تبیین معنایی- هویتی الگوی پیشرفت اسلامی- ایرانی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی گفتمان تعدیل ساختاری، توسعه سیاسی و آثار و پیامدها و نیز مبانی و مولفه‌های الگوی پیشرفت اسلامی- ایرانی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای است. گفتمان اسلامی ایرانی پیشرفت در فضای فرهنگی جامعه ایرانی درصدد تولید الگوی توسعه بومی است. با روش پژوهش تحلیلی- تبیینی نشان داده شد که سنخیت گفتمان غربی توسعه با متن جامعه و فرهنگ ایرانی و ناکامی آنان، باعث شده آیت‌الله خامنه‌ای با طرح انتقاداتی به این گفتمان‌ها و با طرح «الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت»، در چارچوب متن و ذهنیت فرهنگ و هویت اسلامی- ایرانی، درصدد هویت‌سازی و معنابخشی به گفتمان پیشرفت در جمهوری اسلامی برآید. منظومه دال‌های گفتمان پیشرفت اسلامی- ایرانی، دارای نظام هویتی، معنایی و نمادین، از فرهنگ و هویت اسلامی و ایرانی است. این گفتمان علاوه بر هویت‌سازی و معنابخشی، درصدد غیریت‌سازی با غرب، به عنوان ابزاری برای مقابله با غرب، مرزسازی و بازتعریف مرزهای هویتی است.

کلیدواژه‌ها


آزاد، غلامرضا (1375). سیاست‌های تعدیل ساختاری: تجربه آسیایی. اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 108-107.
ادیب‌زاده، مجید (1387). زبان، گفتمان و سیاست خارجی. تهران: اختران.
اسماعیلی، علیرضا (1398). انقلاب اسلامی و الگوی پیشرفت فرهنگ پایه. سیاست متعالیه، 7(25).
بدیع، برتران (1376). توسعه سیاسی. ترجمه احمد نقیب‌زاده. تهران: قومس.
بشیریه، حسین (1382). عقل در سیاست؛ سی و پنج گفتار در فلسفه، جامعه‌شناسی و توسعه سیاسی. تهران: نگاه معاصر.
بیات، آصف (1375). دموکراتیک کردن روند آزادسازی: مشارکت کارگران؛ سیاست تعدیل و توسعه. ترجمه علیرضا طیب. اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 106-105.
حکمت، سپهر (1389). گفتمان عدالت و معنویت؛ جستاری نشانه‌شناسانه در گفتمان سیاسی دکتر محمود احمدی‌نژاد. تهران: انتشارات هومن نوائی.
خامنه‌ای، سید علی (1391). بیانات در اجتماع مردم بجنورد. قابل دسترس در:
http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=21126
خامنه‌ای، سید علی (16/6/1388). بیانات در دیدار با هیئت دولت. قابل دسترس در:
http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8019
خامنه‌ای، سید علی (9/10/1389). بیانات در نخستین نشست راهبردی پیشرفت اسلامی ایرانی. قابل دسترس در:
http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10664
خداپرست، یونس (1398). مبانی دولت اسلامی در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت از دیدگاه امام خامنه‌ای. سیاست متعالیه، شماره 27.
رزاقی، ابراهیم (1369). توسعه تکنولوژی و نقش دولت. تحقیقات اقتصادی، شماره 43.
رستمی، فرزاد (1392). امنیت هستی‌شناختی و الگوهای پیشرفت در جمهوری اسلامی ایران. الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، 2(3).
رفیع‌پور، فرامرز (1377). توسعه و تضاد؛ کوششی در جهت تحلیل انقلاب اسلامی و مسائل اجتماعی ایران. تهران: شرکت سهامی انتشار.
ساعی، احمد (1388). توسعه نیافتگی در دوران پسا استعماری. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
سلطانی، سید علی‌اصغر (1387). قدرت، گفتمان، زبان. تهران: نی.
سنچولی، زینب (1392). تبیین ماهیت الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت. الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، 2(3).
عالی‌پور، علیرضا (1397). مدل فناوری‌های نرم در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 6(12).
عزیزی، حسن (1397). تحقق توسعه سیاسی در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت. الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 6(11).
علی‌پور، حسین (1398). بومی‌گرایی، پساتوسعه‌گرایی و خروج جمهوری اسلامی از گفتمان توسعه. سیاسی، 49(2).
فاضلی، نعمت‌الله؛ کردونی، روزبه (1387). رفاه و گفتمان سازندگی. علوم اجتماعی، شماره 41.
فرکلاف، نورمن (1379). تحلیل انتقادی گفتمان. گروه مترجمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1393). ضرورت تغییر نگرش به برنامه‌های توسعه. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
مکاریک، ایرناریما (1385). دانشنامه نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمه مهران مهاجری و محمد نبوی. تهران: آگه، چاپ دوم.
مومنی، فرشاد (1394). درباره برنامه ششم توسعه (9) شرایط فاز صفر برنامه چیست؟. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
یورگنسن، ماریال؛ فلیپس، لوئیز (1392). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نی.
یوسفی محمدقلی (1385). بررسی علل شکست سیاست‌های تعدیل در فرایند توسعه اقتصادی. اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 213-232.
Fairclough, N. (2010). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language. London: Longman.
Wodak, R. (2011). Critical Discourse Analysis. In: Ken Hyland & Brian Paltridge (ed). The Continuum Companion to Discourse Analysis. London: Continuum.