افکار و رفتار سیاسی امام حسین(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

امامان شیعه، به‌عنوان جانشینان رسول خدا(ص) که از مقام عصمت نیز برخوردارند، اگرچه غیر از دوره­ای کوتاه از منصب خلافت به‌دور بوده‌اند، اما در باب حکومت و سیاست نظرات و اندیشه­هایی دارند؛ این اندیشه را می‌توان در سیره و عمل سیاسی آن بزرگواران مشاهده و استنباط کرد. امام حسین(ع) به‌عنوان شخصیتی که در تاریخ اسلام جریان ویژه‌ای برپا کرده است، جایگاه ویژه­ای در این میان دارد. مقاله‌ی حاضر در راستای دست‌یابی به افکار و رفتار سیاسی آن حضرت، سخنان و سیره‌ی ایشان را مطالعه کرده و آرای آن امام همام را در قالب نگاه به: حکومت، جامعه، اصلاح‌گری، قیام، جنگ و کرامت انسانی استنباط نموده و نتیجه گرفته است که امام حسین(ع)‌ بر اساس منظومه‌ی فکری متکی بر کتاب و سنت و اصل "لو لا حضور الحاضر و قیام الحجة بوجود الناصر" عمل نموده است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
ابن­اثیر، عزالدین ابوالحسن علی بن ابی الکرم شیبانی (1404ق). الکامل فی التاریخ. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابن­اعثم، ابومحمد احمد بن اعثم کوفی (1406ق). الفتوح. بیروت: دار الکتب الاسلامیه.
ابن­حجر، احمد بن علی بن حجر عسقلانی (1415ق). الاصابة فی تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن­سعد، محمد بن سعد کاتب واقدی (بی‌تا). الطبقات الکبری. بیروت: دار صادر.
ابن­شهرآشوب، محمد بن علی مازندرانی (بی‌تا). مناقب آل ابی طالب، تصحیح محمد حسین دانش آشتیانی و هاشم رسولی محلاتی. قم: انتشارات علامه.
ابن­طاووس، علی بن موسی بن جعفر حسینی (1385ق). اللهوف. نجف: مکتبة الحیدریه.
ابن­عساکر، ابوالقاسم علی بن حسن به هبة الله شافعی (1389ق). تاریخ مدینة دمشق. بیروت: مؤسسه محمودی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1415ق). تاریخ مدینة دمشق، تحقیق علی شیری. بیروت: دارالفکر.
ابن­قتیبه، ابومحمد عبدالله بن مسلم دینوری (1363). الامامة و السیاسه. قم: انتشارات شریف
رضی.
ابن­کثیر، اسماعیل بن کثیر دمشقی (1408ق). البدایة و النهایه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابن­نما، نجم الدین محمد بن جعفر بن ابی البقاء هبة الله بن نما حلی (1406ق). مثیر الاحزان، تحقیق و نشر مدرسه امام مهدی(ع). قم: بی‌نا، چاپ سوم.
ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین بن محمد (1385ق). مقاتل الطالبیین، تحقیق کاظم مظفر. نجف: مکتبة الحیدریه، چاپ دوم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ(بی‌تا). مقاتل الطالبیین، تصحیح احمد صقر، بیروت: دار المعرفه.
امین، سید محسن بن عبدالکریم عاملی (1418ق). اعیان الشیعه، تصحیح حسن امین. بیروت: دارالتعارف، چاپ پنجم.
بلاذری، احمد بن یحیی بن جابر (1394ق). انساب الاشراف. بیروت: دارالتعارف.
تستری، سید نورالله (بی‌تا). احقاق الحق. قم: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی.
حرانی، ابومحمد حسن بن علی بن حسین بن شعبه حلبی (1421ق). تحف العقول عن آل الرسول، تصحیح علی‌اکبر غفاری. قم: انتشارات جامعه مدرسین، چاپ ششم.
خوارزمی، ابوموید موفق بن احمد خطیب (1367). مقتل الحسین(ع)، تحقیق محمد سماوی. قم: انتشارات مفید.
دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود (1960م). الاخبار الطوال. قاهره: دار احیاء الکتب العربی.
ذهبی، شمس­الدین محمد بن احمد بن عثمان (1409ق). تاریخ الاسلام. بیروت: دار الکتاب
العربی.
ذهبی، شمس­الدین محمد بن احمد بن عثمان دمشقی (1413ق). سیر اعلام النبلاء، تحقیق شعیب ارنوط و حسین اسد. بیروت: موسسة الرساله، چاپ نهم.
سبط ابن­جوزی، ابومظفر یوسف بن قزاغلی بن عبدالله (1401ق). تذکرة الخواص. بیروت: مؤسسة اهل‌البیت.
شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه (1400ق). الامالی. بیروت: موسسة اعلمی.
شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان (بی‌تا). الارشاد. قم: بصیرتی.
طبرسی، ابومنصور احمد بن علی بن ابی طالب (1403ق). الاحتجاج. مشهد: نشر مرتضی.
طبری، محمد بن جریر بن یزید (1406ق). تاریخ الامم و الملوک. بیروت: دارالکتب الاسلامیه.
ــــــــــــــــــــــــــ (بی‌تا). تاریخ الامم و الملوک. بیروت: مؤسسه اعلمی.
قندوزی، سلیمان بن خواجه کلان ابراهیم بن بابا بلخی حنفی (1411ق). ینابیع الموده. نجف: مکتبة الحیدریه.
مجلسی، محمد باقر (1363). بحار الانوار. تهران: اسلامیه.
مزی، ابوحجاج یوسف بن عبدالرحمان بن یوسف (1406ق). تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، تحقیق بشار عواد معروف. بیروت: مؤسسة الرساله، چاپ چهارم.
مغربی، ابوحنیفه نعمان بن محمد تمیمی (1411ق). دعائم الاسلام. بیروت: دارالاضواء.
ــــــــــــــــــــــــــــــــ (1414ق). شرح الاخبار فی فضائل الائمة الاطهار، تحقیق سید محمد حسینی جلالی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
هیثمی، نورالدین علی بن ابی بکر (1408ق). مجمع الزوائد. بیروت: دار الکتب العلمیه.