قاعدۀ تألیف قلوب به‌مثابه قدرت هوشمند در روابط بین‌الملل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری فقه سیاسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران

2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی؛ و عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه ، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش بنیادی است که: «اصل تألیف قلوب به‌مثابه قدرت هوشمند چه نقشی را در روابط بین‌الملل ایفا می کند؟». این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی پس از بررسی مفاهیم به کار رفته، به بازتاب کاربست اصل تألیف قلوب در روابط بین‌الملل پرداخته و نشان داد که قدرت هوشمندی که براساس تألیف قلوب تکون می‌یابد، معجونی است از مساعدت‌ها و برنامه‌های مثبت، سازنده و بالنده که در این قاعده تبلور کامل یافته است. این اصل وزین، پربار و متحرک را نباید با بحث‌های بیهوده، برداشت‌های نادرست و تنگ‌نظرانه از چرخۀ فقه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل بیرون نگاه داشت. تألیف قلوب که با مهرورزی و تعاون گره خورده است، کاربست و فرجام آن به اعتمادسازی می‌انجامد. اعتمادسازی که پایه و اساس رابطه سالم و پایدار محسوب می‌شود و در روابط بین‌الملل از اهمیت خاصی برخوردار است. کنش‌گران روابط بین‌الملل باید سیاست‌ها و راهبردهای خویش را به گونه‌ای تنظیم نمایند که منجر به اعتمادسازی شود. اعتمادسازی باعث از بین بردن علل و عوامل بروز تنش‌ها شده و تعارضات موجود را که سبب وارد کردن لطمه در روابط متقابل می‌شود، از میان برمی‌دارد. ‌با رفع تعارضات، هم زمینه را برای تعاون و همکاری فراهم می‌سازد و هم شناخت و درک طرف مقابل را از آیین حیات‌بخش اسلام ارتقاء می‌بخشد. اعتمادسازی باعث از بین بردن تنش‌ها و تعارضات شده و با تسخیر قلوب زمینه را برای تعاون و همکاری فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
آهنی، محمدرضا (1393). قدرت هوشمند. رصد جنگ نرم، شماره 3: ص9-20.
اسکندری، محمدحسین؛ دارابکلایی، اسماعیل (1391). پژوهشی در موضوع قدرت: انواع منابع پیامدها و کنترل آن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم.
بحرانی، یوسف بن احمد بن ابراهیم (1405ق). الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة. تصحیح محمدتقی ایروانی، سید عبدالرزاق مقرم. قم: انتشارات اسلامی، ج12.
بعلبکی، روحی (1392). المورد. ترجمه محمد مقدس. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ پنجم.
پوراحمدی، حسین (1389). قدرت نرم و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. قم: بوستان کتاب.
جاسمی، محمد؛ جاسمی، بهرام (1358). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: انتشارات گوتنبرگ.
جعفرپناه، مهدی (1392). قدرت نرم: کارکردها و مولفه‌ها در اسلام و جمهوری اسلامی ایران. قم: عصر جوان.
جعفری، محمدتقی (1374). قدرت. تدوین محمدرضا جوادی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جوهری، اسماعیل بن حماد (1429ق). الصحاح اللغه. بیروت: دارالمعرفه، چاپ سوم.
حاجی صادقی، عبدالله (1386). فلسفه نظام سیاسی اسلام. قم: زمزم هدایت.
حرانی، محمد بن حسن (1392). تحف العقول. ترجمه احمد جنتی. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، چاپ پنجم.
حلّی، حسن بن یوسف (1412ق). منتهی المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه، ج8.
حلّی، نجم‌الدین جعفر بن حسن (1416ق). مختصر النافع. تهران: بعثت، چاپ دوم.
دیون پورت، جان (بی‌تا). عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن. ترجمه سید غلام‌رضا سعیدی. بی‌جا: دارالتبلیغ اسلامی.
راسل، برتراند (1358). قدرت. ترجمه نجف دریابندری. تهران: خوارزمی، چاپ سوم.
راسل، برتراند (1371). قدرت. ترجمه نجف دریابندری. تهران: خوارزمی، چاپ سوم.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1416ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
ردادی، محسن (1389). منابع قدرت نرم (سرمایه اجتماعی در اسلام). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
شکوری، ابوالفضل (1361). فقه سیاسی اسلام. قم: موسسه بوستان کتاب.
صائب، عبدالحمید (1394). تاریخ سیاسی و فرهنگی اسلام. ترجمه علی نصیری و عبدالحسین بینش. قم: مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اسلامی، چاپ دوم.
طباطبایی، محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن‏. بیروت‏: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، چاپ دوم، ج30.
طوسی، محمد بن حسن (1387ق). المبسوط: فی فقه الامامیه. طهران: مکتب الرضویه، چاپ سوم، ج1.
عالم، عبدالرحمن (1391). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی، چاپ بیست و چهارم.
عراقی، آقا ضیاءالدین (1414ق). شرح تبصرة المتعلمین. تصحیح شیخ محمد حسون.‌ قم: محقق، ج3.
عمید زنجانی، عباسعلی (1393). مبانی اندیشه سیاسی اسلام. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ نهم.
قهرمان‌پور، عسگر (1393). دانشنامه قدرت نرم. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب اسلامیه، چاپ چهارم، ج8.
کوفی، فرات بن ابراهیم (1410ق). تفسیر فرات کوفی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
گیورگیو، گونستان- ویرژیل (بی‌تا). محمد، پیغمبری که از نو باید شناخت. ترجمه ذبیح‌الله منصوری. بی‌جا: مجله خواندنی‌ها، چاپ ششم.
مصطفی، ابراهیم و همکاران (1989م). معجم الوسیط. استانبول: دارالدعوه.
مطهری، مرتضی (1392). مجموعه آثار. تهران: صدرا، ج16.
مغنیه، محمدجواد (1421ق). الفقه علی المذاهب الخمسه. بیروت: دارالجواد، ج2.
مکارم شیرازی، ناصر (1384). برگزیده تفسیر نمونه. تحقیق و تنظیم احمد علی‌بابایی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ شانزدهم، ج1.
موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1410ق). منهاج الصالحین. قم: مدینه العلم.
موسوی خویی، سید ابوالقاسم (1422ق). محاضرات فی اصول فقه. قم: مؤسسه احیاء آثار آیت‌الله خویی، ج1.
نای، جوزف اس. (1389). قدرت نرم. ترجمه محسن روحانی، مهدی ذوالفقاری. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، چاپ سوم.
نای، جوزف اس. (1393). آیندۀ قدرت. ترجمه احمد عزیزی. تهران: نشر نی، چاپ دوم.
نای، جوزف اس. (1397). رهبری و قدرت هوشمند. ترجمه الهام شوشتری‌زاده، محمودرضا گلشن پژوه. تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، چاپ دوم.
نبی‌لو، عظیم اله (1398). حکومت علوی: تجلّی قدرت هوشمند متعالی. سیاست متعالیه، شماره 26: ص291-308.
نجفی، شیخ محمدحسین (1430ق). جواهر الکلام. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج15.
نعمتی، معصومه (1389). آسیب‌های قدرت از دیدگاه امام علی(ع) با تاکید بر نهج‌البلاغه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام نور.
ولائی، عیسی (1391). فرهنگ تشریعی اصطلاحات اصول. تهران: نشر نی، چاپ نهم.
هوستون، اسمیت (1357). اسلام از نظرگاه دانشمندان غرب. ترجمه و حواشی علی‌اصغر حکمت. تهران: امیرکبیر، چاپ سوم.
Oxford, Advanced, Learner's dictionary .Oxford University Press, USA: New York, 2015.