الزامات و بایسته‌های تحقق تمدن نوین اسلامی بر مبنای سیره‌ سیاسی پیامبر(ص)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 مربی، دانشگاه علوم پزشکی، تهران، ایران.

چکیده

تحقق‌بخشیدن به تمدن اسلامی، از آن‌گونه که در دوران پیامبر(ص) بوده است، مستلزم توجه به برخی اصول بنیادین و راه‌کارهای عملی است. پرسش اصلی این است که الزامات و بایسته‌های تحقق تمدن نوین اسلامی بر مبنای سیره سیاسی پیامبر(ص) چیست؟ نتایج تحقیق نشان می‌دهند که در سیره‌ی سیاسی پیامبر(ص) مؤلفه‌هایی هم‌چون: "ایجاد تشکیلات و ساختارهای لازم برای اعمال حاکمیت"، "توجه به اصل وحدت و همیاری مسلمانان"، "اجرای عدالت" و "تقابل پیوسته با کفر و نفاق"، مهم‌ترین الزامات تحقق تمدن اسلامی هستند و جوامع اسلامی بدون توجه به آن‌ها نمی‌توانند به "تمدن نوین اسلامی" دست پیدا کنند. این تحقیق با رویکردی هنجاری و با روش تحلیلی-قیاسی انجام شده و داده‌های آن به‌شیوه‌ی کتابخانه‌ای و عمدتا با رجوع به منابع روایی شیعی گردآوری شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


 

  1. ابن درید (1988م). جمهره اللغه. بیروت: دارالعلم للملایین.
  2. ابن سعد، محمد (بی‌‌تا). طبقات الکبری. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  3. ابن عباد، اسماعیل (1414ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتب.
  4. ابن هشام، عبدالملک (بی‌‌تا). السیرة النبویة. بیروت: دارالمعرفة.
  5. جوهری، اسماعیل بن حماد (1376ق). الصحاح. بیروت: دارالعلم.
  6. جمعی از علما (1381). اصول ستة عشر. قم: دارالحدیث.
  7. حنفی، حسن (1379). اندیشه و تمدن اسلامی و مباحثی پیرامون آن‌‌ها. نامه‌‌ی علوم انسانی، 2.
  8. خامنه‌‌ای، سید علی (20/4/94). بیانات رهبری در دیدار جمعی از دانشجویان. بازیابی‌‌شده از: www. farsi.khamenei.ir.
  9. ـــــــــــــــ (23/7/91). بیانات رهبری در دیدار جوانان استان خراسان شمالی. بازیابی‌‌شده از: www.farsi.khamenei.ir.
10. دانشگر، احمد (1381). فرهنگ فارسی نوین. تهران: انتشارات حافظ نوین.

11. دورانت، ویلام جمیز (1387). تاریخ تمدن. (احمد بطائی، احمد آرام و دیگران، مترجم). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

12. دهخدا، علی‌‌اکبر (1373). لغت‌‌نامه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

13. سهیلی، عبد‌‌الرحمان (1412ق). الروض الأنف فی شرح السیرة النبویة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

14. طوسی، محمد بن حسن (1364). تهذیب الاحکام. تهران: دارالکتب الاسلامیه.

15. ــــــــــــــــــــ (1414ق). الامالی. قم: دارالثقافه.

16. طوسی، خواجه نصیرالدین (1369). اخلاق ناصری. تهران: علمیه اسلامیه.

17. مفید، محمد بن محمد بن نعمان (1414ق). الإرشاد. بیروت: دارالمفید.

18. صلبیا (1366). فرهنگ فلسفی. (منوچهر صانعی دره‌‌بیدی، مترجم). تهران: انتشارات حکمت.

19. طاهری، مهدی؛ نوروزی، محمدجواد (1396). تحلیل تمدن اسلامی در رویکردهای توصیفی و هنجاری. در معرفت سیاسی، 17.

20. طبرسی، فضل بن حسن (1418ق). مجمع البیان. تهران: مکتبة العلمیة.

21. عبده، محمد، (1376). شرح نهج‌‌البلاغه. (علی‌‌اصغر فقیهی، مترجم). تهران: انتشارات صبا.

22. عبداللطیف، عبدالشافی محمد (1428ق). السیرة النبویة و التاریخ الإسلامی. قاهره‏‏: دارالسلام.

23. کلینی، محمد بن یعقوب (1387). اصول کافی. قم: انتشارات دارالحدیث.

24. گلیسر، داریل (1384). نظریه هنجاری. در دیوید مارش و جری استوکر (گردآورندگان). روش و نظریه در علوم سیاسی. (امیرمحمد حاجی یوسفی، مترجم). تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

25. مصطفوی، حسن (1369). التحقیق فی کلمات القران الکریم. تهران: وزاره الثقافه و الارشاد الاسلامی.

26. نیسابوری، ابو الحسن علی بن احمد (1411ق). اسباب النزول. بیروت: دار الکتب العلمیة.

27. معین، محمد (1375). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر.

28. ولایتی، علی‌‌اکبر (1382). پویایی فرهنگ و تمدن اسلام و ایران (از پیدایش تا شکوفایی). تهران: انتشارات وزارت خارجه.

29. هانتیگتون، سامویل پی (1375). برخورد تمدن‌‌ها و بازسازی نظم جهانی. (محمد‌‌علی حمید رفیعی، مترجم). تهران: دفتر پژوهش‌‌های فرهنگی.