بررسی اشکال مبنایی موجود در ادله عقلی بر نظریه ولایت فقیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه معارف، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی بنیادهای هستی‌شناسانه تئوری سیاسی ولایت فقیه و تبیین شبکه معرفتی موجود میان اجزای اندیشه شیعیان است. نتایج پژوهش که به روش توصیفی – تحلیلی انجام شد، حاکی از آن است که بدون توجه به جایگاه انسان و دنیا در عالم، وجود عوالم دیگر و لزوم تکامل انسان در نظام آفرینش، دلایل ولایت فقیه در اثبات ضرورت کامل و کافی نخواهند بود. این جهان‌بینی در ادله مستقل عقلی به صراحت و در ادله عقلی و نقلی به اشاره و گاه صراحت ذکر شده است. همین جهان‌بینی باعث شده است مبانی تئوری ولایت فقیه در کتب فلسفه و حکمت نیز تبیین شود. اگرچه مسئله ولایت فقیه مثل بسیاری مسایل دیگر می‌تواند از دو زاویه مورد بررسی قرار گیرد، به طوری که از یک جهت فقهی و از جهت دیگر کلامی باشد، اما وجهه کلامی آن قوی‌تر است، به طوری که می‌توان آن را مسئله‌ای کاملا اعتقادی تلقی کرد که به جهان‌بینی فرد ناظر و دارای مویدات فقهی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن سینا، محمدبن عبدالله (1404ق). الشفا (المنطق). قم: مکتبه آیت‌الله مرعشی.
آل بحرالعلوم، محمد (1403ق). بلغه الفقیه. تهران: منشورات مکتبه الصادق، ج3.
بهشتی، محمدصادق (1392). امامت و ولایت در حکمت سینوی. اندیشه نوین دینی، شماره34: ص 69 – 78.
پازوکی کربلایی، علی اکبر (1383). اندیشه‌های سیاسی شیعه در عصر غیبت. تهران: دفتر نشر معارف.
جوادی آملی، عبدالله (1367). ولایت فقیه: رهبری در اسلام. بی‌جا: نشر فرهنگی رجاء.
جوادی آملی، عبدالله (1368). پیرامون وحی و رهبری. قم: الزهراء.
حلی، حسن بن یوسف (1407ق). کشف المراد. تصحیح حسن حسن‌زاده آملی. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
خمینی، سید روح‌الله (1421ق). کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج2.
راغب اصفهانی، حسن بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. دمشق: دارالقلم، ج1.
10. شکوری، ابوالفضل (1384). فلسفه سیاسی ابن سینا و تأثیر آن بر ادوار بعدی. قم: عقل سرخ.
11. صدرالمتألهین، محمدبن ابراهیم (1360). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. تصحیح جلال الدین آشتیانی. مشهد: المرکز الجامعی للنشر.
12. صدرالمتالهین، محمدبن ابراهیم (1364). مظاهر الالهیه. ترجمه و تعلیق حمید طیبیان. تهران: امیرکبیر.
13. طاهری، حبیب‌الله (1368). پیرامون ولایت فقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
14. علامه حلی، حسن بن یوسف (1374). باب حادی عشر. ترجمه میرزا محمدعلی حسینی تهرانی. بی‌جا: دفتر نشر معارف اسلامی.
15. فراهیدی، خلیل بن احمد (1405ق). العین. قم: دارالهجره، ج3.
16. کواکبیان، مصطفی (1378). مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه. تهران: مؤسسه چاپ و نشر عروج.
17. مصباح یزدی، محمدتقی (1377). حکومت و مشروعیت. کتاب نقد، شماره 7: ص42-77.
18. مصباح یزدی، محمدتقی (1378). نگاهی گذرا به نظریة ولایت فقیه. به قلم محمدمهدی نادری قمی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
19. وفایی‌فرد، فرهاد؛ میراحمدی، منصور (1397). تحلیلی بر ماهیت نظریه ولایت فقیه. سیاست متعالیه، سال 6 شماره 20: ص81-98.