امام خمینی(ره) و فلسفه سیاسی انتظار (ولایت فقیه؛ دولت انتظار)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

غیبت و انتظار فرج از آموزه های رئیسه ی مذهب امامیه است که به انضمام طولانی شدن غیبت امام زمان(عج) برانگیزاننده ی پاره ای از شبهات در اندیشه ی سیاسی امامیه شده است. این سوال مهم همواره در این دوران مطرح بوده که آیا امامیه در دوره ی غیبت از فلسف هی سیاسی خاصی دفاع می کند، یا منکر هرگونه فلسف هی سیاسی است؟ التفات و پاسخ امام خمینی به این پرسش اساسی را ن ه تنها با تأسیس نظام جمهوری اسلامی، بلکه پیش از شروع نهضت 15 خرداد و با نگارش کشف اسرار در سال 1323 ه.ش باید ملاحظه کرد. فلسفه ی » بنابر عقیده ی ایشان، امامیه اساساً با هرگونه تفکر آنارشیستی مخالف است و از دفاع می کند؛ فلسفه ای که منحصر به دوره ی حضور معصوم(ع) نیست و در « سیاسی امامت دوره ی غیبت نیز قابل اجراست. مشروعیت ولایت فقیه در دور هی غیبت نیز از فلسفه ی سیاسی امامت ناشی می شود. بنابراین، برمبنای اصل امامت، ولایتفقیه را باید معادل  فلسفه ی سیاسی انتظار و دولت انتظار عصر غیبت کبری دانست.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.
  2. نهج‌البلاغه (1372)، ترجمه: شهیدی، سیدجعفر، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چ چهارم.
  3. آل‌احمد، سیدجلال (1386)، در خدمت و خیانت روشنفکری، تهران، انتشارات فردوس، چ پنجم.
  4. اشتراوس، لئو (1387)، فلسفه سیاسی چیست، ترجمه: رجایی، فرهنگ، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چ سوم.
  5. اصفهانی کربلایی (1377)، شیخ حسن، تاریخ دخانیه، به‌کوشش: رسول جعفریان، قم، انتشارات الهادی، چ اول.
  6. تیموری، ابراهیم (1358)، تحریم تنباکو، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، تهران، چ دوم.
  7. جعفریان، رسول (1386)، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی ـ سیاسی ایران، قم، انتشارات مورخ، چ هشتم.
  8. حرّ عاملی، محمد بن‌الحسن و میرزا نوری (1429ق.)، وسایل‌الشیعه و مستدرکها، قم، موسسة النشر الاسلامی، چ اول.
  9. حسینی بحرانی (1428ق.)، سیدهاشم، الهدایة القرانیه الی الولایة الامامیه، قم، انتشارات ذوالقربی، چ اول.

10. خمینی، روح‌الله (1363ق.)، کشف اسرار، بی‌نا.

11. ــــــــــــ (1377)، ولایت فقیه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چ هفتم.

12. ــــــــــــ (1379)، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چ دوم.

13. ــــــــــــ (1381)، تبیان: دفتر چهل و دوم، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چ اول.

14. ــــــــــــ (1384)، تبیان: دفتر چهل­وپنجم، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چ اول.

15. سروش، عبدالکریم (1379)، بسط تجربه نبوی، تهران، مؤسسه فرهنگی صراط، چ سوم.

16. صافی گلپایگانی، لطف‌الله (1430ق.)، منتخب الأثر فی الامام الثانی عشر، قم، مرکز نشر و توزیع الاثار العلمیه، چ سوم.

17. ـــــــــــــــــــــ (1388)، امامت و مهدویت، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ ششم.

18. صدر، سیدمحمد(1387)، تاریخ غیبت کبری، ترجمه: افتخار زاده، سید حسن، تهران، نیک معارف، چ سوم.

19. صدوق، ابن جعفر محمد بن علی (1363)، کمال‌الدین و تمام النعمة، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چ اول.

20. طباطبایی، محمدحسین (1362)، شیعه در اسلام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ اول.

21. طوسی، ابوجعفر محمد بن الحسن (1387)، کتاب الغیبة، تصحیح: غفاری، علی‌اکبر، قم، دارالکتب الاسلامیه، چ دوم.

22. ــــــــــــــــــــــــــــ (1390)، کتاب الغیبه، ترجمه: عزیزی، مجتبی، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، چ سوم.

23. علم‌الهدی، سیدمرتضی (1426ق.)، الشافی فی الامامة، تهران، مؤسسه الصادق لطباعة و النشر،
چ دوم.

24. ــــــــــــــــــ (1405ق.)، الذخیره فی علم الکلام، قم، موسسة النشر الاسلامی، چ سوم.

25. کلینی، ابی‌جعفر محمد بن یعقوب (1405ق.)، الکافی، تصحیح: غفاری، علی‌اکبر، بیروت، چ اول.

26. فیرحی، داود (1382)، قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام، تهران، نشر نی، چ سوم.

27. ــــــــــ (1391)، فقه و سیاست در ایران معاصر، تهران، نشر نی، چ اول.

28. لک‌زایی، نجف (1385)، چالش سیاست دینی و نظام سلطانی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چ اول.

29. مجلسی، محمدباقر (1403ق.)، بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چ دوم.

30. مکارم شیرازی، ناصر (1382)، آیات ولایت در قرآن، قم، انتشارات نسل جوان، چ دوم.

31. موسوی خلخالی، سید محمد مهدی (1380)، حاکمیت در اسلام، قم، دفتر انتشارات اسلامی،
چ اول.

32. نعمانی، محمدبن ابراهیم (1390)، غیبت نعمانی، متن و ترجمه: غفاری، محمدجواد، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چ دوم.

33. نوری طبرسی، حسین بن محمدتقی (1390)، نجم‌الثاقب در احوال امام غایب عج، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، چ پانزدهم.

34. همپتن، جین (1380)، فلسفه‌ی سیاسی، ترجمه: دیهیمی، خشایار، تهران، نشر طرح نو، چ اول.