سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

بررسی نظریه ایرانشهری سید جواد طباطبایی و تأثیر آن بر اندیشه‌های اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 استادیار، واحد قم، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
3 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر درصدد بازخوانی روایت‌های مختلف تفکر سیاسی ایران‌شهری در تمدن اسلامی است. تفکر سیاسی و جلوه‌های گوناگون آن در دوران اسلامی- به‌ویژه قرون وسطی- مورد تاکید این تحقیق است. در این راستا، تفکر ایرانیان و جنبه‌هایی از تداوم تاریخی اندیشه سیاسی در ایران، و اندیشه سیاسی ایران‌شهری و عبارت کلیدی «فرّه ایزدی» در اندیشه سیاسی اسلامی مورد بحث قرار گرفته، و نظریه «تداوم فرهنگی ایرانی» مبنای نظری این پژوهش را تشکیل می‌دهد. سؤال اصلی پژوهش این است که «سازه‌های نظریه ایرانشهری سید جواد طباطبایی چه تأثیراتی بر اندیشه‌های دوره اسلامی داشته است؟». پاسخ احتمالی به این پرسش آن است که اندیشه ایران‌شهری درطول دوره‌های تاریخی ضمن تأثیرپذیری از اندیشه‌های اسلامی، بر حیات سیاسی و اجتماعی اندیشه‌های دوره اسلامی اثرگذار بوده و روند تکاملی خود را طی کرده است. اندیشه سیاسی ایرانشهری در دوران اسلامی به اشکال گوناگون بازتولید شده است و هر یک برداشت خاص خود را از مفهوم «خدای الهی» ارائه کرده‌اند. براساس نتایج تحقیق حاضر، پنج روایت فره ایزدی در تمدن اسلامی عبارتند از: حماسه، روایت فلسفی، نصایح روایی، روایت عرفانی و روایت نورانی.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Examination of Seyyed Javad Tabatabai's Iranshahr Theory and Its Influence on Islamic Thought

نویسندگان English

Amir Mohammad Dadgar 1
Reza Parizad 2
Ali Mohseni 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Qom Branch, Department of Political Science, Islamic Azad University, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran.
چکیده English

This study aims to revisit various narratives of Iranshahr political thought within Islamic civilization. The focus is on political thought and its diverse manifestations during the Islamic era, particularly the medieval period. In this regard, the thought of Iranians and aspects of the historical continuity of political thought in Iran, and the Iranshahr political thought with the key phrase "Divine Glory" in Islamic political thought are discussed. The theory of "Iranian Cultural Continuity" forms the theoretical basis of this research. The main research question is: "What impacts have Seyyed Javad Tabatabai's Iranshahr theory had on Islamic period thoughts?" The probable answer is that Iranshahr thought, influenced by Islamic thoughts over historical periods, has impacted the political and social life of the Islamic period thoughts and has evolved accordingly. Iranshahr political thought in the Islamic era has been reproduced in various forms, each offering its interpretation of the concept of "Divine Sovereignty." According to the present study's findings, the five narratives of Divine Glory in Islamic civilization are: Epic, Philosophical, Advisory, Mystical, and Luminous narratives.

کلیدواژه‌ها English

Political thought
Iranshahr theory
Seyyed Javad Tabatabai
Islamic thought
constitutionalism
اراضی جمکرانی، نبی‌اله و همکاران (1399). تاثیر پیمان‌های شاهنامه در انتقال اندیشه ایرانشهری به دوره اسلامی (با تاکید بر تصاویر شاهنامه باینسنقری). مطالعات هنر اسلامی، 16(38): ص7-19.
بویس، مری (1376). تاریخ اساطیر شاهنان و پهلوانان. تهران: معین.
بهار. مهرداد (۱۳۷۶). جستاری چند در فرهنگ ایران. تهران: فکر روز، چاپ سوم.
پرهام، باقر (1383). مبانی و کارکرد شهریاری در شاهنامه و سنجش خرد سیاسی ایران. تهران: انتشارات فردوسی.
ثاقب‌فر، مرتضی (1377). شاهنامه فردوسی و فلسفه تاریخ ایران. تهران: انتشارات معین.
رازی، نجم‌الدین (1361). مرصاد العباد، اندیشۀ سیاسی ایرا‌نشهری در دوره اسلامی. مصحح: محمدامین ریاحی. تهران: توس.
رستم‌وندی، تقی (1388). اندیشه ایرانشهری در عصر اسلامی. تهران: امیرکبیر.
رضایی‌راد، محمد (1378). مبانی اندیشه‌های سیاسی در خرد مزدایی. تهران: انتشارات طرح نو.
طباطبایی، سید جواد (۱۳۷۵). خواجه نظام‌الملک. تهران: طرح نو.
طباطبایی، سید جواد (1383). زوال اندیشه سیاسی در ایران. تهران: کویر.
طباطبایی، سید جواد (1395 الف). نظریه حکومت قانون در ایران. تهران: مینوی خرد، ج 2.
طباطبایی، سید جواد (1398). ملت، دولت و حکومت قانون. تهران: نشر مینوی خرد.
کریک، کالهون (1392). ناسیونالیسم. ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی. تهران: آشیان.
گرشویچ، ایلیا (1385). تاریخ ایران دوره هخامنشیان. ترجمه مرتضی ثاق‌ فر. تهران: جامی.
ماتیل، الکساندر (1384). دایره‌المعارف ناسیونالیسم: مفاهیم اساسی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
مجتبایی، فتح‌اله (1352). شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان. تهران: انجمن.
محمدی ملایری، محمد (1394). فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامی و ادبیات عربی. تهران: توس، چاپ ششم.
مسعودی، علی بن حسین (1365). التنبه و الااشراف. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: انتشارات علمی فرهنگی، چاپ دوم.
ویدن‌گرن، گئو (1377). دین‌های ایرانی. ترجمه منوچهر. فرهنگ. تهران: آگاهان پدیده.
هاشمی‌نژاد. قاسم (1369). کارنامه اردشیر بابکان. تهران: نشر مرکز.
Strauss, L. (2009). Getting the Left Right: The Transformation, Decline, and Reformation of American Liberalism, Lawrence, Kansas: University Press of Kansas.