بررسی رابطه‌ی بین کارویژه حفظ الگو ، مدرسه و فروپاشی رژیم پهلوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

در بحث چرایی پیدایش انقلاب اسلامی ایران و فروپاشی رژیم پهلوی، پژوهش­های بسیاری براساس دیدگاه­ها و چارچوب­های نظری گوناگون صورت گرفته است. در این مقاله «رابطه‌ی بین کارویژه‌ی حفظ الگو، مدرسه و فروپاشی رژیم پهلوی» بر اساس نظریه‌ی کارکردگرا-ساختاری تالکوت پارسونز مورد بررسی قرار خواهد گرفت. محقق با بیان سه الگوی: مذهب­گرایی، ایران­گرایی و غرب­گرایی عصر پهلوی و با تحلیل محتوای کتاب­های فارسی اول تا پنجم ابتدایی دوره‌ی پهلوی دوم و شعارها و دیوارنوشته­های انقلاب اسلامی، میزان سمت­گیری رژیم پهلوی و مردم انقلابی را نسبت به سه الگوی یادشده تجزیه و تحلیل کرده و به این جمع­بندی رسیده است که رژیم در حفظ الگو از طریق جامعه‌پذیری سیاسی با استفاده از عامل مدرسه و ابزار کتاب درسی، موفق نبوده است؛ در نتیجه، با ایجاد عدم تعادل و بروز تعارض­های ارزشی بین نظام حاکم و مردم، انقلاب اسلامی ایران به وقوع پیوست و رژیم فرو پاشید.

کلیدواژه‌ها


  1. آقابخشی، علی (1374). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک ایران.
  2. اکبری، محمدعلی (1378). دولت و هویت اجتماعی در ایران معاصر، پایان­نامه‌ی دکتری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
  3. اکبری­معلم، علی (1392). علل و عوامل فروپاشی رژیم پهلوی. قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ سوم.
  4. انوری، حسن (1353)، فارسی پنجم دبستان، تهران، سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی.
  5. ایمن(آهی)، لیلی با همکاری حسن انوری 2535 (1355). فارسی سوم دبستان. تهران: سازمان کتاب­های درسی ایران.
  6. ازغندی، علی‌رضا (1379). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، جلد اول. تهران: سمت.
  7. پیشه­ور، احمد (1376). جامعه‌شناسی سیاسی. اهواز: دانشگاه آزاد اسلامی.
  8. پهلوی، محمدرضا (بی‌تا). انقلاب سفید. تهران: کتاب‌خانه پهلوی.
  9. ـــــــــــــــ (1350). مأموریت برای وطنم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، چاپ ششم.
  10. ـــــــــــــــ (1356). به‌سوی تمدن بزرگ. تهران: مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی.
  11. ـــــــــــــــ (1371). پاسخ به تاریخ. تهران: ترجمه حسین ابوترابیان.
  12. تنهایی، حسین ابوالحسن (1371). درآمدی بر نظریه­های جامعه‌شناسی. تهران: نشر مرندیز.
  13. توسلی، غلام‌عباس (1369). نظریه­های جامعه‌شناسی. تهران: سمت.
  14. چیلکوت، رونالد (1377). نظریه­های سیاست مقایسه­ای، ترجمه وحید بزرگی و علی‌رضا طیب. تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا.
  15. قنادان، منصور و همکاران (1375). جامعه‌شناسی (مفاهیم کلیدی). ‌تهران:‌ آوای نور.
  16. قوام، عبدالعلی (1374)، نقد نظریه­های نوسازی و توسعه‌ی سیاسی. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
  17. ــــــــــــ (1375). توسعه‌ی سیاسی و تحول اداری. تهران: قومس، چاپ دوم.
  18. کاظم­زاده ایرانشهر، حسین (1335). الفبای راه نو،‌ کتاب فارسی اول ابتدای.، تهران: شرکت نسبی حاج محمدحسین اقبال و شرکاء.
  19. کاظمی، سید علی‌اصغر (1376). بحران نوگرایی و فرهنگ سیاسی در ایران معاصر. تهران: قومس.
  20. روشه، گی (1367). جامعه‌شناسی تالکوت پارسونز، ترجمه‌ی عبدالحسین نیک گهر. تهران: موسسه فرهنگی انتشاراتی تبیان.
  21. ـــــــــ (1367). کنش اجتماعی،‌ ترجمه هما زنجانی­زاده. مشهد: دانشگاه فردوسی.
  22. مرداد، هرمز (1376). جامعه‌پذیری سیاسی. تهران: پاژنگ.
  23. مرکز اسناد انقلاب اسلامی (1379). فرهنگ شعارهای انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  24. وثوقی، منصور و همکاران (1378). مبانی جامعه‌شناسی. تهران: مؤسسه انتشارات بهینه.
  25. وزارت فرهنگ (1339). کتاب چهارم دبستان. تهران: سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی.
ـــــــــــــ (1329). کتاب دوم ابتدایی. تهران: چاپخانه علی‌اکبر علمی.