کرامت انسان؛ این فرضیه که انسان موجودی برتر است، انکارناپذیراست. هرچند که در فلسفه این برتری، میان اندیشمندان ادیان الهی و بشری تضادهای بسیاری وجود دارد. در دین اسلام کرامت ذاتی انسان به‌عنوان عطیه الهی پذیرفته شده است و مفاهیم عالی انسانی از قبیل کرامت، شخصیت انسان، آزادی، مساوات و غیره، به انحاء مختلف در تعالیم انبیای الهی به‌طور عام و ائمه اطهار (ع) به‌طور خاص، نمود یافته‌اند. به‌طوری‌که حق و حقوق به‌عنوان واژه‌های کلیدی در کلام امام علی (ع) به‌ویژه در نهج‌البلاغه برجسته بوده است. مقاله حاضر در صدد است به این سؤال اصلی پاسخ دهد که؛ چه شاخص‌هایی از حقوق ابنا بشر در جامعه که امروزه به حقوق شهروندی مشهور است، در نهج‌البلاغه مورد تأکید امام واقع‌شده‌اند؟ بدیهی است با توجه به گستره وسیع متن و فراوانی خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها، امکان تحلیل همه شاخص‌های حقوق شهروندی از حوصله مقاله فعلی خارج بود در همین راستا، تلاش شد تا با استفاده از روش تحلیل محتوایی کیفی و گزینش هدفمند متون، شاخص‌های حقوق شهروندی در دو بعد مادی (حقوق سیاسی، اقتصادی و اجتماعی) و بعد معنوی؛ در قالب حقوق غیرمادی چون آزادی عقیده و اندیشه، آزادی بیان، مساوات و برابری و در نهایت دادرسی عادلانه، موردبررسی قرار گیرد.