سبک‌‌شناسی بحث وگفتگو در سیره‌‌ی اجتماعی امام صادق(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشیار، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

روش امام صادق(ع) در گفتگو، سبک و روشی جامع است، ایشان در مواجهه با هر فردی، ضمن توجه به شرایط روحی و فکری او، به سبکی خاص،گاه چند روش را به‌صورت ترکیبی به‌کار می‌‌برد. هدف نوشتار حاضر، بررسی و تحلیل سبک بحث و گفتگوی امام صادق(ع) با مراجعین به ایشان، ذیل دو عنوان کلیِ "اصول حاکم‌بر ساختار بحث و گفتگوی امام" و "اصول حاکم‌بر محتوای بحث و گفتگوی امام صادق(ع)" می‌‌باشد. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد روایی و مطالعه‌ی تاریخی انجام شده و نتایج نشان می‌‌دهد، سبک گفتگوی امام صادق(ع) جامع بوده؛ از این‌رو گاهی یک گفتگو، هم استدلالی، هم عقلی و هم تمثیلی است و در عین پایبندی به اصول و ارزش‌های اخلاقی، توکل به خدا و برهان‌گرایی، سبک‌های متفاوتی را نیز در مکالمات‌شان به‌کار گرفته‌اند؛ گفتگوی قرآن‌محور وگفتگوی تعلیمی از جمله‌ی سبک‌های ایشان به شمار می‌‌آید. آنچه در تمامی مکالمات و گفتگوهای امام(ع) یکسان و مورد توجه است، رعایت حال مخاطب و اصول اخلاقی، سپس به‌کارگیری سبک‌‌های مختلف در گفتگو با وی می‌‌باشد.

کلیدواژه‌ها


  1. ابن بابویه، محمد بن على (1367). من لایحضره الفقیه. تهران: مؤسسه‌‌ی انتشارات اسلامی.
  2. ابن بابویه، محمد بن على (1376). امالی. تهران: کتابچیو.
  3. ابن بابویه، محمد بن على (1398ق). توحید. تحقیق هاشم حسینی. قم: جامعه‌‌ی مدرسین.
  4. اربلی، علی بن عیسی (1382). کشف الغمه. ترجمه زواره‌‌ای. تهران: انتشارات الاسلامیه.
  5. اردکانی، محمدعلی (1388). تحفه الأولیاء. تحقیق محمد وفادار مرادی. قم: دارالحدیث.
  6. شریفی، علی (1391). درآمدی بر مناظرات امام رضا(ع) (مجموعه مقالات). مشهد: نشر امید.
  7. بروجردی، حسین (1386ق). منابع فقه شیعه. تهران: فرهنگ سبز.
  8. تاکی، گیتی؛ منشی‌‌زاده، مجتبی (1388). نقش‌‌نماهای کلامی گفتمان‌‌های استدلالی در زبان فارسی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  9. خاکپور، حسین (1394). «اخلاق مناظراتی و مناظرات اخلاقی». اخلاق زیستی، شماره‌‌ی 15، ص163-194.
10. خمینی، روح‌‌الله (1363). تحریرالوسیله. قم: مؤسسه نشر اسلامی، ج2.
11. رجبی، فاطمه؛ مطهری، اعظم (1394). «سبک‌‌شناسی مناظرات کلامی امام رضا(ع)». پژوهش‌‌های اعتقادی کلامی (علوم اسلامی)، دوره 5، شماره19، ص 81 -98.
12. طبرسی، احمد بن علی‌‌بن ابی‌‌طالب (1403ق). الاحتجاج علی اَهل اللّجاج. مشهد: نشر المرتضی.
13. عطار، طاهره ؛ رنجبر حسینی، محمد (1395). «روش‌‌شناسی مناظرات امام حسین(ع) در جریان قیام عاشورا». آیت بوستان (پژوهش‌‌نامه معارف حسینی)، شماره2، ص 7 -27.
14. فرکلاف، نورمن (۱۳۷۹). تحلیل انتقادی گفتمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌‌ها.
15. کلینى، محمدبن یعقوب (1369). اصول الکافی. ترجمه مصطفوى. تهران: کتاب‌‌فروشی علمی اسلامیه.
16. گیل، دیوید؛ ادفر، بریجت (1384). الفبای ارتباطات. ترجمه رامین کریمیان و همکاران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌‌ها.
17. مجلسى، محمدباقر بن محمد تقى (1398ق). زندگانى حضرت امام جعفر صادق(ع). تهران: ]بی‌‌نا[، چاپ دوم.
18. معصومی، سیدابراهیم؛ محسن مهاجرنیا (1395). «راهبردهای سیاسی صادقین(ع) در مواجهه با انحرافات سیاسی و فرهنگی». سیاست متعالیه، سال چهارم، شماره13، ص44-25.
19. مفضّل بن عمر (۱۳۷۹). توحید مفضّل. ترجمه محمدباقر مجلسی. تهران: باقر بیدهندی.
20. مفید، محمد بن محمد (1414ق). الاختصاص. بیروت: دارالمفید.
21. مفید، محمد بن محمد (بی‌‌تا). الارشاد. تهران: الاسلامیه.