ظرفیت معرفت‌شناسی حکمی و علمی سیاسی حکمت متعالی محض و اجتماعی علامه طباطبایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

ظرفیت معرفت‌شناسی حکمی و علمی سیاسیِ حکمت متعالیِ محض و اجتماعیِ علامه طباطبایی بر این پیش‌فرض استوار است که ایشان حکیم متعالی محض و مدنی ـ اعم از اجتماعی و حتی سیاسی اجتماعی ـ است؛ ولو بسان امام خمینی وارد گفتمان انقلاب سیاسی، جابه‌جایی قدرت و دولت‌سازی نشده باشد. پرسمان حکمت محض و مدنی متعالی فراهم آمده‌ معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و پدیده‌شناسی اعم از هستی‌شناسی، چیستی‌شناسی و چگونگی‌شناسی می­باشد که مبین و مستلزم ظرفیت تداوم و کاربست در حکمت و علم مدنی، اجتماعی و سیاسی به روش دلالت تضمنی، مطابقت و به‌ویژه التزامی است. کتاب "اصول فلسفه و روش رئالیسم" علامه عموماً، و به‌ویژه در مبحث اعتباریات، متعرض معرفت‌شناسی محض و تا حدودی اجتماعی شده که هم در معرفت‌شناسی سیاسی و هم در روش‌شناسی به‌منظور پدیده‌شناسی مدنی و سیاسی قابل توجه و کاربست است. فرضیه‌ی این مقاله، ظرفیت معرفت‌شناسی حکمی و علمی سیاسی حکمت متعالی محض و اجتماعی علامه طباطبایی است. روش بررسی، تحلیل متن و محتوای آثار و آرای علامه به‌ویژه در اصول فلسفه و روش رئالیسم است؛ تاجایی‌که می­توان این را شرح و کاربست فلسفی سیاسی آن دانست. این روشی برای بازیابی سایر آثار و آرای علامه و سایرین و روزآمدسازی و کاربری علمی آن‌هاست.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن
  2. ارانی، تقی (1330). پسیکولوژی علم الروح. تهران: انتشارات علمی، فلسفی و اجتماعی.
  3. جعفری، محمدتقی (1360). شناخت از دیدگاه علمی و از دیدگاه قرآن. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  4. حائری یزدی، مهدی (1361). کاوش های عقل عملی، فلسفه اخلاق. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  5. خمینی، روح‌الله (1378). شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (چ3).
  6. صدرا، علی‌رضا (1387). علم مدنی فارابی. تهران-قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  7. ــــــــــــــ(1386). گرایش فلسفی سیاسی. تهران: میزان.
  8. صدرالمتألهین (1362). مبداء و معاد. ترجمه: احمد بن حسینی اردکان، به‌کوشش عبدالله نورایی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  9. ــــــــــــ (1375). شواهد ربوبیه. ترجمه و تفسیر: جواد مصلح. تهران: سروش (چ2).

10. طباطبایی، محمدحسین (1363). المیزان. ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی. تهران: انتشارات محمدی (چ3).

11. ـــــــــــــــــــــ (بی‌تا). آغاز حکمت (ترجمه بدایه الحکمه) مترجم: محمدعلی گرامی. قم: طباطبایی.

12. ـــــــــــــــــــــ (بی‌تا). اصول فلسفه و روش رئالیسم (جلد اول، دوم، سوم) مقدمه و پاورقی بهقلم: مرتضی مطهری. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

13. ـــــــــــــــــــــ (بی‌تا). بدایه الحکمه. قم: مکتبه الطباطبایی.

14. ـــــــــــــــــــــ (بی‌تا). نهایه الحکمه. قم: مکتبه الطباطبایی.

15. طوسی، خواجه نصیرالدین محمد (1364). اخلاق ناصری. تصحصح و تنقیح: مجتبی مینوی و علیرضا حیدری. تهران: خوارزمی (چ3).

16. فارابی، ابونصرمحمد (1361). اندیشه‌های اهل مدنیه فاضله. ترجمه: سیدجعفر سجادی. تهران: طهوری (چ2).

17. ـــــــــــــــــــ (1364). احصاء علوم. ترجمه: حسین خدیو جم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی (چ2).

18. ـــــــــــــــــــ (1371). سیاست مدنیه. ترجمه: سیدجعفر سجادی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (چ2).

19. ـــــــــــــــــــ (1345ق). تحصیل السعاده. هند، حیدرآباد دکن: مطبعه مجلس دائره المعارف العثمانیه.

20. کانت، ایمانوئل (1362). سنجش خردناب (ترجمه نقادی عقل محض). مترجم: میر شمس‌الدین ادیب سلطانی. تهران: امیرکبیر.

21. مطهری، مرتضی (1368). مساله‌ی شناخت. تهران: صدرا (چ3).

22. ــــــــــــ (1406ق). شرح مبسوط منظومه. تهران: حکمت.