امنیت صلح‌مدار از دیدگاه قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه مفید؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر اثبات اصالت صلح در مهم‌ترین منبع تمدن اسلامی یعنی قرآن می‌باشد. در این راستا، پرسش اصلی پژوهش این است که از دیدگاه قرآن، کدام یک از دو راهبرد جنگ و تقابل و صلح و تعامل در روابط با دیگران از اصالت برخوردار است. روش پژوهش تفسیر موضوعی و روش‌شناسی تفسیر سیاسی قرآن بوده و پژوهش بر این فرض استوار است که در تقابل با ایده اسلام‌گرایان رادیکال و نسبت‌سنجی میان آیات قتال و آیات صلح، هدف نهایی قرآن بسترسازی برای زندگی مطلوب برخوردار از نعمت‌های مادی و معنوی است و راهبرد صلح و تعامل را تایید می‌کند.
نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برای ساماندهی نابسامانی جهان اسلام و جهت مهار بحران رادیکالسم اسلامی در عصر حاضر، مراجعه به قرآن و ارائه تفسیرهای عقلانی براساس نیازهای انسان مسلمان لازم و ضروری است. در منطق قرآن، صلح بر جنگ، گفتگو و مذاکره بر قهر و منازعه، مدارا و رأفت برخشونت و نفرت و در نهایت، تعامل بر تقابل مقدم است. ایجاد جامعه امن و انسان توانمند و توسعه یافته در سایه چنین راهبردی قابل تحقق می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


نهج البلاغه
انجیل متی. تهران: انجمن کتاب مقدس، 1363.
بهشتی، محمدرضا (23/8/1395). صلح و حقیقت. همشهری آنلاین.
خان‌محمدی، کریم (1399). قرآن و عقلانیت ارتباطی. تهران: نشر نی.
خان‌محمدی، یوسف (1396). روش‌شناسی تفسیر سیاسی قرآن. شیعه‌شناسی، 15(57).
سباعی، مصطفی (2001م). نظام السّلم و الحرب فی الاسلام. ریاض: دارالورّاق للنشر و التوزیع، الطبعه
الثالثه.
سید قطب (1355). زیربنای صلح جهانی. ترجمه سید هادی خسروشاهی و زین‌العابدین قربانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
صادقی تهرانی، محمد (1387). ترجمان وحی. قم: انتشارات شکرانه.
صالحی نجف‌آبادی، نعمت‌الله (1382). ‌جهاد در اسلام. تهران: نشر نی.
صدر، محمدباقر (1369). سنت‌های اجتماعی و فلسفه تاریخ در مکتب قرآن. ترجمه حسین منوچهری. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
طباطبایی، محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه محمدباقر موسوی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، ج5.
طبرسی، فضل بن حسن (1412ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تصحیح سیدهاشم رسولی محلاتی. بیروت: دار احیاء التراث العربی، الجز الخامس.
فخاری، حسین؛ برخوردار، ناصر (1392). بررسی استراتژی پیامبر(ص) در صلح حدیبیه براساس تحلیل سوات. تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، 4(23).
فضل الرحمان (1397). اسلام و مدرنیته، تحول یک سنت فکری. ترجمه زهرا ایران بان. تهران: نشر کرگدن.
فیالا، اندرو (1395). دانشنامه فلسفه استنفورد، صلحگرایی. ترجمه مریم هاشمیان. تهران: نشر ققنوس.
کالینز، الن (1398). مطالعات امنیت معاصر. ترجمه علیرضا ثمودی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
لیمن، اولیور (1391). دانشنامه قرآن کریم. ترجمه محمدحسین وقار. تهران: انتشارات اطلاعات.
محمدی ری‌شهری، محمد (1389). گزیده حکمت‌نامه‌های پیامبر اعظم(ص). تهران: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
مروتی، سهراب؛ رستمی، حسین (1392). بررسی تاریخی ماه‌های حرام در قرآن و حدیث. تاریخ‌پژوهی، شماره 54.
مصطفوی، حسن (1417ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مؤسسه الطباعة و النشر وزارة الثقافه و الارشاد الاسلامی، ج1.
مکارم شیرازی، ناصر (1368). تفسیر نمونه. تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه، ج7.
موسوی‌نیا، سیدرضا؛ طاهایی، سیدجواد (1397). رویکرد کلاسیک به نقد نظریه مدرن صلح، رهیافتی برای دولت‌های ایرانی. دولت‌پژوهی، 4(13).
الهامی، داود (1367). صلح امام حسن(ع). درس‌هایی از مکتب اسلام. سال 28، شماره5.
Saeed, A. (2006). Interpreting the Quran Towards a contemporary approach. Routledge.