مبانی انسان‌شناختی الهیات مقاومت در اندیشه امام موسی صدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران

چکیده

نوشتار حاضر با هدف دستیابی به مبانی انسان‌شناختی مقاومت، تلاش دارد با روشی معناشناسانه، به این پرسش پاسخ دهد که امام موسی صدر چه تبیینی از الهیات اسلامی در راستای صورت‌بندی مفهوم مقاومت ارائه داده است؟ به نظر می‌رسد ایشان تقریری انسان‌گرایانه از الهیات اسلامی به دست می‌دهد که در آن، انسان به عنوان کلمه کانونی، در نسبت با کلمات کلیدی کرامت، پیشرفت، ایمان و شهروندی میدانی را پدید می‌آورد که مقاومت در مغناطیس معنایی آن قرار می‌گیرد. ایشان با ارائه تقریری معاصر از الهیات اسلامی که در بستر جامعه‌ چندفرهنگی لبنان تکوین یافته، شبکه مفاهیمی را طراحی نموده که درآن، مقاومت را می‌توان هم بر مبنای اندیشه کلاسیک اسلامی و هم بر مبنای مفهوم جدید مقاومت، مورد مطالعه قرار داد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
آجورلو، حسین (1394). هندسه امام موسی صدر برای آزادی فلسطین. مطالعات راهبردی جهان اسلام، 61: ص107-126.
بوکریم، منصور (2016). تطور مفهوم المقاومة فی الفکر السیاسی الوطنی الفلسطینی (حرکة فتح نموذجًا) رسالة ماجستیر. غزة: جامعة الأزهر.
بیگلری، احمد (1400). حقوق شهروندی و کرامت انسان در اندیشه اسلامی معاصر. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال؛ آجورلو، حسین (1391). تحلیل پیشانظری از الگوی جامعه مقاوم برای حفظ انقلاب اسلامی. پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 1(2): ص9-34.
رضی، شریف ابوالحسن (1395ق). نهج‌البلاغه. ضبط نصّه وابتکر فهارسه العلمیة الدکتور صبحی الصالح. قم: مرکز البحوث الاسلامیة.
زاهدی‌تیر، اصغر؛ امین ناجی، محمدهادی (1398). بررسی مفهوم مقاومت با رویکرد اجتماعی در آیات قرآن. مطالعات تفسیری، 10(38): ص221-236.
صدر، سید موسی (1383). نای و نی. به اهتمام و ترجمه علی حجتی کرمانی. تهران: مؤسسه فرهنگی- تحقیقاتی امام موسی صدر.
صدر، سید موسی (1387). عدالت در اسلام. ترجمه مهدی فرخیان. تهران: مؤسسه نشر شهر.
صدر، سید موسی (2014). مسیرة الإمام السید موسی الصدر. إعداد و تحقیق یعقوب حسن ضاهر. بیروت: دار بلال للطباعة والنشر، ج 1، 3، 5، 8، 10، 11.
لک‌زایی، شریف (1384). فکر سیاسی امام موسی صدر. علوم سیاسی، شماره29: ص185-220.
لک‌زایی، شریف (1399). درآمدی بر اندیشه سیاسی امام موسی صدر. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
مسعودی، عارف (1401). تأملی در تحول مفهوم مقاومت از مشروطیت تا پهلوی اول. در: عارف مسعودی و مختار نوری، گفتارهایی درباره مشروطه ایرانی. تهران: شرکت هزاره سوم اندیشه.
موسوی، سید صادق (2010). التأسیس لخیار المواطنة والأمة فی الخطاب اللبنانی الشیعی. المنهاج، 56.
میرقادری، سید فضل‌الله؛ کیانی، حسین (1391). بن‌مایه‌های ادبیات مقاومت در قرآن. مطالعات ادبی متون اسلامی، شماره1: ص95-69.
همتی، همایون (1390). بررسی ساختار و کارکرد دانش الهیات. معرفت ادیان، 2: ص27-42.
یون، تئودور رون (1379). الهیات سیاسی؛ در مقدمه‌ای بر الهیات معاصر. ترجمه و تدوین همایون همتی. تهران: نقش‌جهان.
Muller, J.-W. (2014). On Conceptual History. In: Rethinking Modern European Intellectual History, by Darrin M. McMahon & Samuel Moyn. Oxford University Press.