تأثیر تأسیس جمهوری اسلامی ایران در شیوه استنباط فقه سیاسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران و عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر قدرت و به دست‌گیری حکومت اسلامی بر روش فقه سیاسی یا علم روش‌شناسانه بوده و نیز تأثیر واقعیات اجتماعی و سیاسی در عرصه عمل و روش نگاه به موضوع علم اصول و طریق استنباط را مورد توجه قرار داده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان داد، اگرچه تحولات حکومتی تاثیر عمیقی بر روش پژوهش در اصول فقه و شیوه فقه‌پژوهی برجای نگذاشته، اما افق‌های جدیدی را گشوده، رویکرد عقل‌گرا و عرف‌گرایی را تقویت کرده، قواعد فقه را توسعه داده و وجود حکومت دینی در تغییر سبک و شیوه استنباط مؤثر بوده است. نیازهای روزافزون حکومت و جامعه اسلامی موجب تحول در روش‌های فهم و ایجاد امکان گره‌گشایی و رسیدن به پاسخ سئوالات نوظهور شده و حکومت اسلامی امکانات و وسایلی در اختیار قرار می‌دهد تا موجبات پردازش جدید فقهی نیز حاصل شود.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

نهج‌البلاغه.

  1. آبادیان، حسن (1374). مبانی نظری حکومت مشروطیت و مشروعه. تهران: نشر نی.
  2. آخوند خراسانی، محمدکاظم (1378). کفایه الاصول. سیدحمیدرضا حسنی. قم: انتشارات اسلامی، ج1.
  3. اسلامی، رضا (1387). اصول فقه حکومتی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  4. اکبری، کمال؛ اولیائی، احمد (1395). ظرفیت‌های نظریات ارتباطات بین‌الملل برای تبلیغ اسلام در مقیاس جهانی. سیاست متعالیه، شماره 15: ص138-121.
  5. انتظام، سیدمحمد (1384). پیش‌فرض‌های فلسفی در علم اصول. قم: بوستان کتاب.
  6. حجاریان، سعید (1380). از شاهد قدسی تا شاهد بازاری. تهران: نشر طرح نو.
  7. حسنی، حمیدرضا؛ علی‌پور، مهدی (1385). جایگاه‌شناسی علم اصول. قم: انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ج1-2.
  8. خمینی، سید روح الله (1381). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج13.
  9. شریعتی، روح‌الله (1387). قواعد فقه سیاسی. قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
10. صابری، حسین (1388). عقل و استنباط عقلی. مشهد: نشر بنیاد پژوهش‌های اسلامی.

11. فیض، علیرضا (1382). ویژگی‌های اجتهاد و فقه پویا. تهران: نشر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

12. گفتگوی حضوری کمال اکبری با آیت الله سید یوسف مدنی تبریزی در تاریخ 15/2/1390.

13. گفتگوی حضوری کمال اکبری با آیت الله محسن اراکی در تاریخ 25/6/90.

14. مجتهد شبستری، محمد (1379). نقدی بر قرائت رسمی از دین. تهران: نشر طرح نو.