ترسیمی از رابطه عدالت و امنیت در نظام اسلامی با تاکید بر اندیشه امام خمینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهرکرد، چهار محال و بختیاری، ایران

2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران

10.22034/sm.2021.119340.1488

چکیده

هدف پژوهش حاضر پاسخ به این سوال اساسی است که دیدگاه شیعه در ترسیم رابطه عدالت و امنیت، با تاکید بر اندیشه امام خمینی، کدام مقوله تقدّم، تأخر و یا همراهی را دارد؟ روش پژوهش کیفی از نوع تحلیل اسنادی بوده و نتایج نشان داد که عدالت نه به عنوان معارض امنیت، بلکه عدالت به عنوان عرصه و زمینه ظهور و بروز امنیت سیاسی- اجتماعی است. از سوی دیگر، امنیت باید بستر نشر و گسترش عدالت باشد. در اندیشه امام خمینی فقط حکومتی عادل که دارای انگیزه‌های الهی، اخلاقی و مبتنی بر ارزش‌های معنوی و انسانی باشد، می‌تواند امنیت را برقرار و جامعه را مدیریت و اصلاح کند. در تاریخ معاصر مبتنی بر رویکرد اجتهادی امام خمینی، اصل عدالت از جمله اصولی است که دخالت دادن آن به حیات انسانی و معقول فقه منتهی می‌شود. ایشان استفاده از این اصل را هم در تئوری و نظریه‌پردازی و هم در عرصه تطبیق، مبنای کار خود قرار داده است. به علاوه اینکه حاصل بررسی اندیشه امام خمینی نشانه‌های بسیاری پیرامون هم‌راستایی عدالت و امنیت در اندیشه اسلامی و تفکر و عمل ایشان دارد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن سینا، حسین (1387). الالهیات من کتاب الشفاء. تحقیق حسن‌زاده آملی. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه.
اخوان کاظمی، بهرام (1391). تعاملات مشارکت سیاسی و امنیت ملی از منظر امام خمینی. پژوهش‌های انقلاب اسلامی ایران، 1(3): ص33-55.
ارسطو (1364). سیاست. ترجمه سید جعفر سجادی. تهران: جیبی.
بیگلری، احمد (1398). نشانه‌شناسی حقوق شهروندی در اندیشه امام خمینی. سیاست متعالیه، 7(25): ص65-86.
جر، خلیل (1391). فرهنگ لاروس. تهران: امیرکبیر.
خمینی، سید روح‌الله (1357). ولایت فقیه. تهران: امیرکبیر.
خمینی، سید روح‌الله (1379). صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ج16-14، 11، 1-10، 19-21، 13.
خمینی، سید روح‌الله (بی‌تا). تفسیر سوره حمد. قم: انتشارات آزادی، ج2.
رادمند، داور (1379). امنیت و آزادی. علوم سیاسی، 9.
راغب اصفهانی، محمد (بی‌تا). مفردات الفاظ القرآن. قم: اسماعیلیان.
سلیمی، عبدالحکیم (1384). راهکارهای تأمین عدالت. کتاب نقد، 37.
شرباصی، احمد (1384). دایرةالمعارف اخلاق قرآنی. کردستان: تافگه، ج۱.
طباطبائی، سید محمدحسین (بی‌تا). المیزان فی التفسیر القرآن. تهران: منشورات اسلامی.
فارابی، محمد (1358). سیاست. ترجمه سید جعفر سجادی. تهران: انجمن فلسفه تهران.
قاسمی، حسین (1380). برداشت‌های متفاوت از امنیت ملی. سیاست دفاعی، 2: ص54-55.
قرشی، سید علی اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
قزلسفلی، محمدتقی (1397). مولفه‌های حکمرانی در چارچوب نظریه زیست جهان. سیاست متعالیه، 6(22).
کلینی، محمد بن یعقوب (1364). الکافی. تهران: دار الکتاب الاسلامیه، چاپ پنجم، ج3.
کویره، الکساندر (1360). سیاست از نظر افلاطون. ترجمه امیرحسین جهانبگلو. تهران: خوارزمی.
لک‌زایی، نجف؛ نباتیان، محمداسماعیل؛ کریمیان، نورالله (1395). امنیت ملی دولت اسلامی از منظر فقه شیعه. سیاست متعالیه، 4(14): ص20 – 61.
لک‌زایی، نجف (1393). امنیت متعالیه. سیاست متعالیه، 5: ص7-27.
مطهری، مرتضی (1362). بررسی اجمالی پیرامون مبانی اقتصاد اسلامی. تهران: حکمت.
مطهری، مرتضی (1387). آینده انقلاب اسلامی. تهران: صدرا.
معلوف، لویس (1393). المنجد. ترجمه محمد بندریگی. تهران: انتشارات اسلامی.
معین، محمد (1388). فرهنگ معین. تهران: نشر زرین.
مهریزی، مهدی (1381). اندیشه‌های اجتماعی امام خمینی. تهران: نشر معراج.
ورعی، سید جواد (1381). حقوق و وظایف شهروندان و دولت‌مردان. قم: دبیرخانه مجلس خبرگان.
یوسفی، احمدعلی (1384). عدالت اقتصادی از دیدگاه اسلام. کتاب نقد، 37.