تحلیلی بر مناسبات جنبش انصارالله و خرده جریان‌‌های سلفیت در یمن

محمدی, ایمان; معینی‌پور, مسعود

doi:10.22034/sm.2025.2015961.2155

تحلیلی بر مناسبات جنبش انصارالله و خرده جریان‌‌های سلفیت در یمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ایمان محمدی ¹

مسعود معینی‌پور ²

¹ دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران

² دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران.

10.22034/sm.2025.2015961.2155

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی چگونگی تعامل انصارالله با سلفیت و گرایش‎های متعدد ذیل آن در دهه اخیر و استخراج چرایی تفاوت این تعاملات است. در این راستا، با استفاده از چارچوب نظری تهاجم-دفاع که یک زیرنظریه در رئالیسم تدافعی است، نشان داده می‌شود که جنبش انصارالله با تعریف یک ساختار هویت مذهبی و تعیین جغرافیای تاریخی برای مذهب زیدیه در شمال این کشور، هرگونه فعالیت تفکر سلفی در این محدوده را تهدید ارزیابی کرده و شدیدترین صورت برخورد را برای تعامل با آن‎ها برگزیده است؛ اما در مناطق دیگر تحت کنترل انصارالله، این جنبش، امنیت را در تعامل چارچوب‎مند تعریف کرده و با ایجاد قراردادها و توافق‎های همبستگی و تعامل با سلفی‎های غیرسیاسی و غیرجهادی، به دنبال بالا بردن ساختار امنیتی خود است. این رویکرد باعث شکل‌گیری نوعی تعامل میان انصارالله به عنوان جریان شکل ‌گرفته از بطن زیدیه با خرده جریان‌های سلفیت در یمن شده که مناسبات و تعاملات در ذیل آن به جریان می‌افتند و در هرگونه اقدام باید مد نظر قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

یمن

جنبش انصارالله یمن

مذهب زیدیه

سلفیت

رئالیسم تدافعی

عنوان مقاله English

An Analysis of the Relations Between the Anṣār Allāh Movement and Salafi Sub-Currents in Yemen

نویسندگان English

Iman Mohammady ¹

Masood Moeini ²

¹ PhD., Student, Department of Political Science, Baqir al-Olum University, Qom, Iran

² Associate Professor, Department of Political Science, Baqir al-Olum University, Qom, Iran.

چکیده English

The objective of the present research is to examine how Anṣār Allāh interacts with Salafism (Salafiyyah) and the numerous tendencies beneath it in the recent decade, and to extract the reasons for the disparity in these interactions. In this regard, utilizing the offense-defense theoretical framework, which is a sub-theory within defensive realism, it is demonstrated that the Anṣār Allāh movement, by defining a religious identity structure and determining a historical geography for the Zaydiyyah sect in the north of this country, has evaluated any activity of Salafi thought in this region as a threat and has selected the most severe form of confrontation to interact with them; however, in other regions under the control of Anṣār Allāh, this movement has defined security within a framed interaction, and by establishing contracts and agreements of solidarity and interaction with non-political and non-jihadi (jihādī) Salafis, seeks to elevate its own security structure. This approach has caused the formation of a type of interaction between Anṣār Allāh, as a current formed from the core of Zaydiyyah, with the Salafi sub-currents in Yemen, beneath which relations and interactions flow and must be taken into consideration in any measure.

کلیدواژه‌ها English

Yemen

Yemen's Anṣār Allāh movement

Zaydiyyah sect

Salafism (Salafiyyah)

defensive realism

احمد، ایمان (16/01/2016). موقع معهد المصری للدراسات: تطورات الوضع الیمنی ومواقف الإخوان المسلمین. قابل بازیابی در: https://eipss-eg.org

احمدی، عبدالهادی (1399). درسنامه آشنایی با وهابیت و سلفیت. قم: انتشارات زمزم هدایت.

البقمی، راجح بن سلطان (1436ق). بدرالدین الحوثی و آراءه العقدیه. مکه: جامعه ام القری.

الجزیره، موقع الجزیره: هدوء بصنعاء بعد سیطرة الحوثیین على مقار سیادیة، 29/02/2014. قابل بازیابی در:

www.aljazeera.net/news/arabic/2014/9/22/هدوء-بصنعاء-بعد-سیطرة-الحوثیین-على

جزیلان، عبدالله (1987). التاریخ السر للثوره الیمنیه من سنه 1956 الی سنه 1962. بیروت، العصر الجدید.

جمعیة الحکمة، موقع الرسمی لجمعیة الحکمة الیمانیة الخیریة، دیده شده در 06/02/2023. قابل بازیابی در:

www.alhikma-ye.com

جولوبوفسکایا، ایلینا (1982). ثوره 26 سبتمبر فی الیمن. ترجمه قائد محمد طربوش. بیروت: دار ابن خلدون.

الجهنی، مانع بن حماد (1420ق). الموسوعه المیسره فی الأدیان و المذاهب و الأحزاب المیسره. ریاض: دار الندوه العالمیه للطباعه و النشر و التوزیع.

الحکیم، بلال محمد (2017). الیمن، من الربیع الثوره إلی خریف العدوان. صنعاء: رقم الایداع بدار الکتب الوطنیه.

الحوثی، بدرالدین (2016). البحوث السدیده و الاجوبه المفیده. صنعاء: مجلس الزیدی الاسلامی.

الحوثی، سید حسین (2010). ملازمات. یحیی قاسم ابوعواضه. صعده.

خشافه، احمد (07/12/2021). موقع مرکز صنعا للدراسات الاستیراتیجیة، اتفاقیات التعایش بین الحوثیین والسلفیین: الدوافع وآفاق المستقبل. قابل بازیابی در: sanaacenter.org/ar/publications-all/analysis-ar/15884

الدغشی، احمد محمد (2014). السلفیه فی الیمن. قطر: مرکز الجزیره للدراسات.

الدوسری، نایف بن سعید (1432ق). الحرکه الحوثیه_دراسه منهجیه شامله. دار الصحوه العالمیه للطباعه و النشر.

ذیبان، عبدالله قاسم هادی (2016). تسهیل بدایه المجتهد و نهایه المقتصد. صنعا.

رجب، علی (29/12/2019). موقع بوابة الحرکات الاسلامیة: الإخوان المسلمون فی الیمن (تاریخ من التحالفات و الغدر). قابل بازیابی در: www.islamist-movements.com/2699

ریدل، بورس (27/01/2023). موقع بروکینگز: The Houthis after the Yemeni cease-fire. قابل بازیابی در:

https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2023/01/27/the-houthis-after-the-yemeni-cease-fire/

سام ابوالمجد (07/07/2021). موقع صحیفة الاستقلال: القاضی العمرانی ... مفتی الیمن و”صاحب الطرفة” الذی ضیق علیه الحوثیون. قابل بازیابی در: www.alestiklal.net/ar/view/9178/dep-news-1624922519

شرفی، عبدالمجید (1397). انسان و اسلام سپید. ترجمه سمیه سادات طباطبایی. تهران: انتشارات نگاه معاصر.

شیخ حسینی، مختار (1393). جنبش انصارالله یمن. قم: مجمع جهانی اهل بیت(ع).

شیخ حسینی، مختار (2021م). أسس الفکر السیاسی لحسین الحوثی (مؤسس حرکة أنصار الله الیمنیة). الفکر السیاسی الاسلامی، 1(1): ص163-181.

صبری، عبدالله علی (2020). نون و ما یعصفون. صنعاء: الإتحاد الإعلامیین الیمنیین.

العرامی، احمد الطرس (19/12/2021). موقع مرکز صنعا للدراسات الاستراتیجیة: الأمیر والشیخ: محاولات تنظیم القاعدة للاندماج فی النظام القبلی الیمنی. قابل بازیابی در: sanaacenter.org/ar/publications-all/analysis-ar/16023

عزّان، محمد یحیی (10/04/2007). موقع الجزیره: محمد یحیی عزَّان. تنظیم الشباب المومن بالیمن. قابل بازیابی در:

www.aljazeera.net/programs/today-interview/2007/4/10/محمد-یحیى-عزَّان-تنظیم-الشباب-المؤمن

عماد، عبدالغنی (2013). الحرکات الإسلامیة فی الوطن العربی. بیروت: مرکز الدراسات الوحدة العربیة، ج1.

عمادی، سید محمدمهدی (1394). جریان سلفی زیدی. قم: دارالاعلام لمدرسه اهل بیت(ع).

فرمانیان، مهدی؛ معینی‌فر، محمد (1395). سلفیه از گذشته تا حال. قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.

المرکز العربی للابحاث و الدراسات (2013). حرب الدماج إعانه الحوار الوطنی و إفشال المرحله الانتقالیه بتهدید. الدوحه.

المویدی، مجدالدین المویدی (1998). مجمع الفوائد المشتمل علی بغیه الرائد و ضاله الناشد. صنعاء: دارالحکمه الیمانیه.

Lobell, S. E. (2010). Structural realism/Offensive and defensive realism. In: Robert A. Denemark. The international studies Encyclopedia, Vol. X. London: Willey-Blackwell.

Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. Mass: Addison-Wesley.