چیستی فلسفه سیاسی شیخ اشراق سهروردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران

10.22034/sm.2022.129357.1544

چکیده

هدف پژوهش حاضر تبیین حکمت اشراق و آموزه‌های ناظر به حیات مدنی آن است تا نشان داده شود این حکمت نسبت به ناملایمات حیات دنیوی انسان بی‌تفاوت نبوده و هرگونه نیل به حیات معنوی را بدون عبور از موانع و مشکلات حیات مادیِ ظلمانی ممکن نمی‌داند. در این راستا، سوال پژوهش این است که زمینه‌های محیطی سهروردی چه نوع خردورزی از زندگی سیاسی و حکمرانی بر آن را موجب شده است. در این پژوهش با فرض اینکه زمینه‌های اندیشیدن در رهیافت فهم متفکر از انسان و حیات سیاسی و اقتضائات تدبیری و حکمرانی آن تاثیر دارد، از روش هرمنوتیک متن زمینه- محور استفاده شده است. همچنین روش عقلی- استدلالی فلسفی نیز مورد استفاده قرار گرفته تا تاثیرات بنیان‌های نظری بر طراحی نظم سیاسی مطلوب شیخ اشراق سهروردی نشان داده شود. نتایج نشان داد که دستگاه فلسفی شیخ اشراق ظرفیت ورود به خردورزی از سیاست و پدیده‌های سیاسی را دارد. مدیریت حیات دنیوی و عبور از موانع رشد و پیشرفت دنیوی و اخروی مسأله وی بوده و از این‌رو هم برای مدیریت و کیفیت ساماندهی آن خاصه در بخش حکمرانی و مدیران آن خردورزی نموده و هم حاکمیتِ انسانی را پیشنهاد داده که شرط اساسی آن سیر و سلوک معنوی و تهذیب نفس است تا بتواند جامعه را از وضع آمیخته با انواع انحرافات و ظلمت‌ها به نورانیت و عالم نورانی منتقل کند. فلسفه سیاسی شیخ اشراق فلسفه عبور انسان از عالم ظلمانی و فلسفۀ شکوفایی استعدادهای فطری خاصه ابعاد ذوقی از طریق حاکمیت انسان کامل می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


ابن سینا (1400ق). رسائل ابن سینا. قم: بیدار.
ابن عربی، محی‌الدین محمد بن علی (1400ق). فصوص الحکم. تصحیح ابوالعلاء عفیفی. بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن عربی، محی‌الدین محمدعلی (1412ق). الحب و المحبه الالهیه. جمع و تألیف محمود محمود الغراب. دمشق: الکاتب العربی، الطبعه الثانیه.
اسفندیار، رجبعلی (1385). وجوه سیاسی فلسفه شیخ شهاب‌الدین سهروردی. قم: بوستان کتاب.
دوانی، جلال‌الدین (بی‌تا). اخلاق جلالی. ]چاپ سنگی[.
زرین کوب، عبدالحسین (1367). دنباله جستجو در تصوف ایران. تهران: انتشارات امیرکبیر.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1357). حکمه الاشراق. ترجمه سید جعفر سجادی. تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1377). حکمه الاشراق. ترجمه سید جعفر سجادی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1380 ). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح نجفقلی حبیبی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ج3-4.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1396). مجموعه مصنفات. تحقیق هنری کربن. تهران: نشر انجمن حکمت و فلسفه ایران، ج1-4.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1397ق). سه رساله (رساله کلمه التصوف). تصحیح نجفقلی حبیبی. تهران: انجمن شاهنشاهی فلسفه ایران.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1397ق). سه رساله. تصحیح و مقدمه نجفقلی حبیبی. تهران: انتشارات انجمن شاهنشاهی فلسفۀ ایران.
شریف، میان محمد (1365). تاریخ فلسفه در اسلام. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ج2.
صلیبا، جمیل (1366). فرهنگ فلسفی. ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی. تهران: انتشارات حکمت.
طوسی، خواجه نصیرالدین (1373). اخلاق ناصرى. تصحیح مجتبی مینویی و علیرضا حیدری. تهران: نشر خوارزمی.
فارابی، ابونصر (1405ق). فصول منتزعه. تحقیق فوزی متری نجار. تهران: انتشارات المکتبه الزهراء.
فیض کاشانی، ملامحسن (1406ق). الوافی. اصفهان: مکتبه الامام امیرالمومنین علی(ع)، ج2.
کربن، هانری (1380). تاریخ فلسفه اسلامی. ترجمه سید جواد طباطبایی. تهران: انتشارات کویر، ج1.
نصر، سید حسین (1371). سه حکیم مسلمان. ترجمه احمد آرام. تهران: انتشارات کتاب‌های جیبی.
یزدان‌پناه، سید یدالله (1392). حکمت اشراق. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ سوم، ج1.