اجتهاد سیستمی، راهبرد کلان تولید الگوی اسلامی پیشرفت در افق آینده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

تحقق جامعه و دولت اسلامی در راستای تمدن نوین اسلامی مستلزم تولید ساختارها و سیستمهای پاسخگو به تمامی نیازهای معرفتی، قانونی و فرهنگی است؛ از این رو اسلام با داعیة تأمین کمال بشری و نیل به سعادت اخروی، باید مسیر رسیدن به این هدف را در دنیا مشخص و تدوین بکند؛ در این راستا علم دینی با اتکا بر گزارههای وحیانی خطاناپذیر، ظرفیت تولید سیستمهای دینی را برای ما فراهم کرده که با روش صحیح استخراج و استنطاق گزارههای دین میتوان ساختارها و نظامهای دینی پاسخگو به نیازهای دنیایی بشر را برای آیندهای مطلوب تولید کرد. موجهترین مدل برای استخراج نظر دین، اجتهاد موجود است که متأسفانه این روش با نگاه خرد و فردی به گزارههای دین فقط درصدد کشف با ابتنا بر « اجتهاد سیستمی » . حکم جزئی فردی یا توصیف گزارة جزئی اخلاقی است اجتهاد جواهری و با به کارگیری منطق کشف فرآیندها و منطق سیستمسازی و مدلسازی، الگوریتمی را ارائه میدهد که با نگاهی کلان و استراتژیک به گزارههای دین، توانایی تولید سیستم های دینی را ایجاد میکند.

کلیدواژه‌ها


  1. ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق)، لسان‏العرب، بیروت: دار صادر.
  2. اعرافی، علیرضا (1391)، فقه تربیتی، قم، موسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان.
  3. بستان، حسین، و همکاران (1391)، گامی به سوی علم دینی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  4. حر عاملی، محمد بن حسن (بی‌تا)، وسائل‌الشیعه، کتاب القضاء، باب ۶، از ابواب صفات القاضی، ج27، ص62.
  5. خامنه‌ای، سید علی (1390)، اجلاس بین‌المللی بیداری اسلامی: www.khamenei.ir
  6. خسروپناه، عبدالحسین (1392)، فلسفه علوم انسانی، قم، تعلیم و تربیت اسلامی.
  7. خمینی، روح‌الله، وصیت‌نامه سیاسى - الهى امام خمینی(ره).
  8. ـــــــــــــ، صحیفه امام.
  9. خمینی، سید حسن (1390)، گوهر معنی، تهران، اطلاعات.

10. دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، ذیل کلمة تمدن.

11. رهبری، دولت اسلامی و نهضت‌نرم‌افزاری، ص21.

12. زاهدی، شمس‌السادات (1390)، تجزیه و تحلیل سیستم‌ها و روش‌ها، دانشگاه پیام نور.

13. طباطبایی، محمد حسین، المیزان، ترجمه المیزان، موسوی همدانی سیدباقر، سال چاپ 1374، ناشر: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

14. علیپور، مهدی و سید حمیدرضا حسنی (1390)، پارادایم اجتهادی دانش دینی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

15. مجلسی، محمد باقر (1403ق)، بحارالأنوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار(ع)، تهران، اسلامیه.

16. مخبر، سید محمد حسن (1392)، اجتهاد جواهری و فقه پویا در اندیشه امام خمینی(ره)، http://mokhbe.blogsky.com

17. نجفی، محمد حسن (بی‌تا)، جواهرالکلام، بیروت، داراحیاء التراث العربی.

18. واسطی، عبدالحمید (1392)، نگرش سیستمی به دین، مشهد، موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.

19. ـــــــــــــــ (1392)، راهنمای تحقیق براساس نگرش اسلام، مشهد، مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.