مبانی و قواعد «استنباط الگوی پیشرفت» از قرآن و حدیث

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جامعة المصطفی، اصفهان، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین مبانی و قواعد «استنباط الگوی پیشرفت» براساس مبانی قرآن است. در این راستا، با روش توصیفی-تحلیلی، مبانی جاودانگی و جامعیت قرآن، تحریف‌ناپذیری، ساختار چندمعنایی، مرجعیت علمی پیامبر(ص) و ائمه(ع) و مشروعیت اجتهاد روشمند مورد بحث قرار گرفت. همچنین برخی از قواعد حاکم بر «استنباط الگوی پیشرفت از قرآن» مانند تنقیح مناط، جری و تطبیق نیز بررسی شد. نتایج حاکی از آن است که می‌توان بر پایه متدولوژی معتبر، چهاچوب الگو را از قرآن استنباط کرد و در هر جامعه‌ای براساس اقتضائات آن، الگوی پیشرفت را به اجرا درآورد. همچنین با بکارگیری قواعد مذکور می‌توان مسیر صحیح استنباط را طی کرده و از لغزش و آسیب در امان بود.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم. ترجمه محمدعلی رضایی اصفهانی و همکاران.
  1. ولایى، عیسى‌ (1387). فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول. تهران‌: نشر نی‌، چاپ ششم.
  2. ابن اثیر، مبارک بن محمد (1367). النهایه فی غریب الحدیث و الاثر. قم: انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم.
  3. ابن طاووس، على بن موسى (1409ق). اقبال الأعمال. تهران: دارالکتب الإسلامیه، چاپ دوم، ج1.
  4. ابن فارس، احمد (1387). مقاییس اللغه. قم: نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  5. ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق).‏ لسان العرب. بیروت: دار صادر. چاپ سوم.
  6. آل کاشف الغطاء، محمدحسین‌ (1359ق). تحریر المجله‌. نجف: المکتبة المرتضویة‌، ج1.
  7. بوطی، رمضان (1379). ضوابط المصلحه. بیروت: موسسه الرساله.
  8. حبیب‌نژاد، سیداحمد (1383). تشخیص مصلحت در آیینه فقه و حقوق. تهران: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
  9. حرعاملی، محمد بن حسن‏ (1409ق). وسائل الشیعه. قم: آل البیت، ج 25 و 27.
10. حلی، حسن بن یوسف (1414ق). مفتاح الکرامه. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج19.
11. خراسانی، زهرا (1387). جامعیت قرآن از منظر صحیفه سجادیه. تهران: ابتکار دانش.
12. خمینى، سیدروح‌اللّه (بی‌تا). صحیفه نور. قم: مؤسسه نشر آثار امام خمینی، چاپ دوم‌، ج21.
13. خمینى، سیدروح‌اللّه‌ (1418ق). الاجتهاد و التقلید. تهران: مؤسسه نشر آثار امام‌ خمینی.
14. راسخ، عبدالمنان‏ (1424ق). معجم اصطلاحات أصول الفقه. بیروت: دارابن حزم.
15. راغب اصفهانی، حسین (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
16. رضایی اصفهانی، محمدعلی (1392). منطق تفسیر قرآن. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، چاپ سوم، ج1.
17. سبحانى تبریزى، جعفر (1383). أصول الفقه المقارن فیما لا نصّ فیه. قم: موسسه امام صادق(ع).
18. شاکر، محمدکاظم (1381). روش‌های تأویل قرآن. قم: بوستان کتاب، چاپ دوم.
19. شهید اول، محمد بن مکى (1400ق)‌. القواعد و الفوائد. قم: کتابفروشى مفید‌، ج1.
20. صدر، سید محمدباقر (1423ق/الف). اقتصادنا. قم: مرکز الأبحاث التخصّصیّة للشهید الصدر.
21. صدر، سید محمدباقر (1423ق/ب). الومضات. قم: مرکز الأبحاث التخصّصیّة للشهید الصدر.
22. صنقور، محمد (1428ق). المعجم الأصولى‏. قم: منشورات الطیار، چاپ دوم، ج1.
23. طباطبائى‏، سید محمدحسین (1353). قرآن در اسلام‏. تهران: دارالکتب الاسلامیه‏، چاپ دوم.
24. طباطبایی، سید محمدحسین (1372). فرازهایی از اسلام. قم: جهان آرا.
25. طوسی، محمدحسن (1390). الاستبصار. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج3.
26. عیاشى، محمد بن مسعود (1380ق). کتاب التفسیر. تهران: المطبعة العلمیة، ج1.
27. غزالی، أبوحامد (2008م). المستصفى من علم الأصول. مدینه: شرکة المدینه، ج1.
28. فاکرمیبدی، محمد (1428ق). قواعد التفسیر لدی الشیعه و السنه. تهران: مجمع تقریب مذاهب.
29. فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى‏ (1415ق). تفسیر الصافی‏. ‏تهران: ‏مکتبه الصدر، چاپ دوم، ج1.
30. فیومی، احمدبن محمد(2004). المصباح المنیر. بیروت. المکتب العصریه.
31. کلینی، محمد بن یعقوب (1365). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج1-2، 5-6.
32. کلانتری، ابراهیم (1386). قرآن و چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان. قم: نشر معارف، چاپ دوم.
33. کوفی، فرات بن ابراهیم (1410ق). تفسیر فرات الکوفى. تهران: وزارت ارشاد اسلامى.
34. مصباح یزدى‏، محمدتقى (1380). قرآن‏شناسى. قم: موسسه امام خمینى، چاپ دوم‏، ج2.
35. مطهری، مرتضی (1382). ختم نبوت. تهران: صدرا، چاپ دهم.
36. معموری، علی (1379). نظریه سیاسی شهید صدر. قم: انتشارات دانشگاه قم.
37. معین، محمد (بی‌تا). فرهنگ معین. تهران: نشر امیرکبیر، ج3.
38. مفید، محمد بن محمد (1413ق). الإختصاص. قم: الموتمر العالمى لالفیة الشیخ المفید.
39. ملکى اصفهانى، مجتبى‏ (1379). فرهنگ اصطلاحات اصول. قم: انتشارات عالمه، ج2.
40. مودب، سیدرضا (1393). مبانی تفسیر قرآن. قم: انتشارات دانشگاه، چاپ سوم.
41. میرمعزی، سیدحسین (1392). مجموعه مقالات نخستین همایش ملی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت. قم: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
42. نجفى، محمدحسن‌ (1404ق). جواهر الکلام‌. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‌، چاپ هفتم، ج22.