بررسی سرمایه‌ی اجتماعی و رفاه اجتماعی در رابطه‌ی دولت و ملت ایران معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه لرستان

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی در دانشگاه علامه طباطبائی

3 کاندید دکتری مدیریت دولتی در دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

رابطه‌ی دولت و ملت در جهان مدرن امروزی، مسأله‌ی مهمی است؛ این امر در تاریخ معاصر ایران نیز قابل بررسی است. در همین راستا، متن حاضر روی سنجش ارتباط بین دولت و ملت در چارچوب مفاهیم سرمایه‌ی اجتماعی و رفاه اجتماعی متمرکز شده و با واسطه‌ی مفهومی "اعتماد" در سطوح اجتماعی (افقی) و سیاسی (عمودی) و به صورت رابطهی متقابل مورد مداقه قرار گرفته است. ضرورت این کار به دلیل اثرگذاری شدید سرمایه‌ی اجتماعی و تمایلات و نگرش‌های اجتماعی در توسعه است؛ بنابراین، چگونگی تأثیرگذاری سرمایه و رفاه اجتماعی بر دگردیسی‌های رابطه‌ی دولت و ملت در ایران مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. پرسش اصلی حول این است که وضعیت سرمایه‌ی اجتماعی در ایران کنونی چگونه در شکل دادن به رابطه‌ی دولت و ملت اثر می‌گذارد؟ فرضیه‌ی ما بر اساس مداقه در روابط اجتماعی و سیاسی در وضعیت ساختاری ایران صورت‌بندی شده است که می‌تواند هم شکاف‌های متقدم و متأخر بین مبانی دولت و ملت را پوشش دهد و هم راهکار احتمالی ترمیم آنها را دربر بگیرد. این متن با روش کیفی و تاریخی و با بهره‌گیری از نگرش دیالکتیکی پردازش شده و مشخص می‌کند که تحولات پایه‌ای در سطوح اجتماعی و سیاسیِ تاریخ معاصر ایران، تداوم نسبی یافته است و سرمایه‌ی اجتماعی در حالتی بحرانی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


آبراهامیان، یرواند (1384.) ایران بین دو انقلاب. ترجمه‌ی: احمد گل­محمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی (چاپ هفتم).
ارزش­ها و نگرش­­های ایرانیان (1380). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ارزش­ها و نگرش­های ایرانیان (1382). موج دوم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ازکیا، مصطفی و غفاری، غلامرضا (1380). توسعه‌ی روستایی با تأکید بر انقلاب اسلامی. تهران: نشر نی.
بشیریه، حسین (1384). گذار به دموکراسی (مباحث نظری). تهران: نشر نگاه معاصر.
پاتریک، تونی فیتز (1381). نظریه‌ی رفاه (سیاست اجتماعی). ترجمه‌ی: هرمز همایون­پور. تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
پاتنام، رابرت (1377). دموکراسی و سنت­های مدنی. ترجمه‌ی: محمدتقی دلفروز. تهران: دفتر مطالعات سیاسی وزارت کشور.
پناهی، محمدحسین (1386). جامعه­شناسی مشارکت سیاسی زنان. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
تاجبخش، کیان (1384). سرمایه‌ی اجتماعی؛ اعتماد، دموکراسی و توسعه. تهران: نشر شیرازه.
ترکمان (بهار1386). تبیین افول سرمایه‌ی اجتماعی؛ فصلنامه علمی ـ پژوهشی رفاه اجتماعی، سال ششم، شماره 23.
راش، مایکل (1377). جامعه و سیاست. ترجمه‌ی: منوچهر صبوری. تهران: انتشارات سمت.
رز- آکرمن، سوزان (1385). فساد و دولت؛ علت­ها، پیامدها و اصلاح. ترجمه‌ی: منوچهر صبوری. تهران: نشر پردیس دانش.
رفیع­پور، فرامرز (1378). آنومی یا آشفتگی اجتماعی. تهران: نشر سروش.
ــــــــــــ (1386). سرطان اجتماعی فساد. تهران: شرکت سهامی انتشار.
زاهدی، محمدجواد؛ شیانی، ملیحه؛ علی­پور، پروین (1388). رابطه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی با رفاه اجتماعی؛ رفاه اجتماعی، شماره 32.
زونیس، ماروین (1387). روان­شناسی نخبگان سیاسی ایران. مترجمان: پرویز صالحی، سلیمان امین­زاده، زهرا لبادی. تهران: انتشارات چاپخش.
سردارنیا، خلیل­الله (تابستان1393). راهبردهایی برای بهسازی سرمایه‌ی اجتماعی در ایران؛ ماهنامه‌ی مطالعات سیاسی ـ اقتصادی، شماره‌ی 296.
سریع­القلم، محمود (1390). فرهنگ سیاسی ایران. تهران: نشر فرزان روز.
سیاهپوش، امیر (پاییز1387). فراتحلیل مطالعات سرمایه‌ی اجتماعی در ایران؛ فصلنامه‌ی راهبرد فرهنگ، شماره‌ی 3.
صالحی امیری، علیرضا (1387). چشم­انداز آسیب­ها و تهدیدات اجتماعی ایران. آدرس اینترنتی: www.dchq.ir.
عطار، سعید (زمستان 1388). سرمایه‌ی اجتماعی، جامعه مدنی و دولت: عناصر دستیابی به توسعه؛ فصلنامه‌ی سیاست، مجله‌ی دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره 4.
عیوضی، محمدرحیم (1380). طبقات اجتماعی و رژیم شاه. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
فوکویاما، فرانسیس (1379). پایان نظم. ترجمه‌ی: غلام­عباس توسلی. تهران: انتشارات جامعه ایرانیان.
فیلد، جان (1386). سرمایه‌ی اجتماعى. ترجمه‌ی: غلامرضا غفارى و حسین رمضانى. تهران: انتشارات کویر.
فیلیپ، مارک (1381). تعریف فساد سیاسی. ترجمه‌ی: محمد طاهری و میرقاسم بنی­هاشمی. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
موریه، جیمز (1379). سرگذشت حاجی­بابا اصفهانی. ترجمه‌ی: میرزا حبیب اصفهانی. تهران:‌ نشر مرکز.
مؤمنی، فرشاد و جهانیان، ناصر (تابستان 1380). امنیت اقتصادی و چالش­های اقتصاد ایران؛ فصلنامه اقتصاد اسلامی، شماره 43.
مهرگان، ‌نادر؛ دلیری، حسن و شهنوازی، سارا (زمستان1391)؛ برآورد روند سرمایه‌ی اجتماعی در استان­های ایران؛ فصلنامه‌ی پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی سال بیستم، شماره 64.
مشیرزاده، حمیرا (1375). مروری بر نظریه­های انقلاب در علوم اجتماعی؛ راهبرد، شماره 9.
وبر، ماکس (1384). اقتصاد و جامعه؛ مفاهیم اساسی جامعه­شناسی اقتصادی، جامعه­شناسی سیاسی. ترجمه‌ی عباس منوچهری و مهرداد ترابی­نژاد و مصطفی عمادزاده. تهران: انتشارات سمت.
هانت، ای.ک (1381). تکامل نهادها و ایدئولوژی­های اقتصادی. ترجمه سهراب بهداد. تهران: نشر آگه.
هزارجریبی؛ صفری، جعفر؛ شالی، رضا (1390). رفاه اجتماعی و عوامل موثر بر آن؛ مطالعه موردی شهر تهران. پژوهش و برنامه­ریزی شهری، شماره 5.
Amstutz, Mark R. (1982). An Introduction to Political Science, the Management of Conflict. Illinoise: Scott, Foresman and C._ Christoforou, A. (2003). “Social Capital and Sociology of Education”, New York, Green wood.
Midgely, J. (2000). “Context of welfaretheory: a develop mentalist in perpetration, Center for socialdevelopment”, Washington universityPup.
Christoforou, A. (2003). On the identity of social capital and the social capital of identity. Cambridge Journal of Economics 37, 719 -736.