سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

مطبوعات و امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران: تحلیل محتوای روزنامه‌های وابسته به دو جریان اصولگرایی و اصلاح‌طلبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران.
2 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران
10.22034/sm.2024.1996384.2054
چکیده
اینکه ساختار قدرت و جریانات سیاسی حاکم در کشور، چه نگرش و رویکردی در رسانه‌های وابسته به خود ترویج می‌دهند، هم به صورت نظام‌مند و هم به شکل مجزا، می‌تواند در تأمین امنیت ملی در قالب شاخصه‌های متنوع در بلند مدت، تأثیرگذار باشد. در این راستا، پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا، درصدد پاسخ به این سوال است که رسانه‌ها با تأکید بر مطبوعات الکترونیکی، چه نقش و کارکردی در تأمین امنیت ملی در بستر دو جریان اصول‌گرایی و اصلاح‌طلبی داشته‌اند؟ برای پاسخ به این پرسش، تعداد 4 روزنامه وابسته به دو جریان مورد بحث براساس مقوله‌هایی شامل موضوع، تیترها، اخبار و عکس‌ها مورد بررسی قرار گرفتند. جامعه آماری مورد بررسی، روزنامه‌هایی بودند که در بازه زمانی منظم منتشر شده و دو روزنامه وابسته به جریان اصول‌گرا (فرهیختگان و کیهان) و دو روزنامه وابسته به جریان اصلاح‌طلب (دنیای اقتصاد و شرق) به عنوان جامعه مورد مطالعه انتخاب شدند. با توجه به فراوانی بالای محتوای روزنامه‌های مذکور، با کاربست نمونه‌گیری تصادفی، از دوره سه ماهه زمستان 1400، یک شماره از هر ماه، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که ابعاد امنیت ملی در مجموعه تیترها، متن، و تصاویر مطبوعات مذکور در هر دو جریان، به شکل متعادلی توزیع نشده و با وجود تاکید بیشتر بر این ابعاد در روزنامه‌های وابسته به جریان اصلاح‌طلب، در روزنامه‌های وابسته به دو جریان، کیفیت و کمّیت پرادزش ابعاد امنیت ملی با اغماض و کم‌توجهی مواجه بوده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Media and National Security in the Islamic Republic of Iran: A Content Analysis of Newspapers Affiliated with the Two Streams of Fundamentalism and Reformism

نویسندگان English

Mahmood Movahedirad 1
Amin RavanBod 2
Ghafar Zarei 2
1 PhD. Student, Department of Political Science, Lamerd Branch, Islamic Azad University, Lamerd, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Lamerd Branch, Islamic Azad University, Lamerd, Iran
چکیده English

The fact that the structure of power and the prevailing political currents in the country promote certain perspectives and approaches in their affiliated media—both systematically and independently—can, over the long term, influence national security in terms of various indicators. In this regard, the present study, employing a content analysis method, seeks to answer the question: What role and function have media—with an emphasis on electronic publications—played in ensuring national security within the framework of the two streams of fundamentalism and reformism? To address this question, four newspapers affiliated with the two streams were examined based on categories including subject matter, headlines, news, and photographs. The study population comprised newspapers published at regular intervals; two newspapers affiliated with the fundamentalist stream (Farhikhtegan and Keyhan) and two newspapers affiliated with the reformist stream (Donya-ye Eghtesad and Shargh) were selected as the study sample. Given the high volume of content in these newspapers, a random sampling method was applied, and one issue from each month of the winter quarter of 1400 (Iranian calendar) was examined. The results indicate that the dimensions of national security—in the headlines, texts, and images of the aforementioned media in both streams—are not evenly distributed; and although there is a greater emphasis on these dimensions in newspapers affiliated with the reformist stream, in the newspapers of both streams the quality and quantity of the portrayal of national security dimensions have been met with neglect and indifference.

کلیدواژه‌ها English

Media
press
fundamentalist stream
reformist stream
national security
newspaper
آشورى، داریوش (1370). دانشنامه سیاسى. تهران: سهرودى.
اسحاقی، امیرحسام (1398). آسیب‌شناسی رسانه‌های جمعی. تهران: اطلاع‌رسانان (وابسته به موسسه فرهنگی هنری دیدار نو).
اسحاقی، امیرحسام (1398). پژوهشی بر نقش مطبوعات در افکار عمومی. تهران: اطلاع‌رسانان (وابسته به موسسه فرهنگی هنری دیدار نو).
بختیاری، حسین؛ صالح‌نیا، علی (1397). اولویت‌بندی تهدیدات امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران براساس روش AHP. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 8(27): ص254-275.
نقش مطبوعات در عوامل شکل‌دهنده افکار عمومی. خبرگزاری علم و فناوری، 1399.
تهامی، سید مجتبی (1390). امنیت ملی، داکترین، سیاست‌های دفاعی و امنیتی. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
جعفریان، رسول (1392). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی- سیاسی ایران. تهران: نشر مورخ.
خرمشاد، محمدباقر؛ سرپرست سادات، سید ابراهیم (1393). جریان‌شناسی سیاسی به‌مثابه روش. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 5(2): ص61-90.
خوش‌روزاده، جعفر (1383). مطبوعات و امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران. اندیشه انقلاب اسلامی، شماره 6:
ص195- 209.
دادگران، سیدمحمد (1390). مبانی ارتباطات جمعی. تهران: فیروزه، مروارید.
رامهر، ایرج (1385). بررسی مفهوم امنیت ملی. علوم و فنون نظامی، 2(5): ص24-39.
ربیعی، علی؛ احمدزاده نامور، فرناز (1387). نظریه بازنمایی رسانه‌ای و تحلیل افکار عمومی متقابل آمریکایی‌ها و ایرانی‌ها. دانش سیاسی، شماره 8: ص37-62.
روزنامه دنیای اقتصاد (1400). قابل دسترس در:
https://www.pishkhan.com/rooznameh/DonyayeEghtesad?date=140010
روزنامه شرق (1400). قابل دسترس در:                         https://www.pishkhan.com/rooznameh/Shargh
روزنامه فرهیختگان (1400). قابل دسترس در:           https://farhikhtegandaily.com/newspaper-archive/
روزنامه کیهان (1400). قابل دسترس در:                                               https://kayhan.ir/fa/publication
سروستانی، علیرضا؛ باقری، فاطمه (1401). نقش رسانه‌ها بر میزان آگاهی سیاسی- اجتماعی نسل چهارم انقلاب. گفتمان سیاسی انقلاب اسلامی، 1(3): ص90-104.
شادلو، عباس (1392). اطلاعاتی درباره احزاب و جناح‌های سیاسی ایران امروز. تهران: وزراء.
شاه محمدی، عبدالرضا (1390). بررسی نقش رسانه‌ها در امنیت ملی. مطالعات رسانه‌ای، 6(3)، ص51-61.
علوی، سید محمود (1395). تأملی در روند حقوق مطبوعات. علوم اجتماعی، شماره 53: ص210-232.
علی‌پور، حمزه (1397). رسانه و تاکتیک‌های سیاست خارجی. تهران: شهبازی.
قربان پور، علی و همکاران (1397)، مفهوم امنیت ملی و نقش قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در تأمین آن. تهران: جشنواره تألیفات علمی برتر علوم انسانی اسلامی- جایزه ویژه علامه جعفری.
ماندل، رابرت (1377). چهره متغیر امنیت ملی. ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
ماندل، رابرت (1387). چهره متغیر امنیت ملی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
محمدپور، وحید (1399). رسانه‌شناسی. تهران: نشر ادیبان.
معین، محمد (1386). فرهنگ معین. تهران: انتشارات زرین.
مهری، عباس (1381). بررسی مفهوم امنیت ملی و تاثیر آن در توسعه پایدار. مطالعات دفاعی- استراتژیک، شماره 15:
ص75-92.
موسسه صراط مبین (1392). مفهوم‌شناسی امنیت و واژه‌های مرتبط با آن. قابل دسترس در:
https://smhi.ir/index.php/library/book/item/
همتی، زهره (1401). سناریوهای پیش‌روی وضعیت احزاب سیاسی در ایران در افق 1414. رساله دکتری. گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان.
Christopher, N. (2011). The relationship between satisfaction and knowledge about family-doctor program in Shahr-e-Kord. Zahedan Journal of Research in Medical Sciences, 13(6): p. 36-39.
Huggins (2008). New Media and Politics. Ed. by B. Axford & R. Huggins. SAGE Publication.
Zhang, D. (2011). Changes in patterns of contraceptive methods and implementation of the family physician in rural population from Sari city until 1382. Professional journal of epidemiology, 5(1): p. 47-55.