مؤلفه‌های تحزب مطلوب برای تقویت مشارکت سیاسی فعال در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده تاریخ و مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران

2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده تاریخ و مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران

10.22034/sm.2020.89951.1243

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی مولفه‌های تحزب مطلوب برای تقویت مشارکت سیاسی فعال در جمهوری اسلامی ایران بود. این پژوهش با روش اجتهادی و ادبیات علامه نائینی به تبیین مولفه‌های تحزب مطلوب پرداخته است. یافته‌ها نشان داد، تحزب و نهادمندی سیاسی نوعی وضعیت است وحاکی از شرایطی که در جامعه رخ می‌دهد، و در مفهوم مثبت، مسلمانان آن را در رقابت مثبت و مسابقه در خیرات به‌کار برده‌اند. با توجه به گسترش صنعتی شدن و توسعه وسایل ارتباط‌جمعی و افزایش طبقه متوسط، جذب مشارکت نهادینه مردم از طریق نهادهای سیاسی ضرورت امروز ایران است. برای شکل‌گیری تحزب مطلوب شرایطی مانند برابری سیاسی، آزادی سیاسی، رقابت سیاسی و نظام انتخاباتی، انتخابات جدی و ارکانی که شامل سازمان، عضویت حزبی، مرامنامه، کارویژه و مالیه احزاب و منافیات و نبایدهایی از قبیل الیگارشی آهنین حزب، انحصارطلبی، دور شدن از مواضع فکری و مرامنامه و عدم وابستگی به بیگانه است، ضروری می‌باشد. جامعه ایران به ایجاد وضعیت تحزب برای مشارکت‌جویی در اشکال مسالمت‌آمیز نیاز دارد، تأخیر در شکل‌گیری این روند مشارکت‌جویی را در اشکال غیر مسالمت‌آمیز راهبری می‌کند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

نهج‌البلاغه.

  1. ابن بابویه، محمدبن علی (1363). من لا یحضره الفقیه. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
  2. آل غفور، سید محمدتقی (1391). پیامدهای سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی ایران بر مشارکت سیاسی، تحزب و ثبات سیاسی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  3. برلین، آیزیا (1392). چهار مقاله درباره آزادی. ترجمه محمدعلی موحد. تهران: خوارزمی، چاپ سوم.
  4. بهشتی، سید محمد (1388). حزب جمهوری اسلامی، گفتارها، گفت‌وگوها، نوشتارها. تهران: روزنه، ج 10.
  5. جهانبخش، فروغ (1382). از بازرگان تا سروش. تهران: بهزاد
  6. حق‌پناه، رضا (1378). حکومت و ولایت. اندیشه حوزه، شماره 17: ص102.
  7. خامنه‌ای، سیدعلی (1358). گفتار در وحدت. تهران: حزب جمهوری اسلامی.
  8. خامنه‌ای، سیدعلی (24/7/1390). بیانات در دیدار دانشجویان کرمانشاه با رهبر انقلاب. قابل دسترس در: http: //farsi.khamenei.ir/news-content?id=17589
  9. خامنه‌ای، سیدعلی (30/11/1361). تحزب باید استحکام‌بخش بنیان وحدت جامعه باشد. روزنامه جمهوری اسلامی ایران: ص10.
10. خمینی، روح‌الله (1378). صحیفه نور. تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی، ج10، 17، 4، 1.

11. دوورژه، موریس (1376). احزاب سیاسی. ترجمه رضا علومی. تهران: امیرکبیر.

12. راش، مایکل (1393). جامعه و سیاست: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: سمت.

13. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. تصحیح صفوان عدنان داودی. لبنان؛ سوریه: دارالعلم ـ دارالشامی.

14. رالز، جان (1383). عدالت به‌مثابه انصاف. ترجمه عرفان ثابتی. تهران: ققنوس.

15. شفیعی، محمود (1395). عدالت سیاسی از منظر قرآن و روایات. علوم سیاسی، شماره 78: ص76.

16. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1370). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار، ج 2.

17. طباطبائی، سید محمدحسین (1375ق). تفسیر المیزان. تهران: دارالکتب اسلامی، ج1.

18. فیرحی، داود (1391). فقه و سیاست در ایران معاصر. تهران: نشر نی، ج1.

19. فیرحی، داود (1394). آستانه تجدد در شرح تنبیه الامه و تنزیه المله. تهران: نشر نی.

20. فیرحی، داود (1396). فقه و حکمرانی حزبی. تهران: نشر نی.

21. کلینی، محمد (1407ق). الکافی. تصحیح علی‌اکبر غفاری، محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج5.

22. کوهن، کارل (1373). دموکراسی. ترجمه فریبرز مجیدی. تهران: خوارزمی.

23. مصفا، نسرین (1375). مشارکت سیاسی زنان در ایران. تهران: وزارت امور خارجه.

24. میخلز، روبرت (1392). جامعه‌شناسی احزاب سیاسی. ترجمه احمد نقیب‌زاده. تهران: قومس، چاپ سوم.

25. میلبرث، لستر؛ گوئل، لیل (1386). مشارکت سیاسی. ترجمه رحیم ابوالحسنی. تهران: میزان.

26. نایینی، محمدحسین (1424ق). تنبیه الامه و تنزیه المله. تصحیح سید جواد ورعی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

27. نوذری، حسینعلی (1381). احزاب سیاسی و نظام‌های حزبی. تهران: گستره.

28. هاشمی رفسنجانی، علی ‌اکبر (1378). تحزب و حزب جمهوری اسلامی. یاد، شماره 53 –56.

29. هانتینگتون، ساموئل (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: علم.

30. Mc gann, Anthony (2009). The logic of Domocracy. Michigan: U.S.universty of Michigan.