سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

نفی فرقه گرایی در اندیشه گفتگویی امام موسی صدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه علامه طباطبائی تهران
10.22034/sm.2026.1982765.1985
چکیده
چکیده:

فرقه‎گرایی از ریشه لاتین Secta در انگلیسی به‎معنای عقاید تعصب‎آمیز حزبی یا مسلکی و افکار محدود به فرقه خاص و یک‎دنده در عقاید خود است. از جامعه لبنان به‎عنوان جامعه فرقه‌گرا نام برده می‌شود و خشونت مذهبی در لبنان پیامد فرقه‌گرایی است که از قرن نوزدهم و بیستم میلادی در جامعه لبنان برجسته شده است. اپیزودهایی از تنش و خشونت طائفگی، که ریشه در سال‌های 1841 و 1860 میلادی دارد و با ایجاد کشور لبنان به اوج خود رسید، مساله‌ای که حتی امروزه نیز به اشکال متعددی شاهد بازتولید آن در قالب‎های جدید و حتی گاهی قدیم آن هستیم. فرقه‌گرایی در لبنان بخشی از میراث استعماری است که امپراتوری‌های بریتانیا، فرانسه و عثمانی از زمان درگیری خود در شام به‎جا گذاشتند. در این پژوهش تلاش شده است تا به بررسی نفی پدیده فرقه‎گرایی در اندیشه امام موسی صدر پرداخته شود. در این راستا تجربه سیدموسی صدر به‎عنوان یک روحانی نواندیش شیعی و فقیهی مصلح مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس گفتگو به‎عنوان یکی از تأثیرگذارترین شیوه‌ها برای مواجهه با جهان متکثر و سرشار از تضادها، جنگ‌ها و درگیری‌ها و به‎ویژه به‎مثابه رویکردی برای توسعه و تعالی جوامع و به‎طور خاص خاورمیانه مطرح شده است که با وجود گذشت بیش از چند دهه تلاش، همچنان شعله جنگ، بسیاری از مرزهای ملی را در نوردیده است. بر همین مبنا رویکرد گفتگویی صدر به‎عنوان روشی اثربخش برای رهایی از این ستیزهای بی‌انتها در مقابله با فرقه‎گرایی معرفی شده است. روش به‎کار رفته در این پژوهش ترکیبی بوده است و به‎صورت همزمان از دو روش تحلیل گفتمان آثار و اندیشه سیدموسی صدر و همچنین روش مصاحبه عمیق با اندیشمندان ایرانی و لبنانی که آشنایی زیادی با اندیشه و آثار وی دارند انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه سیدموسی صدر با تأکید بر گفتگو و همزیستی بین ادیان و مذاهب در دهه 1960 تا 1980 میلادی توانسته است به‎میزان زیادی به کاهش تنش‌ها در جامعه فرقه‎گرای لبنانی کمک کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Rejection of Sectarianism in Imam Musa Sadr's Dialogue Thought

نویسندگان English

Ebrahim Torki Harchegani
Hadi Khaniki
Allameh Tabatabai University of Tehran
چکیده English

Sectarianism, derived from the Latin secta, refers to dogmatic, partisan beliefs rigidly confined to a specific group, marked by unwavering adherence to its doctrines. Lebanese society is widely recognized as sectarian, with religious violence emerging as a consequence of sectarianism that gained prominence in the 19th and 20th centuries. Sectarian tensions and conflicts, rooted in events of 1841 and 1860, escalated with the formation of modern Lebanon and continue to resurface in diverse forms, both traditional and contemporary. This sectarian divide is partly a colonial legacy, shaped by the interventions of the British, French, and Ottoman empires in the Levant.



This study examines the repudiation of sectarianism in the thought of Imam Musa Sadr, highlighting his contributions as a reformist Shiite cleric and progressive jurist. Dialogue is presented as a critical mechanism for engaging a pluralistic world rife with conflicts, wars, and contradictions, and as an essential strategy for promoting societal development and progress, particularly in the Middle East, where decades of efforts have failed to quell conflicts that transcend national boundaries. Sadr’s dialogic approach is advanced as an effective means to resolve entrenched sectarian discord. The research adopts a mixed-methods approach, combining discourse analysis of Sadr’s works and ideas with in-depth interviews with Iranian and Lebanese scholars well-versed in his legacy. The findings demonstrate how, through his emphasis on dialogue and interfaith coexistence from the 1960s to the 1980s, Sayyid Musa Sadr significantly mitigated tensions within Lebanon’s sectarian society.



ترجمه متن چکیده فارسی به انگلیسی حدود 240 کلمه میشود و برای درست بودن ترجمه، امکان افزایش ندارد. با توجه به اینکه برای سیستم 300 کلمه تعریف شده است چاره ای جز نوشتن متن فارسی برای تکمیل ظرفیت نبود. ان شاءالله مورد قبول قرار بگیرد. از لطف سردبیر و هیئت تحریریه فصلنامه تشکر میکنم و آرزوی موفقیت دارم. با سپاس

کلیدواژه‌ها English

Imam Musa Sadr
Lebanon
Dialogue
Sectarianism
Intercultural Communication