اخلاقی بودن کاندیداتوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛ و عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران.

10.22034/sm.2021.525407.1669

چکیده

پژوهش حاضر با روشی تبارشناسانه و نیز با بهره‌مندی از روش اجتهادی، اخلاقی بودن کاندیداتوری- ترشیح- را مورد بررسی قرار داده و تاثیر ممدوح یا مذموم بودن ترشیح در کلّیت انتخابات را تبیین کرده است. هدف اصلی از طرح این ایده، آگاه نمودن برخی از نامزدهای انتخاباتی- که دچار توهّم تکلیف‌گرایی می‌شوند- از مذموم بودن اصل نامزدی آنان در فرایند انتخابات است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کاندیداتوری به عنوان جزئی از فرآیند انتخابات در اندیشه دینی فارغ از هنجارهای فقهی و اخلاقی نیست و هر کس نمی‌تواند به هر انگیزه‌ای خود را نامزد منصبی نماید. به‌ویژه آنکه روایات زیادی وجود دارد که آدمی را از طلب امارت نهی می‌کنند و چنین مطالبه‌ای را حاکی از حرص و ولع به دنیا تفسیر می‌نمایند. در مقابل، روایاتی که بر چنین مطالبه‌ای صحّه می‌نهند نیز به شدت احتیاط‌آمیز و نگران فروکاستن ارزش‌های اخلاقی هستند. تأمل در ادلّه ترشیح می‌تواند برخی از نامزدها را که بنا به دلایل دنیوی یا ضعف در شایستگی، در فرایند انتخابات شرکت نموده‌اند را منصرف، و بدین گونه مانع حضور افراد صالح در این امر مدنی نشوند.

کلیدواژه‌ها


ابن حجر عسقلانی (1424ق). فتح الباری شرح صحیح البخاری. بیروت: دارالکتب العلمیه، ج21، 10، 7.
ابن هشام، عبدالملک (بی‌تا). السیره النبویه. بیروت: دارالمعرفه، ج2.
اسد، محمد (1978م). منهاج الاسلام فی الحکم. ترجمه منصور محمد. بیروت: انتشارات العلم للملایین.
انصاری، عبدالحمید (بی‌تا). الشوری و اثرها فی الدمقراطیه دارسه مقارنه. بی‌جا: بی‌نا، چاپ سوم.
برقی، احمد بن محمد (بی‌تا). المحاسن. قم: دارالکتب العلمیه، ج1.
حرعاملی، محمد بن حسن (1414ق). وسائل الشیعه. قم: موسسه آل البیت(ع)، ج11.
دینورى، ابن قتیبه (1903م). الامامة و السیاسه. بیروت: دار النیل للطباعة و النشر.
زمخشرى، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف. بیروت: دار الفکر العربی.
طباطبائی، سید محمدحسین (1973م). تفسیر المیزان. بیروت: موسسه الاعلمی، ج13.
طبری، محمد (1387ق). تاریخ الطبری؛ تاریخ الامم و الملوک. بیروت: روائع التراث العربی، ج5.
فهری طرطوشی مالکی، ابی بکر محمد بن الولید (1415ق). سراج الملوک. ریاض: دارالعاذریة للطباعة و النشر.
ماوردی (1909م). الاحکام السلطانیه. تصحیح محمد بدر النفاسی. قاهره: نشر سعادت.
مجلسی، محمدباقر (1315ق). بحار الانوار. قم: دارالکتب الاسلامیه، ج22، 10.
نجفی، محمدحسن (1362). جواهر الکلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج40.
نووی (1981م). شرح صحیح مسلم. بیروت: دارالفکر، ج12، 3.