بررسی و طبقه بندی خطبه های نهج البلاغه از دیدگاه نظریه کنش گفتاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

این مقاله با این فرض که کنشِ گفتاری، ارتباط کلامی صرفاً رد و بدل کردن جملات نیست؛ بلکه وقتی صحبت می کنیم در واقع فعلی را نیز به انجام می رسانیم؛ اظهارات زبانی را ذیل چهار عنوان از کنش های گفتاری طبقه بندی می کند که عبارتنداز: گزاره های بیان گشایانه، اخباری، اخلاقی و انشائی. اظهارات اخباری صدق و کذب پذیرند، ولی اظهارات انشائی ، اخلاقی و بیان گشایانه صدق و کذب پذیر نیستند، بلکه متناسب یا نامتناسب اند. اگر اظهار انشائی طبق شرایط و قواعد لازم برای انجام یک فعل و تحقق یک انشا صورت گیرد، متناسب و تام است و در غیر این صورت نامتناسب و ناقص است. از آنجا که جلوه هایی از سبک زندگی امام علی در خطبه هایی که از ایشان به دست ما رسیده است منعکس است، این مقاله تلاش دارد بخشی از این جلوه ها را از طریق بکارگیری نظریه کنش های گفتاری «آستین» استخراج کند.

کلیدواژه‌ها


  1. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1410)، قررالحکم و دررالکلم، تحقیق سیدمهدی رجائی، قم، دارالکتاب الاسلامی.
  2. دفتر نشر امام علی(ع) (1377)، ارزش‌های اخلاقی در نهج‌البلاغه، تهران، دفتر نشر امام علی(ع)، اداره کل امور فرهنگی و هنری با همکاری انتشارات تربیت.
  3. صانعی‌پور، محمدرضا (1390)، مبانی تحلیلی کارگفتی در قرآن کریم، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).
  4. صفوی، کورش (1383)، درآمدی بر معنی‌شناسی، تهران، سوره مهر.
  5. نهج­البلاغه.
  6. پهلوان‌نژاد، محمدرضا و مهدی رجب‌زاده (1389)، «تحلیل متن زیارتنامه حضرت امام رضا(ع) بر پایه نظریه کنش گفتار»، فلسفه و کلام، سال 42، پاییز و زمستان.
  7. فضائلی، سیده مریم و محمد نگارش (1390)، «مطالعات اسلامی»، علوم قرآن و حدیث، سال چهل و سوم، شماره پیاپی 3 / 86.
  8. زارعی، نرگس (1390)، «کارمند نمونه از دید امام علی(ع)»، http: //www.tebyan.net.
  9. فاطمی، مهدی (1379)، سـخـن و سخنوری از منظر امیر سخن، حضرت علی(ع)، شماره 11، http: //www.hawzah.net/fa/magazine/magart/2689.

10. کرباسی عامل، عبد‌الوهاب(1393)، «ضرورت و چگونگی تشویق و تنبیه از دیدگاه امام علی(ع)»، http://www.rasekhoon.net.

11. گروه وبلاگ­نویسان تبار (1390)، «آموزش، مفاهیم و گزاره‌های اخلاقی»، مؤسسه فرهنگی آموزشی امام حسین علیه السلام، دانلود در تاریخ 28/10/93 از سایت        
http://amuzesh.tabaar.net/category/din-akhlagh-eslami/page/4.

12. منتخب سخنان امام علی(ع)، http: //www.beytoote.com.

13. نفاق­و منافقان در نگاه امیر‌المؤمنین علی(ع)، http://www.tasnimnews.com/Home/Single.

14. نوری­مطلق، محمدجواد (1386)، «تقوا؛ گل­واژه سعادت»، http: //www.hawzah.net.

15. Austin, J. L, 1962, How to do things with words. Cambridge, MA: Harvard University Press.

16. Brown, G. and Yule, G, 1989, Discourse Analysis. Cambridge University Press, Cambridge, New York and Oakleigh.

17. Fairclough, N, 1995, Critical Discourse Analysis. Cambridge University Press, 7.

18. Fars news. www.farsnews.com

19. Levinson, S.C, 1997, Pragmatics. Cambridge University Press, New York.

20. Laver, J, 1981, Linguistic routines and politeness in greeting and parting. In F. Coulmas (Ed.), 289-304.

21. Malinowski, B, 1920, Classificatory particles in the language of Kiriwina. Bulletin of the School of Oriental Studies 1/4: 33-78.

22. Searle, John R, 1999, Speech Acts: an Essay in the Philosophy of Language. Cambridge University Press, Cambridge.

23. Senft, G, 1987, RituelleKommunikation auf den Trobriand Inseln. Zeitschriftfür Literatur wissenschaft undLinguistik, 65: 105-130.

24. Poythress, V. R, 2008, "Canon and Speech Act: Limitations in Speech، Act Theory, with Implications for a Putative Theory of Canonical Speech Acts. Westminster Theoretical Journal, 70, 337-354. Retrieved at 16 November 2010 From http://www.framepoythress. org/poythress_articles/2008Canon.pdf

25. Wortham, S, 2007, "Methods of discourse analysis". Retrieved April 13 From, 2009 http: //www.ges.upenn. edu/~stantonw/pdf/da/pdf.

26. Wardhaugh, R, 2006, An Introduction to Sociolinguistics. Blackwell publishing Ltd, 285-288.