مرجع امنیت بین‌الملل از دیدگاه اسلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، انقلاب اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران.

2 دانشیار، علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران.

چکیده

یکی از مباحث مهم و تعیین‌‌کننده‌ی مکاتب امنیتی، مساله‌ی مرجع امنیت است که نه‌تنها در تکوین نظریه‌های امنیتی، بلکه حتی در نوع تعریف از امنیت ایفای نقش می‌کند. سوال این است که هدف از امنیت چیست؟ امنیت برای چه کسی یا چه‌چیزی است؟ پژوهش‌گران مطالعات امنیتی، موارد مختلفی را در پاسخ به این سوال مطرح کرده‌اند. البته بیش‌تر نظریه‌پردازان مکاتب امنیتی، امنیت ‌بین‌الملل را دست‌نیافتنی دانسته‌اند؛ این درحالی‌است که در مکتب امنیتی اسلام، امنیت در مقیاس جهانی و میان دولت‌ها و ملت‌ها، نه‌تنها شدنی است، بلکه برای رسیدن به آن، سازوکارهایی نیز ارائه شده است. این نوشتار با استناد به قرآن کریم - که معتبرترین منبع معرفتی مورد اتفاق همه‌ی مسلمانان است - و فرمایشات پیامبر اسلام(ص) و اهل‌بیت ایشان(ع)، درصدد پاسخ به این سوال از مسائل امنیت بین‌الملل است که "از دیدگاه اسلام، مرجع امنیت بین‌الملل چیست؟" یا به‌عبارت دیگر، "امنیت بین‌الملل برای چه‌چیزی یا چه کسانی است؟"

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
  1. ابن‌‌بابویه، محمدبن علی. (1362ش). الخصال. (ج1). قم: جامعه‌‌ی مدرسین.
  2. ابن‌‌سینا، حسین‌‌بن عبدالله. (1417ق). النفس من کتاب الشفاء. (حسن حسن‌‌زاده آملی، مصحح). بی‌‌جا: مرکز نشر اسلامی.
  3. ای‌‌آزر، ادوارد و این‌‌مون، چونگ. (1379). بازاندیشی مقوله‌‌ی امنیت ملی در جهان سوم. (پژوهشکده مطالعات راهبردی، مترجم). در امنیت ملی در جهان سوم. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  4. امام‌‌خمینی، روح‌‌الله. (1378). صحیفه امام (ج8، 14، 15، 16). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  5. ـــــــــــــــــ (1379). ولایت‌‌فقیه: حکومت اسلامی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  6. آمدی، عبدالواحدبن تمیمی. (1410ق). غررالحکم و دررالکلم. (سیدمهدی رجائی، مصحح و محقق). قم: دارالکتب الاسلامی.
  7. بوزان، بری. (1378). مردم، دولت‌‌ها و هراس. (پژوهشکده مطالعات راهبردی، مترجم). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  8. بوزان، بری و دیگران .(1386). چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت. (علیرضا طیب، مترجم). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  9. الجزائری، نعمت‌‌الله. (1417ق). نور البراهین. (ج1). (سیدمهدی رجائی، محقق). قم: موسسة النشر الاسلامی.
10. جمشیدی، محمدحسین. (1388). اندیشه‌‌ی سیاسی امام خمینی(ره). تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
11. جوادی آملی، عبدالله (1389). تسنیم. (ج21). قم: مرکز نشر اسراء.
12. حائری یزدی، مهدی (1347). کاوش‌‌های عقل عملی. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
13. الحر العاملی، محمدبن الحسن (1380ش). الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیة. (زین‌‌العابدین کاظمی خلخالی، مترجم). تهران: انتشارات دهقان.
14. حسین‌‌زاده، محمد. (1393). مؤلفه‌‌ها و ساختارهای معرفت بشری؛ تصدیقات یا قضایا. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌‌خمینی(ره).
15. خیاط، عبدالرحیم بن محمد. (1988م). الانتصار و الرد علی ابن الراوندی الملحد. (محمد حجازی، مصحح). قاهره: مکتبة الثقافة الدینیة.
16. سبحانی، جعفر. (1428ق). محاضرات فی‌‌الالهیات. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
17. طباطبایی، محمدحسین. (1411ق). المیزان فی تفسیر القرآن. (ج2 و 9). بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات.
18. طحاوی، احمدبن محمد. (1424ق). شرح العقیدة الطحاویة. (ج1). (شعیب ارناووط و عبدالله بن عبدالمحسن ترکی، مصححین). بیروت: الرساله.
19. عبدالله‌‌خانی، علی. (1389). نظریه‌‌های امنیت. تهران: ابرار معاصر تهران.
20. عبودیت، عبدالرسول. (1391). درآمدی به نظام حکمت صدرایی: انسان‌‌شناسی. (ج3). تهران: انتشارات سمت و مؤسسه امام خمینی‌‌(ره).
21. فارابی، ابونصر محمدبن محمد .(1999م). رسالة المفارقات. (فواد سزکین، ویراستار). فرانکفورت: مهد تاریخ العلوم العربیة و الاسلامیة.
22. قزوینی، عبداالکریم. (1371ش). بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیرمومنان(ع). (رسول جعفریان، به‌‌کوشش). قم: انتشارات کتابخانه آیت‌‌الله‌‌العظمی مرعشی نجفی.
23. کلینی، محمدبن یعقوب. (1407ق). اصول کافی. (ج1). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
24. لک‌‌زایی، نجف. (1393). امنیت متعالیه. در سیاست متعالیه، شماره پنجم.
25. مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحارالانوار. (ج1 و 75). بیروت: دار احیاء تراث العربی.
26. محمدبن عبدالوهاب، و دیگران. (بی‌‌تا). الجامع الفرید. جده: دارالاصفهانی.
27. محمدی، منوچهر و دیگران. (1394). نظریه‌‌پردازی ایرانی اسلامی روابط بین‌‌الملل. (ارسلان قربانی شیخ‌‌نشین و ضیاءالدین صبوری، به‌‌اهتمام). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
28. مصباح یزدی، محمدتقی. (1379). آموزش فلسفه. (ج1). بی‌‌جا: شرکت چاپ و نشر بین‌‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی.
29. ـــــــــــــــــــ (1370). دروس فلسفه اخلاق. تهران: اطلاعات.
30. ـــــــــــــــــــ (1394). جستارهایی در فلسفه‌‌ی علوم انسانی از دیدگاه آیت‌‌الله مصباح یزدی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام ‌‌خمینی(ره).
31. ـــــــــــــــــــ (1388). معارف قرآن: خداشناسی، کیهان‌‌شناسی، انسان‌‌شناسی (مشکات). (ج 3-1). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
32. مطهری، مرتضی. (1382). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. (ج8 - 6 و 23). تهران: صدرا.
33. مورگنتا، هانس یواخیم. (1384). سیاست میان ملت‌‌ها: تلاش در راه قدرت و صلح. (حمیرا مشیرزاده، مترجم). تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
34. نورمحمدی، مرتضی. (1394). مرجع امنیت در مکتب امنیتی جمهوری اسلامی ایران. در فصلنامه آفاق امنیت، شماره 26.
35. والتز، کنت نیل. (1392). نظریه‌‌ی سیاست بین‌‌الملل. (غلام‌‌علی چگین‌‌زاده و داریوش یوسفی، مترجمین). تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
36. یزدان‌‌فام، محمود. (1386). دگرگونی در نظریه‌‌ها و مفهوم امنیت بین‌‌المللی. در فصلنامه مطالعات راهبردی، ش38.
37. Booth, Ken. (1991). security in Anarchy: Utopian Realism in Theory and Practice. in International Affairs, Vol. 67, No. 3.
38. Levy, Jack.S. (2005). War and Peace. in Walter Carlsnaes; Thomas Rise and Beth A. Simmons (eds). Handbook of International Relations. London: Sage.
39. Smith, Steve (2006). The Concept of security in a globalizing world. in Robert G Potman, Globalization and Conflict. London and New York: Routledge.
40. Smith, Steve. (1999). The Increasing of Security Studies: Conceptualizing Security in the Last Twenty Years. Contemporary Security Policy, 20, No. 3.