تحلیل محتوای زبانشناختی ویژگی‌های «صلح» از منظر امام خمینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان انگلیسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان انگلیسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران.

3 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوا‌ی زبانشناختی ویژگی‌های صلح از دیدگاه امام خمینی بود و تلاش کرد تا با مقابله‌ داده‌ها با شاخص‌های ایجابی و سلبی پیشنهادی گالتونگ، خوانشی مبتنی بر تحلیل محتوای زبانشناختی از مفهوم صلح در اندیشه امام خمینی ارائه دهد. در این راستا، پس از استخراج 120 جمله با مضمون صلح و دسته‌بندی آنها براساس دو ویژگی بایدها و نبایدها، مشخص شد که صلح از منظر امام خمینی مفهومی است که دارای زوایای فقهی، سیاسی و اخلاقی می‌باشد. نتایج نشان داد، صلح در بینش امام خمینی در چارچوب معرفتی اسلام قرار می‌گیرد. دیدگاه امام خمینی از دو لایه نسبت به صلح برخوردار است. در لایه جهانی آن، ملاحظات بین‌المللی در نظر گرفته شده، و در لایه ملی آن مصلحت‌های ملی لحاظ شده است. به علاوه، امام خمینی در بیانات خود طبق الگوی گالتونگ هم رویکرد سلبی و هم رویکرد ایجابی به صلح دارد. نگرش امام خمینی را نیز یکی از نمونه‌های سیاسی- فقاهتی در نظر گرفت که بعد فقاهتی آن بیشتر مجال بروز در گستره ملی را پیدا کرده و بُعد سیاسی آن علاوه‌بر گستره ملی در عرصه بین‌المللی نیز به ظهور رسیده است.

کلیدواژه‌ها


  1. آجیلی، هادی؛ اسماعیلی اردکانی، علی (1392). درآمدی بر معنا و مفهوم صلح در روابط بین‌الملل؛ رویکرد اسلام سیاسی فقاهتی. سیاست اسلامی، دوره 1، شماره 4: ص 134– 135.
  2. تقی‌زاده اکبری، علی؛ حسینی فاضل، سید مرتضی (1392). اصالت جنگ یا صلح از منظر دین با تاکید بر آیات قرآن کریم. سیاست اسلامی، دوره 1، شماره اول: ص 138– 163.
  3. حیدر، شادی (2015م). منابع و حوزه‌های مربوط به اخلاق صلح در سنت اسلامی. گزارش سمینار اخلاق صلح در اسلام. هامبورگ: انستیتوی الهیات و صلح.
  4. خمینی، سید روح‌الله (1361). صحیفه نور. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،
    ج11-12، 14-15، 18.
  5. دانشیار، علیرضا؛ ستوده آرانی، محمد (1388). آسیب‌شناسی روابط بین‌الملل از دیدگاه امام خمینی. مطالعات انقلاب اسلامی، سال ششم، شماره19: ص 42 ـ11.
  6. سروش، حمیده (1385). جنگ و صلح. سازمان تبلیغات اسلامی. دسترسی از طریق: old.ido.ir
  7. علیخانی، علی‌اکبر (1393). اسلام بر دوراهی خشونت و مسالمت: ریشه‌یابی تفسیرهای مسالمت‌آمیز از اسلام. پژوهشنامه علوم سیاسی، سال نهم، شماره دوم: ص 131 – 148.
  8. فقیهی مقدس، نفیسه؛ خلجی، علی؛ مهدوی‎‌راد، محمد (1393). اصول راهبردی صلح در اسلام. سیاست متعالیه، سال 2، شماره4: ص 7 – 26.
  9. فوزی، یحیی (1396). بنیان‌های صلح و همزیستی در اندیشه اسلامی با تاکید بر دیدگاه امام خمینی. اندیشه سیاسی در اسلام، شماره 11: ص 7 – 29.

10. قائدی، محمدرضا؛ گلشنی، علیرضا (1395). روش تحلیل محتوا، از کمی‌گرایی تا کیفی‌گرایی. روش‌ها و مدل‌های روانشناختی، 7 (23): 57-82.

11. قربانی، قدرت‌الله (1397). کثرت‌گرایی دینی تشکیکی: راهی نو در بازاندیشی برای صلح بشری. سیاست متعالیه، سال 6، شماره 21: ص 25 – 42.

12. کریپندورف، کلوس (1378). تحلیل محتوا. ترجمه هوشنگ نایب. تهران، انتشارات روش.

13. لک‎‌زایی، شریف؛ لک‌زایی، رضا (1395). راهکار امام خمینی برای ایجاد صلح و جهان عاری از خشونت. اندیشه سیاسی در اسلام، شماره 9: ص 35 – 61.

14. نراقى، مولى محمدمهدى بن ابى ذر (1425ق). أنیس التجار. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.

15. هولستی، ال ار، (1373). تحلیل محتوا در علوم اجتماعی و انسانی. ترجمه نادر سالارزاده امیری. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

16. Boulding, E. (1998). Peace culture: The problem of managing human difference. Association for religion and intellectual life. Crosscurrents ,48(4). Retrieved April 1, 2012, from: http://www.crosscurrents.org/boulding.htm.

17. Claggett-Borne, E. (2013). Definitions of peace and reconciliation. In: International Handbook of Peace and Reconciliation. Editors: Malley-Morriso,N.K. ; Mercurio, A. & Twose, G. Springer-Verlag New York.

18. Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, No.6: P.167–191.

19. Galtung, J. (1992). The coming one hundred years of peacemaking: visions of peace for the 21st century. A lecture given at the Centenary Conference of the International Peace Bureau in Helsinki, 30 August.

20. Neondorf, Kimberly A. (2002). The Content analysis guidebook. London: sage pub.

  1. Roberts, C.W. (September1989). Other Than Counting Words: A Linguistic Approach to Content Analysis. Social Forces, Vol. 68, Issue 1, P.147–177.

22. Webel, C. (2007). Towards a philosophy and metapsychology of peace. Handbook of Peace and Conflict Studies. Edited by Charles Webel & Johan Galtung. Routledge.