غایت‌باوری و سرشت قدسی دولت متعالیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران

2 استادیار، گروه فلسفه، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی سرشت قدسی دولت متعالیه با تکیه بر غایت‌‌باوری است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که سرشت قدسی دولت متعالیه مرهون رویکرد غایت‌‌باورانه در حوزه مبانی و مسائل دولت متعالیه است. مبانی متافیزیکی متعالیه بنیادی‌‌ترین شاخص سرشت قدسی این دولت می‌باشد. تتبع در مبانی هستی‌‌شناختی، معرفت‌‌شناختی و انسان‌‌شناختی متعالیه مبین آن است که عنایت به «غایت» از استلزامات عام و کلی این مبانی است. در هستی‌‌شناسی متعالیه، وجود به‌سان یک نظام واحد که علی‌رغم تکثر عددی، برخوردار از غایتی واحد است، دیده می‌‌شود. دولت متعالیه در فرایند تصمیم‌‌گیری و تعیین خط‌مشیء‌‌های خود در تضاد یا غفلت نسبت به این غایات اقدام نمی‌‌کند، بلکه مشیّت سیاسی خود را در طول و تداوم مشیّت خالق هستی قرار می‌‌دهد. مسائل دولت متعالیه با تغذیه نظری از رویکرد غایت‌‌باورانه مبانی متافیزیکی متعالیه با محوریت دو پرسش «چه کسی حکومت کند؟» و «چگونه حکومت شود؟»، پاسخ داده می‌‌شوند. در پاسخ به پرسش چه کسی حکومت کند، بر ضرورت حاکمیت ولی الهی که برخوردار از کمالات اخلاقی و معنوی باشد، تاکید می‌‌شود. در حوزه ساختارها نیز دولت متعالیه می‌‌کوشد متناظر با نظام احسن خلقت در حوزه حکمت نظری، بهترین نظام سیاسی- اجتماعی را در جهت تکامل نفوس مردم و تحصیل کمال و غایات متعالیه ایجاد کند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن بابویه، محمد بن علی (1395ق). کمال‌الدین و تمام النعمه. تصحیح علی‌اکبر غفاری. تهران: انتشارات اسلامیه، ج2.
ارجینی، حسین (1387). صلح و منازعه در روابط خارجی دولت اسلامی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
اردستانی، علی (1393). بنیادهای نظری علم سیاست. تهران: قومس.
اشتراوس، لئو (1373). فلسفه سیاسی چیست. ترجمه فرهنگ رجایی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
برزگر، ابراهیم (1381). مفهوم غایت در اندیشه سیاسی اسلام و غرب. پژوهش حقوق عمومی، سال20، شماره 62.
پارسانیا، حمید (1389الف). هستی و هبوط انسان در اسلام. قم: دفتر نشر معارف، ویراست دوم.
پارسانیا، حمید (1389ب). حدیث پیمانه؛ پژوهشی در انقلاب اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.
جوادی آملی، عبدالله (1388). روابط بین‌‌الملل در اسلام. تنظیم و تحقیق سعید بندعلی. قم: مرکز نشر إسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1389). ولایت فقیه؛ ولایت فقاهت و عدالت. تنظیم و ویرایش محمد محرابی. قم: مرکز نشر إسراء، چاپ یازدهم.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. قم: موسسه آل البیت(ع)، ج27.
خامنه‌‌ای، سید علی (1388). بیانات در دیدار استادان و دانشجویان کردستان‌. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=6917
خامنه‌‌ای، سید علی (1390). بیانات در دیدار با دانشگاهیان استان کرمانشاه. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=17597
خمینی، سید روح‌الله (1385). صحیفه امام. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج6، 13، 18- 19، چاپ چهارم.
خمینی، سید روح‌الله (1387). شرح حدیث جنود عقل و جهل. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ سوم.
خمینی، سید روح‌الله (1389). ولایت فقیه. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ بیست و دوم.
رنی، آستین (1374). حکومت: آشنایی با علم سیاست. ترجمه لیلا سازگار. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
شریفی، احمدحسین (1393). مبانی علوم انسانی اسلامی. تهران: آفتاب توسعه.
صادقی، هادی (1391). کلام جدید. قم: کتاب طه و نشر معارف، چاپ ششم.
صدرا، علیرضا (1389). مفهوم‌‌شناسی حکمت متعالی سیاسی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (1381). مبدأ و معاد. ترجمه احمد حسینی اردکانی؛ به کوشش عبدالله نورانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (1391). شواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. ترجمه علی بابایی. تهران: انتشارات مولی، چاپ دوم.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (بی‌‌تا). الحکمه المتعالیه فى الاسفار العقلیه الاربعه. بی‌‌جا: دار احیاء التراث، ج 1.
طباطبائی، جواد (1367). درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه معاصر در ایران. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
طوسی، خلیل‌‌الرحمان (1393). درآمدی بر فلسفه سیاسی صدرالمتألهین. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
طوسی، خواجه نصیرالدین (1373). اخلاق ناصری. تصحیح و توضیح مجتبی مینوی، علیرضا حیدری. تهران: خوارزمی.
عابدی، احمد (1390). نظریه اجتماعی غرب. سوره اندیشه، شماره 56-57.
عالم، عبدالرحمن (1373). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.
عاملی، علی ابن احمد (1409ق). حقائق الایمان. تحقیق مهدی الرجائی. قم: مکتبه آیت‌الله العظمی المرعشی النجفی.
عمید زنجـانی، عبـاسعلی (1387). مبانی اندیشه سیاسی اسلام. تهران: پژوهشگـاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چـاپ
ششم.
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد (1406ق). احیاء علوم الدین. بیروت: دار الکتب العلمیه، ج1.
فارابی، ابونصر محمد (1379). سیاست مدنیه. ترجمه سید جعفر سجادی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ سوم.
فارابی، ابونصر محمد (1388). فصول منتزعه. ترجمه و شرح حسن ملکشاهی. تهران: سروش، چاپ دوم.
فـارابی، ابونصر محمد (1390). التنبیـه علی تحصیل السعاده. ترجمه نـواب مقدمی. تهـران: بنیاد حکمت اسلامی
صدرا.
فارابی، ابونصر محمد (1991م). آراء اهل المدینه الفاضله. بیروت: دار المشرق، چاپ ششم.
فارابی، ابونصر محمد (1996م). احصاء العلوم. تحقیق الدکتور علی ابو ملحم. بیروت: مکتبه الهلال.
فتحعلی، محمود؛ مصباح، مجتبی؛ یوسفیان، حسن (1390). فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی. با نظارت محمدتقی مصباح یزدی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
قزلسفلی، محمدتقی (1393). فلسفه سیاسی در عصر جهانی. راهبرد، سال23، شماره 72.
لک‌زایی، شریف (1395). فلسفه سیاسی صدرالمتألهین. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
لک‌زایی، نجف (1387). اندیشه سیاسی صدرالمتألهین. قم: موسسه بوستان کتاب، چاپ دوم.
محمدی، منوچهر (1392). دستاوردهای کلان انقلاب اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.
مصباح یزدی، محمدتقی (1385). پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی. تحقیق و نگارش غلامرضا متقی‌‌فر. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1394). حکیمانه‌‌ترین حکومت؛ کاوشی در نظریه ولایت فقیه. تحقیق و نگارش قاسم شبان‌‌نیا. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مطهری، مرتضی (1370). مجموعه آثار. تهران: صدرا، ج2، چاپ نوزدهم.
مطهری، مرتضی (1378). آشنایی با قرآن. تهران: صدرا، ج‏۶، چاپ چهارم.
مگی، برایان (1374). مردان اندیشه: پدیدآورندگان فلسفه معاصر. ترجمه عزت‌الله فولادوند. تهران: طرح نو.
یزدانی‌مقدم، احمدرضا (1395). جایگاه وحی در فلسفه سیاسی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.