بررسی تاثیر ساختار اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر ساختار سیاسی آن با تأکید بر فرایند مردم‌سالاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین و واکاوی تاثیرات ساختار اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر ساختار سیاسی آن است. در این راستا، با روش توصیفی – تحلیلی، تاثیرات ساختار اقتصادی بر شکل‌گیری نوع ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران به لحاظ مردم‌سالار یا اقتدارگرا بودن مورد بحث قرار گرفته و به این مساله پرداخته شده است که آیا ساختار اقتصادی جمهوری اسلامی ایران به تقویت و ارتقاء مردم‌سالاری در جمهوری اسلامی کمک کرده یا مانع تقویت و تثبیت آن بوده است.
نتایج پژوهش که از رویکرد اقتصاد سیاسی بهره برده است، حاکی از آن است که ساختار اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و بازیگرانش در راستای بقاء و تامین منافع خود با تاثیرگذاری بر برخی از شاخص‌های ساختار سیاسی دسترسی باز همچون توزیع قدرت، چرخش قدرت، استقلال قوا، آزادی بیان، آزادی مشارکت، فعالیت سیاسی و محدود و کم اثر کردن آنها، به تقویت ساختار سیاسی دسترسی محدود پرداخته و مانع تقویت و تثبیت مردم‌سالاری در جمهوری اسلامی شده‌اند. بنابراین، ساختار اقتصادی جمهوری اسلامی یکی از موانع تثبیت و ارتقاء مردم‌سالاری در جمهوری اسلامی بوده و اصلاح آن لازم است.

کلیدواژه‌ها


  1. بهداد، سهراب؛ نعمانی، فرهاد (1386). طبقه و کار در ایران. ترجمه محمود متحد. تهران: انتشارات آگاه.
  2. خواجه سروی، غلامرضا (1382). رقابت و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  3. دارابی، علی (1379). سیاست‌مداران اهل فیضیه: بررسی و نقد عملکرد جامعه روحانیت مبارز. تهران: سیاست.
  4. دلفروز، محمدتقی (1393). دولت و توسعه اقتصادی. تهران: انتشارات آگاه.
  5. سخنرانی مقام معظم رهبری پیرامون اتحاد ملی و انسجام اسلامی، 24 شهریور 1397. قابل دسترس در: www.khamenei.ir/newspart-index?tid=988
  6. سخنرانی مقام معظم رهبری پیرامون انتخابات، مردم‌سالاری دینی، 1 فروردین 1388. قابل دسترس در: www.khamenei.ir/newspart-index?tid=1174
  7. سخنرانی مقام معظم رهبری پیرامون آزادی بیان و قلم، 22 اسفند 1379. قابل دسترس در:

newspart-index?tid=1115/www.khamenei.ir

  1. فوزی، یحیی (1384). تحولات سیاسی - اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی. تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی، ج 2.
  2. کردی، علی (1386). جامعه روحانیت مبارز تهران از شکل‌گیری تا انشعاب. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

10. مصباحی مقدم، غلامرضا (1370). بررسی اختلاف مواضع موجود در اقتصاد جمهوری اسلامی ایران. نور علم، دوره 4، شماره 42: ص 149-131.

11. مصلی‌نژاد، غلام‌عباس (1384). آسیب‌شناسی توسعه اقتصادی در ایران. تهران: قومس.

12. مهدوی، ابوالقاسم (1388). تطور برنامه پژوهشی یک اقتصاددان: داگلاس نورث. جستارهای اقتصادی، سال 6، شماره 12: ص 149- 174.

13. میرسلیم، مصطفی (1384). جریان‌شناسی فرهنگی بعد از انقلاب. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.

14. میلانی، عباس (1381). شکل‌گیری انقلاب اسلامی از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی. ترجمه مجتبی عطارزاده. تهران: گام نو.

15. نورث، داگلاس؛ والیس، جان؛ وینگاست، باری (1385). چارچوبی مفهومی برای تفسیر تاریخ مکتوب بشری. ترجمه جعفر خیرخواهان. اقتصاد سیاسی، شماره3: ص151-92.

16. نورث، داگلاس؛ والیس، جان؛ وینگاست، باری (1395). سیاست اقتصاد و مسائل توسعه در سایه خشونت. ترجمه محسن میردامادی، محمدحسین نعیمی‌پور. تهران: نشر روزنه.

17. نورث، داگلاس؛ والیس، جان؛ وینگاست، باری (1396). خشونت و نظام‌های اجتماعی. ترجمه جعفر خیرخواهان، رضا مجیدزاده. تهران: روزنه.

18. 18.Nomani, farhad & behdad, sohrab (2012). Labor rights and democracy movment in iran: building a social democracy. Northwestern journal of international human rights, vol.10, NO.4:  p212-230.