امکان و امتناع خردورزی سیاسی در حکمت متعالیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه فلسفه، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

10.22034/sm.2020.104030.1339

چکیده

چکیده
پرسش از امکان خردورزی سیاسی در حکمت متعالیه، با دو پاسخ متفاوت زمینه را برای ظهور دو رویکرد متضاد و ناهمساز فراهم نموده است. رویکرد نخست با تاکید بر امکان خردورزی، در دو ساحت، یعنی امکان وجود مباحث سیاسی و امکان استخراج فلسفه سیاسی مطرح می شود. رویکرد دوم نیز، با دو بیان، یعنی بیان تاریخی انحطاط و بیان منطقی امتناع قابل طرح است. تفکیک دو معنای امکان در برابر دو معنای امتناع، هریک از دو رویکرد را از وجهی درست و از وجه دیگر نادرست می نماید. در نوشتار حاضر ضمن طرح دعاوی و نقد و بررسی دلایل طرفین، درصدد داوری جزئی و ارائه الگویی همساز با هر دو رویکرد می باشیم. در الگوی حاضر، امکان به معنی امکان وجود مباحث سیاسی و امتناع در معنای امتناع استخراج فلسفه سیاسی، بعنوان وجوه درست و پذیرفتنی در برابر امکان به معنی امکان استخراج فلسفه سیاسی و امتناع در معنای امتناع وجود مباحث سیاسی در آثار ملاصدرا، بعنوان وجوه نادرست و ناپذیرفتنی معرفی می شوند.

کلیدواژه‌ها