ پویا، شماره 4: ص44-49.
سامرائی، نعمان (1421ق). النظام السیاسی فی الإسلام. ریاض: ملک فهد، چاپ سوم.
شهری، گل سخن (1386). مفهوم جاهلیت و اصول‌‌گرایی مذهبی- سیاسی در اندیشۀ سیّد قطب. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. استاد راهنما: داوود فیرحی. دانشگاه تهران.
صالح، محمدمهدی؛ همتی، فتحعلی (۱۳۹۷). بررسی مفهوم حکومت اسلامی در اندیشه‌های سیاسی سید قطب. مطالعات منافع ملی، شماره ۱۱: ص64-86.
صبور، رحیم (1394). جاهلیت در نگاه سلفیۀ جهادی و اثرات سوء آن بر جهان اسلام. سراج منیر، شمارۀ 17: ص93-116.
طباطبائی، سید محمدحسین (1402ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: اعلمی، چاپ دوم، ج5.
عبداللهی، رسول؛ مظفری، محمدباقر (1400). حکومت دینی در اندیشه سید قطب از تئوری تا عمل. سلفی‌پژوهی، شماره ۱۳: ص69-92.
عمید، حسن (1375). فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر، چاپ پنجم، ج1.
غفاری، عطاءالله؛ عبدالملکی، محسن (۱۴۰۰). اختلافات بنیادی و اشتراکات ظاهری محمد بن عبدالوهاب و سید قطب در مسئله جاهلیت. سراج منیر، شماره ۴۴: ص57-72.
فراهیدی، خلیل بن أحمد (1414ق). کتاب العین. تهران: اسوه، ج1.
قطب، سید (1397). نشانه‌‌های راه. ترجمۀ محمود محمودی. تهران: نشر احسان، چاپ دوم.
قطب، سید (1425ق). فى ظلال القرآن. بیروت: دار الشروق، چاپ سی و پنجم، ج2، 5-6.
قطب، محمّد (1360). جاهلیت قرن بیستم. ترجمۀ صدرالدین بلاغی. تهران: امیرکبیر، چاپ چهارم.
کریمی، سعیده؛ دیاری، محمدتقی؛ مودب، سید رضا (۱۴۰۲). بازخوانی و بررسی تطبیقی آیات جاهلیت از منظر علامه طباطبایی و سید قطب. مطالعات تفسیری، شماره 54: ص41-60.
موسوی، سید امیر (1396). نقدی بر دیدگاه‌‌های سیّد قطب دربارۀ جاهلیّت مسلمانان. انسان‌پژوهی دینی، شمارۀ 37:
ص167-181.
هاشمی بک، احمد (1380). جواهر البلاغه. ترجمۀ حسن عرفان. قم: نشر بلاغت، ج2.
 
Transcendent Policy
Volume 13, Issue 4
Autumn 2025
Pages 129-150