بین‌المللی شدن هویت‌های متعارض در خاورمیانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری روابط بین‌الملل، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

2 دانشیار، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی هویت‌های متعارض خاورمیانه است. در این راستا، و با روش توصیفی- تحلیلی به این سؤال اصلی پاسخ داده شده‌ است که «گروه‌های هویتی مؤثر در خاورمیانه کدامند و چه نقشی در بین‌المللی شدن تعارضات هویتی خاورمیانه ایفا کرده‌اند؟». یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با شروع و گسترش تعارضات هویتی، هر یک از بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی خاورمیانه درصدد برآمدند تا با بهره‌گیری از موضوعات و گروه‌های هویتی، به اهداف هژمونیک خود در منطقه دست یابند؛ که این امر به کنار رفتن و بعضاً حذف رقبای منطقه‌ای می‌انجامد. از سوی دیگر، گسترش هویت‌های بنیادگرای متعارض، نوعی سهم‌خواهی و تلاش برای کسب منافع و موقعیت‌هایی است که سال‌ها به‌سبب وجود حاکمیت‌های دگرخواه و اقتدارطلب و با روا داشتن تبعیض نسبت‌‌ به سایر هویت‌های موجود، در روند دولت- ‌ملت‌سازی ناقص، نادیده انگاشته شده‌اند. در حاشیه ماندن و یا حذف دیگر گروه‌های هویتی در کشورهای اقتدارگرا با رویکرد برتری‌بخشی به یک گروه، قوم، نژاد و یا مذهب خاص، می‌تواند از عمده‌ترین دلایل و عوامل رادیکال شدن اعتراضات در این کشورها باشد که به‌طور معمول، با رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی نیز هم‌پیوند می‌شود.

کلیدواژه‌ها


دکمجیان، هرایر (1377). اسلام در انقلاب: جنبش‌های اسلامی معاصر در جهان عرب (بررسی پدیده بنیادگرایی اسلامی). ترجمه حمید احمدی. تهران: شرکت انتشارات کیهان.
روزنا، جیمز (۱۳۸۴). آشوب در سیاست جهان: نظریه‌ای درباره دگرگونی و پیوستگی. ترجمه علیرضا طیب. تهران: انتشارات روزنه.
ستوده، محمد؛ صمدپور، آذرشربیانی (1398). مرجع امنیت بین‌الملل از دیدگاه اسلام. سیاست متعالیه، شماره 24.
سردارنیا، خلیل‌الله؛ کیانی، فائزه (1395). تحلیل بحران سوریه از منظر شکاف‎های اجتماعی. جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، 4(1).
کوهن، سائول برنارد (1387). ژئوپلیتیک نظام جهانی. ترجمه عباس کاردان. تهران: انتشارات مؤسسه ابرار معاصر.
محمدی‌کیا، طیبه (1399). حضور گروه‎های جهادی در جهان آینده جدید. سیاست متعالیه، شماره 31.
مصلی‌نژاد، عباس (1391). هویت‌یابی شیعیان و ژئوپلیتیک نوین خاورمیانه. ژئوپلیتیک، 8(1).
مصلی‌نژاد، عباس (1393). ژئوپلیتیک هویت و سیاست‌گذاری امنیتی در موازنه منطقه‌ای خاورمیانه. ژئوپلیتیک، 10(2).
نصری، قدیر (1390). تأملی نظری در ماهیت و روند تغییر در جهان عرب. مطالعات راهبردی، 14(2).
نیاکویی، سید امیر؛ بهمنش، حسین (1391). بازیگران معارض در بحران سوریه: اهداف و رویکردها. روابط خارجی، 4(4).
هنسن، برث؛ تافت، پتر؛ ویول، آندره (1390). راهبردهای امنیتی و نظم جهانی آمریکایی: قدرت از دست رفته. ترجمه امیر نیاکویی و احمد جانسیز. رشت: دانشگاه گیلان.
هینه‌بوش، ریموند و همکاران (۱۳۹۳). خاورمیانه نو: نظریه و عمل. ترجمه عسگر قهرمانپور. تهران: نشر امیرکبیر، چاپ دوم.
Byman, D. & Pollack, K.M. (2007). Things Fall Apart: Containing the Spillover from an Iraqi Civil War. Brookings.
Deutsch, K. (1953). Nationalism and Social Communication. Cambridge, Mass: MIT Press.
Dogan, M. (2002). Conceptions of Legitimacy. In: Mary Hawkesworth & Maurice Kogan (Eds.), Encyclopedia of government and politics, Vol. I. London and New York: Routledge: p.116-126.
Hegghammer, T. (2010). The Rise of Muslim Foreign Fighters. International Security, 35(4): P.53-94
Hudson, M. (1977). Arab Politics: The Search for Legitimacy. New York: Yale University Press.
Job, B.L. (1992). The Insecurity Dilemma, National Security of Third World States. Boulder Co: Lynne Rienner.
Landis, J. & Pace, J. (2006). The Syrian Opposition. The Washington Quarterly, 30(1): P.45-68.
Lynch, M. (1999). State Interests and Public Spheres: the international politics of Jordan’s Identity. New York: Colombia University Press.
Messner, J. & Haken. N. (2015). Fragile States Index 2015: The Book. The National Foundation for Peace.
Migdal, J.S. (1988). Strong Societies and Weak States: State-Society Relations and State Capabilities in the Third World. Princeton University Press.
Smith, M.A. (2001). Putin’s Power Bases. UK Ministry of Defense: Conflict Studies Research Centre.
Weulersse, J. (1946). Paysans de Syria et du Proche –Orient. Paris: Gallimard.