رهیافت "فرهنگ استراتژیک" ملی در الگوی دیپلماسیِ فرهنگی چندجانبه با تأکید بر امنیت فرهنگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار علوم سیاسی دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

رهیافت "فرهنگ استراتژیک" عبارت است از وجوه پایهای، مشترک و مبتنی‌بر هویت جمعی در قلمرو ملی و منطقه‌ای؛ که در چارچوب شاکله‌ی  امنیت فرهنگی مرتبط با امنیت ملی، بتوان الگویی جدید و بدیل را صورت‌بندی نمود و به اعتبار آن، برای پیشگیری از وقوع منازعات داخلی و تحکیم و تقویت روابط جمعی ملی و منطقه‌ای بتوان راهحلی کارآمد و پایدار ارایه کرد. ضرورت طرح این رهیافت، با پیچیده‌ترشدن شرایط و اوضاع کشور و منطقه رابطه‌ای مستقیم دارد و بر این امر دلالت میکند که رهیافت‌های سخت‌افزاری (نظامی) و سیاسی، به رغم لازم بودنشان، برای حل بسیاری از مسایل و گسترش امنیت و رفاه در جوامع، از کارآیی و کفایت لازم برخوردار نیستند. این مقاله در راستای تعمیق و تکمیل الگوی پایه‌ی پیشرفت، به‌ویژه ارایه‌ی الگویی برای پیشنویس سند تدابیر (نظام‌سازی) تنظیم و تدوین شده است. از این‌رو، با مفروض قراردادن پایه‌ی "ایمانی" برای امنیت، ضمن اتخاذ رهیافت فرهنگی استراتژیکی، امنیت فرهنگی را با توجه به رویکرد سازه‌انگارانه و گذار از رویکرد رئالیستی، توضیح می‌دهد و با معرفی راهبردهای داخلی و خارجی در جهت فراهم نمودن زمینه‌های الگوی دیپلماسی چندجانبه، الگویی عملی را به تصویر می‌کشد.

کلیدواژه‌ها


  1. گل­محمدی، احمد (1393). جهانی­شدن فرهنگ، هویت. تهران: نشر نی.
  2. حاجیانی، ابراهیم (1392). جامعه­شناسی هویت ایرانی. تهران: پژوهشکده تحقیقات راهبردی.
  3. بدیع، برتران (1376). فرهنگ و سیاست. ترجمه: احمد نقیب­زاده. تهران: نشر دادگستر.
  4. نظری، علی اشرف (1390). مدرنیته و هویت سیاسی در ایران. تهران: نشر میزان.
  5. عباسی قادی، مجتبی و خلیلی کاشانی، مرتضی (1390). تأثیر اینترنت بر هویت ملی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  6. مطهری، مرتضی (1357). خدمات متقابل اسلام و ایران. تهران: مرکز نشر آثار شهید مطهری.
  7. فرای، ریچارد (1388). عصر زرین فرهنگ ایران. ترجمه: مسعود رجب­نیا. تهران: انتشارات سروش.
  8. عبداله­خانی، علی (1389). نظریه­های امنیت. تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات ابرار معاصر.
  9. غرایاق­زندی، داود (1394). امنیت در اسلام. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  10. کتزنشتاین، پیتر جی (1390). فرهنگ امنیت ملی (ج1). ترجمه: محمدهادی سمتی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  11. برچیل، اسکات و همکاران (1391). نظریه­های روابط بین­الملل. مترجمین: حمیرا مشیرزاده و روح­الله طالبی آرانی. تهران: نشر میزان.
  12. ونت، الکساندر (1384). نظریه‌ی اجتماعی سیاست بین­الملل. ترجمه: حمیرا مشیرزاده. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  13. آزر، ادوارد ای و این­مون، چونگ (1388). امنیت ملی در جهان سوم. ترجمه: پژوهشکده مطالعات راهبردی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  14. دهقانی فیروزآبادی، سید جلال و وهاب­پور، پیمان (1392). امنیت هستی­شناختی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  15. ماندل، رابرت (1387). چهره‌ی متغیر امنیت ملی. ترجمه: پژوهشکده مطالعات راهبردی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  16. بشیریه، حسین (1382). موانع توسعه‌ی سیاسی در ایران. تهران: گام نو.
  17. خوش­چهره، محمد و عظیمی ­شوشتری، عباسعلی (1393). "منافع ملی در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت از منظر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران"، در دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی. سال دوم، شماره ششم (پاییز و زمستان): 35- 59.
  18. فاست، لوییس (1391). روابط بین­المللی خاورمیانه. ترجمه: احمد سلطانی­نژاد. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی وزارت امور خارجه.
  19. بیلگین، پینار (1393). امنیت منطقه­ای در خاورمیانه. ترجمه: عسگر قهرمان­پور. تهران: انتشارات ابرار معاصر.
  20. قربان‌پور دشتکی، علی (1395). "الگوی هم­افزایی تفاهمی: چارچوبی راهبردی برای دیپلماسی فرهنگی"، ارایه‌شده در پنجمین همایش الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت: الگوی پایه‌ی پیشرفت.
  21. عظیمی، حسین (1371). "فرهنگ و توسعه"، در دوماهنامه ایران فردا. خرداد و تیر. شماره 1: 14- 19.
  22. پیش­نویس سند الگوی پیشرفت. فصل مبانی.
    1. http://www.ensani.ir/storage/Files/20120327182926- 3064- 139.pdf