Transcendent Policy

Transcendent Policy

The Primacy of the People and the Posteriority of the State in Ḥikmat-e Mutaʿāliya and ʿIrfān

Document Type : Original Article

Author
Bahram Dalir
Assistant Professor, Mysticism Department, Institute of Islamic Culture and Thought; and member of the Political Studies Association of the Seminary, Qom, Iran
10.22034/sm.2023.2007763.2110
Abstract
This study, adopting a philosophical and mystical approach and employing an explanatory and semantic analysis method, addresses the question: Is the sovereignty of the people a conventional construct (iʿtibārī) or a real phenomenon (ḥaqīqī)? From the perspective of Ḥikmat-e Mutaʿāliya (Transcendent Philosophy) and ʿirfān (Islamic mysticism), it appears that the sovereignty of the people is a real phenomenon, not merely a construct. The primacy of the people over the state aligns with all types of precedence and succession—priority and posteriority—as discussed in Ḥikmat-e Mutaʿāliya. Likewise, in ʿirfān, the human being holds an exalted status and precedes all conventional collectives. Therefore, the people—being individual human beings—are anterior to the state, which is posterior. The formation and survival of the state depend on the people, rendering the latter ontologically prior. The types of precedence discussed in logic and philosophy include: precedence by nature (bi’l-ṭabʿ), by nobility (bi’l-sharaf), by time (bi’l-zamān), by essence (bi’l-dhāt), by causality (bi’l-ʿilliyya), and by degree or rank (bi’l-martaba). In analyzing the relationship between people and the state according to each type, the people are prior, and the state is posterior. From the mystical perspective, too, the people are prior and served (makhdūm), while the state is posterior and in service (khādim). In ʿirfān, the human being is the sovereign of the order of creation. This sovereignty is derived from the Qurʾān, reasoned demonstration (burhān), and ʿirfān. Based on both theoretical and practical ʿirfān, the people are sovereign.
Keywords
People
Sovereignty
State
Ḥikmat-e Mutaʿāliya
ʿIrfān
Primacy of the People
Posteriority of the State
قرآن کریم.
اشعری، عبدالحسین (1374). دیوان امیرالمؤمنین امام علی(ع). قم: پیام اسلام.
انوری، حسن (1381). فرهنگ سخن. تهران: انتشارات سخن.
جوادی‌آملی، عبدالله (1388). اسلام و محیط زیست. محقق عباس رحیمیان. قم: انتشارات إسراء، چاپ پنجم.
جوادی‌آملی، عبدالله (1389). ادب مقربان. ‌محقق محمد صفایی. قم: انتشارات إسراء، چاپ هفتم.
جوادی‌آملی، عبدالله (1395). تسنیم. محقق روح‌الله رزقی شهرودی. قم: انتشارات إسراء، ج40.
دلیر، بهرام (1393). فلسفه عرفانی سیاسی. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
سجادی، سید جعفر (1379). فرهنگ اصطلاحات فلسفى ملاصدرا. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1302ق). مجموعة الرسائل التسعة. قم: مکتبه المصطفوی.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1363). المشاعر. مترجم: امام‌قلى بن محمدعلى عماد الدوله. تهران: طهورى‏، چاپ دوم.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم‏ (1417ق). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی، ج2.
صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ سوم، ج3.
عبودیت، عبدالرسول (1389). خطوط کلی حکمت متعالیه. تهران: سمت؛ مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
علی‌بابایی، غلامرضا (1382). فرهنگ سیاسی. تهران: انتشارات آشیان.
فدایی مهربانی، مهدی (1393). حکمت، معرفت و سیاست در ایران. تهران: نشر نی، ج1.
قیصری، داوود بن محمود (1357). رسالة التوحید و النبوة و الولایة (رسائل قیصری). تحقیق سید جلال‌الدین آشتیانی. تهران: نشر انجمن حکمت و فلسفه.
کلینى، محمد بن یعقوب‏ (1407ق). الکافی. محقق و مصحح: على اکبر غفارى و محمد آخوندى. تهران: انتشارات دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ج8.
گوهرین، صادق (1382). شرح اصطلاحات تصوف. انتشارات زوار، ج8.
لیثی واسطی، کافی‌الدین ابوالحسن (1377). عیون الحکم والمواعظ. تحقیق: حسین حسنی بیرجندی. قم: مؤسسه فرهنگی دارالحدیث.
مطهرى، مرتضى (1377). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا، چاپ هشتم، ج11-12.
معین محمد (1388). فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات گلی، چاپ دوم.
ولایتی، علی اکبر (1389). نقش شیعه در فرهنگ و تمدن ایران و اسلام، فیلسوفان و متکلمان. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
یوسفی‌راد، مرتضی (1401). وجوه تمایز مکاتب فلسفه سیاسی اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ج1.