مطالعه قرآنی منازعه نظری سیاست متعالیه با سیاست دانیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر فهم و بازخوانی منازعه نظری سیاست متعالیه با سیاست دانیه بر پایه آیات قرآن کریم و داده‌های تاریخی است. پرسش اصلی این پژوهش، بررسی چرایی سرسختی مخالفت مشرکان مکه با رسول خدا(ص) می‌باشد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده و بر این فرض استوار است که تعالیم و آموزه‌های اسلام با نظام سیاسی حاکم بر مکه سازگاری نداشت و بدین صورت منشاء خصومت‌های سیاسی شده بود. نتایج حاکی از آن است که به نظر می‌رسد دلیل مخالفت مشرکان مکه با رسول خدا(ص) به درگیر شدن اسلام با نظام سیاسی حاکم بر مکه باز می‌گردد و مبانی نظری سیاست متعالیه اسلام در تقابل جدی با سیاست دانیه عرب جاهلی می‌باشد. پیام‌های قرآن کریم از همان لحظه نزول در مکه مکرمه ناظر به حیات سیاسی و اجتماعی بوده است. اگر سرسختی مشرکان مکه در میان نبود و رسول خدا(ص) در این شهر حکومت اسلامی را پایه‌گذاری می‌کردند، قطعاً نزول احکام مدنی اسلام هم به تأخیر نمی‌افتاد. این سخن در تقابل با دیدگاه برخی است که گمان کرده‌اند آیات مکی برخلاف آیات مدنی با واقعیات عینی درگیر نیست. این آیات بیشتر درباره جهان پس از مرگ و روز جزا و بحث از آفرینش و عبادت الله است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
ابن هشام، عبدالملک (1412ق). السیره النبویه. بیروت: دارالفکر، ج1.
ایزوتسو، توشیهکو (1374). خدا و انسان در قرآن. ترجمه احمد آرام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم.
تیجانی، عبدالقادر (1389). مبانی اندیشه سیاسی در آیات مکی. ترجمه مهران اسماعیلی و مشتاق الحلو. قم: انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
حزوره. ویکی فقه. قابل دسترس در:
https://www.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B2%D9%88%D8%B1%D9%87
خزائلی، محمد (1386). اعلام قرآن. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ هفتم.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1394). مفردات الفاظ قرآن کریم. ترجمه حسین خداپرست. قم: انتشارات نوید اسلام، چاپ دوم.
رامیار، محمود (1362). تاریخ قرآن. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ دوم.
گلدزیهر، ایگناس (1357). درس‌هایی درباره اسلام. ترجمه علینقی منزوی. تهران: انتشارات کمانگیر، چاپ دوم.
http://alvahy.com/%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%87/128
http://alvahy.com/%D8%B2%D8%AE%D8%B1%D9%81/31
http://alvahy.com/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5.