تاثیر سیاسی"صمت" و "هذر" در اندیشه سیاسی اسلام با تاکید بر اندیشه‌ی امام خمینی(ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشگاه آیت‌الله بروجردی، بروجرد، ایران؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه.

چکیده

موضوع اصلی پژوهش حاضر، فلسفه‌ی "صمت" و "هذر" در اندیشه‌ی سیاسی اسلام است؛ از آن‌جایی‌که تاکنون بحث مستقلی پیرامون این موضوع ارائه نشده است، با روش استنباطی و با تکیه‌بر آموزه‌های اسلامی در کتاب و سنت و با تاکیدبر اندیشه‌های امام خمینی(ره) به موضوع فوق خواهیم پرداخت. الگوی این پژوهش مبتنی‌بر نظریه‌ی دو فطرت امام خمینی(ره) و در چارچوب نظری علل اربعه سامان یافته است. از آن‌جاکه "صمت" مربوط به فطرت مخموره و از جنود عقل و متعلق به مکتب فلسفی متعالیه بوده و "هذر" مرتبط با فطرت محجوبه و از جنود جهل و متعلق به مکتب فلسفی متدانی است، هرکدام به‌عنوان یک صفت و روحیه و وضعیت حادث در سطح فرد و جامعه بررسی خواهند شد تا مشخص شود چگونه چهار علت: مادی، صوری، فاعلی و غایی می‌توانند موجب شکل‌گیری یک جامعه متعالی یا متدانی گردند. هم‌چنین تلاش شده است در حد امکان، استلزامات و دلالت‌های سیاسی هر یک از آن‌ها مورد توجه و مقایسه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


قرآن مجید.

نهج‌‌البلاغه (1382). ترجمه‌‌ی محمد دشتی. قم: نشر ارم..

  1. ابن بابویه، محمد بن علی (1362). الخصال. قم: جامعه مدرسین‏.
  2. الاربلی، ابی الحسن علی بن عیسی (۱۳۸۱ ق). کشف الغمة فی معرفة الأئمة. با تعلیق هاشم، رسولی محلاتی. تبریز: مکتبة بنی هاشمی.
  3. امام خمینی (1378). صحیفه امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  4. ـــــــــ  (1381). تقریرات درس فلسفه. مقرر: سیدعبدالغنی اردبیلی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  5. ـــــــــ (1389). تفسیر سوره حمد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  6. ـــــــــ (1370). آداب الصلاة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  7. ـــــــــ (1378). شرح حدیث "جنود عقل و جهل". تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  8. برقی، احمد بن محمد بن خالد (1370). المحاسن. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  9. ـــــــــــــــــــــــــــ (1371ق). المحاسن. قم: دار الکتب الاسلام.
10. تمیمی آمدی، عبدالواحد (1378). غررالحکم و دررالکلم. قم: تبلیغات اسلامی.

11. جوادی آملی، عبدالله (1378). تفسیر موضوعی قرآن. تهیه و تنظیم: علی اسلامی. قم: نشر اسراء.

12. حرانی، حسن‌‌بن علی‌‌ابن شعبه (۱۳۸۲). تحف‌‌العقول. ترجمه صادق حسن‌‌زاده. قم: جامعه مدرسین.

13. خوانساری، آقا‌‌جمال (1366). شرح غرر الحکم و درر الکلم. تهران: دانشگاه تهران.

14. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فیغریب القرآن. بیروت: الدار الشامیة.

15. دهخدا، علی‌‌اکبر (1377). لغت‌‌نامه. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.

16. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن (۱۴۰۹ق). وسائل‌‌الشیعة. قم: مؤسسة آل‌‌البیت(ع)‏.

17. طباطبایی، محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه محمد باقر موسوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

18. طریحی، فخرالدین بن محمد (1375). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی‏.

19. فیض کاشانی، محمد محسن ‏(1415ق). تفسیر الصافی. بیروت: دارالغرب الاسلامی.

20. قربانی، قدرت‌‌الله (1396).مقام خلافت الهی انسان والگوی اسلامی پیشرفت، فصلنامه سیاست متعالیه. شماره 16.

21. کلینی، محمد (1365). اصول کافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.

22. لک‌‌زایی، نجف (1389). فلسفه امنیت از دیدگاه امام خمینی، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 3، صفحات 5-28.

23. مازندرانی، محمد صالح بن احمد (1352). شرح الکافی؛ الأصول و الروضة. بی‌‌جا: مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل‌‌بیت.

24. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (1353-1369). مرآةالعقول فی شرح أخبار آل‌الرسول. ‏تهران: دار الکتب الإسلامیة.

25. ـــــــــــــــــــــــــــ (1404ق). بحارالانوار. بیروت: مؤسسه الوفاء.

26. محدث نوری، حسین (1408ق). مستدرک الوسائل. بیروت: آل‌‌البیت لاحیاءالتراث.

27. محمد بن مکرّم بن منظور (1374ق). لسان‏ العرب. (ج 6). بیروت: دار صادر.

28. محمدی ری‌‌شهری، محمد (۱۳۶۲-۱۳۶۳). میزان‌‌الحکمه. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

29. نراقی، محمدمهدی (1370). جامع‌‌السعادات. مترجم، سید جلال‌‌الدین مجتبوی. تهران: انتشارات حکمت.

30. ورام ابن ابی فراس، مسعودبن عیسی (1410ق). مجموعه ورام. قم: مکتبه فقیه.