صورت‌‌بندی تهدیدات سیاسی تمدن اسلامی: مورد مطالعاتی شهید سید محمدباقر صدر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

2 کارشناسی ارشد، اندیشه سیاسی اسلام، پژوهشکده امام خمینی(ره)، تهران، ایران.

چکیده

شناخت تهدیدات پیش روی تمدن اسلامی، برای پاسداشت و حفظ دستاوردهای این تمدن و تمهید عوامل بقای آن، امری ضروری است که متفکران مختلف همچون شهید سید محمدباقر صدر نسبت به آن اهتمام ورزیده‌‌اند. مقاله‌‌ی حاضر با بهره‌‌گیری از روش تحلیلی-توصیفی، تهدیدات سیاسی تمدن اسلامی را از دیدگاه شهید صدر مورد بررسی قرار داده است. نتایج نشان داد، که از دیدگاه سید محمدباقر صدر ارتباط میان فرهنگ، دین و دانش بر پویایی تمدنی تأثیرگذار هستند؛ هم‌‌چنین مواردی نظیر آزادی بی‌‌قیدوبند، بی‌‌عدالتی، فروپاشی رابطه‌‌ی امام و امت، تضعیف پیوندهای اجتماعی، انحراف از اصول اسلامی، تضعیف حکومت اسلامی و بی‌‌توجهی به مصالح جمعی از تهدیدات تمدن اسلامی محسوب می‌‌شوند.

کلیدواژه‌ها


  1. افتخاری، اصغر (1385). کالبدشکافی تهدید. تهران: مرکز مطالعات دفاعی و امنیت ملی.
  2. آقاجانی، علی (1381). شکوه ایمان (بازشناسی تمدن مسلمین). قم: مرکز پژوهش‌‌های اسلامى صداوسیما.
  3. اکبری، مرتضی؛ رضایی، فریدون (1394). «واکاوی شاخصه‌‌های تمدن نوین اسلامی در اندیشه‌‌ی مقام معظم رهبری». الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، سال سوم، شماره 5، ص 108-85.
  4. پهلوان، چنگیز (1388). فرهنگ و تمدن. تهران: نشر نی.
  5. جمشیدی، محمدحسین (1393). «تمدن در اندیشه‌‌ی شهید صدر». علوم انسانی اسلامی، شماره ۱۱ و ۱۲.
  6. جمشیدی، محمدحسین (1393). «حکومت مردم‌‌سالاری دینی در اندیشه‌‌ی سیاسی علامه صدر». در: مجموعه‌‌ی مقالات سومین همایش نظریه مردم‌‌سالاری دینی (جلد دوم). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی.
  7. حسامی، فاضل (1390). «تبیین و تحلیل علم دینی از دیدگاه شهید صدر». جاویدان خرد، سال8، شماره20،ص 38-5.
  8. حسینی، سیدحسین (1395). تمدن‌‌پژوهی: مطالعات مفهومی تمدن اسلامی. تهران: نشر جامعه‌‌شناسان.
  9. خدایاری، ناصر و دیگران (1395). درون‌‌مایه‌‌های فرهنگ و تمدن اسلام و ایران. تبریز: انتشارات مائده.
10. رشیدی، بهروز (1391). فرهنگ و تمدن اسلامی. تهران: انتشارات تیسا.

11. رضایی، عبدالعلی (1391). مهندسی تمدن اسلامی؛ موانع و الزامات. قم: نشر کتاب فردا.

12. صدر، سید محمدباقر (1358الف). روش نوین در فلسفه‌‌ی اصول دین. ترجمه عباس مخبر دزفولی. تهران: انتشارات کتابخانه صدر.

13. صدر، سید محمدباقر (1358ب). اسلام و مکتب‌‌های اقتصادی. ترجمه محمد نبی‌‌زاده. قم: انتشارات مجمع ذخائر اسلامی.

14. صدر، سید محمدباقر (1362). اثبات خدا با روش علمی و فلسفی. ترجمه محمود عابدی. تهران: انتشارات روزبه.

15. صدر، سید محمدباقر (1381). سنت‌‌های تاریخ در قرآن‏. به‌‌تحقیق و ترجمه جمال‌‌الدین‏ موسوى اصفهانى. تهران: نشر تفاهم.

16. صدر، سید محمدباقر (1385). انقلاب مهدی و پندارها. ترجمه سید احمد علم‌‌الهدی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

17. صدر، سید محمدباقر (1387). قواعد کلى استنباط (ترجمه و شرح الحلقة الأولى). ترجمه رضا اسلامی. قم: مرکز انتشارات‏ دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.

18. صدر، سید محمدباقر (1388). آیین بندگی در آینه‌‌ی اندیشه و احساس. ترجمه مهدی طیب. تهران: نشر سفینه.

19. صدر، سید محمدباقر (1393الف). فلسفه ما. ترجمه سیدابوالقاسم حسینی ژرفا. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر.

20. صدر، سید محمدباقر (1393ب). اسلام، راهبر زندگی: مکتب اسلام؛ رسالت‌‌ها. ترجمه مهدی زندیه. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر.

21. صدر، سید محمدباقر (1393پ). اقتصاد ما. ترجمه سیدمحمدمهدی برهانی. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر، ج1.

22. صدر، سید محمدباقر (1393ت) اقتصاد ما. ترجمه سید ابوالقاسم حسینی ژرفا. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر، ج2.

23. صدر، سید محمدباقر (1394الف). بارقه‌‌ها؛ مقالات، سخنرانی‌‌ها و یادداشت‌‌های استاد شهید آیت‌‌الله سید محمدباقر صدر. ترجمه سید امید مؤذنی. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر.

24. صدر، سید محمدباقر (1394ب). امامان اهل‌‌بیت: مرزبانان حریم اسلام. ترجمه رضا ناظمیان و حسام حاج مؤمن. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر.

25. صدر، سید محمدباقر (1395). پژوهش‌‌های قرآنی. ترجمه سیدجلال میرآقایی. قم: پژوهشگاه علمى تخصصى شهید صدر.

26. صدر، سید محمدباقر (1409). السنن التاریخیة فی القرآن. دمشق: دار التعارف للمطبوعات.

27. صدر، سید محمدباقر (1410). بحث حول المهدی(عج). بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.

28. صدر، سید محمدباقر (1417). بحوث فی علم الأصول. تقریر محمود هاشمی شاهرودی. قم: مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامی.

29. صدر، سید محمدباقر (1430). مباحث الأصول. تقریر کاظم حسینی حائری. قم: دار البشیر.

30. صدر، سید محمدباقر (1432الف). الإسلام و بناء حضارة الإنسان المعاصر. بیروت: مرکز نون للتالیف و الترجمه‏ و جمعیة المعارف الإسلامیة الثقافیة.

31. صدر، سید محمدباقر (1432ب). الرسول و الرسالة. بیروت: مرکز نون للتالیف و الترجمه‏ و جمعیة المعارف الإسلامیة الثقافیة.

32. صدر، سید محمدباقر (1432پ). عبادتنا. بیروت: مرکز نون للتالیف و الترجمه‏ و جمعیة المعارف الإسلامیة الثقافیة.

33. صدر، سید محمدباقر (1434الف). الفتاوى الواضحة. قم: المؤتمر العالمی للإمام الشهید الصدر.

34. صدر، سید محمدباقر (1434ب). فلسفتنا. قم: المؤتمر العالمی للإمام الشهید الصدر.

35. صدر، سید محمدباقر (1434پ). المدرسة القرآنیة. قم: المؤتمر العالمی للإمام الشهید الصدر.

36. صدر، سید محمدباقر (1434ت). ومضات. قم: المؤتمر العالمی للإمام الشهید الصدر.

37. صدر، سید محمدباقر (بی‌‌تا). تشیع یا اسلام راستین. ترجمه علی‌‌اکبر مهدی‌‌پور. تهران: انتشارات روزبه.

38. صدر، سید محمدباقر (بی‌‌تا). سرچشمه‌‌های قدرت در حکومت اسلامی. ترجمه اکبر ثبوت. تهران: انتشارات روزبه.

39. عنابستانی، ابوالفضل؛ عاشوری، مهدی (1392). «فرهنگ و تمدن از نگاه شهید صدر». در: اندیشه‌‌های حکمی و اجتهادی شهید آیت‌‌الله سید محمدباقر صدر. زیر نظر عبدالحسین خسروپناه. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.

40. غفرانی، علی (1387). فرهنگ و تمدن اسلامی در ماوراءالنهر. تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

41. فیاض، عبدالله (1406ق). تاریخ الامامیه و اسلافهم من الشیعه منذ نشاه التشیع حتی مطلع القرن الرابع الهجری. تصدیر بقلم سید محمدباقر صدر. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.

42. کریمی، علی و دیگران (1389). «تهدیدات سیاسی امنیت ملی از دیدگاه امام خمینی (ره)». مطالعات راهبردی، سال13، شماره49،ص 109-83.

43. لینتون، رالف (1377). سیر تمدن. ترجمه پرویز مرزبان. تهران: نشر دانش.

44. متولی، سید محمدحسین (1394). جستارهایی نظری در باب تمدن اسلامی. تهران: دفتر نشر معارف.

45. مسترسن، پتریک (1389). الحاد و ازخودبیگانگی. ترجمه سیدابراهیم موسوی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

46. مطهری، مرتضی (1377). مجموعه آثار شهید مطهرى. تهران: انتشارات صدرا.

47. مطهری، مرتضی (1390). خدمات متقابل اسلام و ایران. تهران: انتشارات صدرا.

48. نجفی، موسی (1393). نظریه‌‌ی تمدن جدید اسلامی. اصفهان: نشر آرما.

49. نصری، عبدالله (1394). صدر اندیشه: سیری در آرا و اندیشه‌‌های شهید سید محمدباقر صدر. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.